گنجور » مولانا » دیوان شمس » رباعیات

مولانا » دیوان شمس » رباعیات »

رباعی شمارهٔ ۲

آن شمع رخ تو لگنی نیست بیا

وان نقش تو از آب منی نیست بیا

در خشم مکن تو خویشتن را پنهان

کان حسن تو پنهان شدنی نیست بیا

انتشار کتاب «گنجور، قدرت بی‌نهایت کوچک‌ها» نوشتهٔ مهدی سلیمانیه

حاشیه‌ها

با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.

وزن:	مفعول مفاعیل مفاعیل فعل (وزن رباعی)
قالب شعری:	رباعی
منبع اولیه:	ویکی‌درج
تعداد ابیات:	۲

خلاصه

هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر به زیبایی و جذابیت معشوقش اشاره می‌کند و می‌گوید که چهره او چیزی کم ارزش و عادی نیست. او از معشوق می‌خواهد که خود را پنهان نکند، زیرا زیبایی و جذابیت او به گونه‌ای است که نمی‌توان آن را پنهان کرد. این اشعار بیان‌کننده عشق و احترام عمیق شاعر به معشوقش است.

اخطار: خلاصه‌های تولید شده توسط هوش مصنوعی در بسیاری از موارد نادرستند. اگر این متن به نظرتان نادرست است می‌توانید آن را ویرایش کنید.

برگردان به زبان ساده

# آن شمع رخ تو لگنی نیست بیا

وان نقش تو از آب منی نیست بیا

هوش مصنوعی: شمع زیبایی تو تنها یک شعله نیست، بیاید و بدان که طرح و نقش تو از ماده‌ای بی‌ارزش نیست.

اخطار: برگردان‌های تولید شده توسط هوش مصنوعی در بسیاری از موارد نادرستند. اگر این متن به نظرتان نادرست است می‌توانید آن را ویرایش کنید.

# در خشم مکن تو خویشتن را پنهان

کان حسن تو پنهان شدنی نیست بیا

هوش مصنوعی: در هنگام خشم، خود را پنهان نکن، زیرا زیبایی تو هرگز نمی‌تواند مخفی بماند. بیا و خود را نشان بده.

رونوشت متن رونوشت نشانی نمای مشابه کتابهای چاپی (فقط رایانه)

رباعی شمارهٔ ۲ به خوانش فاطمه زندی
می‌خواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.

رباعی شمارهٔ ۲ به خوانش بهناز شکوهی

فعال یا غیرفعال‌سازی قفل متن روی خوانش من بخوانم

پیشنهاد مشق شعر

مشابه‌یابی بر اساس وزن و قافیه

معرفی ترانه‌هایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است

تا به حال ۱۶ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...

afshin در ‫۱۸ سال و ۴ ماه قبل، یکشنبه ۴ فروردین ۱۳۸۷، ساعت ۰۴:۳۴ نوشته:

dar mesrae aval,an shame rokhe to lagani nist biya.mishe befarmaeed manie lagani chist?
sepasgozaram

reply flag link

جاوید مدرس اول رافض در ‫۶ ماه قبل، سه‌شنبه ۹ دی ۱۴۰۴، ساعت ۱۰:۲۰ پاسخ داده:

بسیار عالی 🌹
بیایید مصرع‌به‌مصرع معنا و صنایع ادبی این بخش را بررسی کنیم و سپس در قالب جدول مرتب کنیم:

---

۱. «آن شمع رخ تو لگنی نیست بیا»
- معنی: رخسار تو همچون شمعی است که در ظرفی محدود (لگن) نمی‌گنجد؛ یعنی نور و زیبایی‌ات فراتر از هر قالب و ظرف است.
- صنایع ادبی:
- تشبیه: رخ به شمع تشبیه شده.
- کنایه: «لگنی نیست» کنایه از بی‌حد و مرز بودن نور و زیبایی.
- اغراق: زیبایی رخسار چنان است که هیچ ظرفی توان نگهداری آن را ندارد.

---

۲. «وان نقش تو از آب منی نیست بیا»
- معنی: صورت و نقش تو ساخته از آب منی (مادیّت جسمانی) نیست؛ بلکه حقیقتی فراتر و معنوی دارد.
- صنایع ادبی:
- تضاد: جسمانی ↔ معنوی.
- کنایه: «آب منی» کنایه از منشأ جسمانی و مادی انسان.
- ایهام: «نقش» هم به معنای صورت و هم به معنای تصویر هنری.

---

۳. «در خشم مکن تو خویشتن را پنهان»
- معنی: در هنگام خشم، خود را از دیدگان پنهان مکن.
- صنایع ادبی:
- امر دعایی: خطاب مستقیم به معشوق.
- تشخیص: خشم به‌عنوان حالتی انسانی که موجب پنهان شدن می‌شود.
- تکرار معنایی: خشم ↔ پنهان شدن (ارتباط علت و معلول).

---

۴. «کان حسن تو پنهان شدنی نیست بیا»
- معنی: زیرا زیبایی تو پنهان‌شدنی نیست؛ هرچقدر هم بخواهی، حسن تو آشکار خواهد بود.
- صنایع ادبی:
- اغراق: زیبایی غیرقابل پنهان شدن.
- تضاد: پنهان ↔ آشکار (ضمنی).
- تکرار: واژه‌ی «پنهان» برای تأکید.

---

جدول صنایع ادبی و معنا

| مصرع | معنی | صنایع ادبی |
|------|------|-------------|
| آن شمع رخ تو لگنی نیست بیا | رخ تو چون شمعی است که در ظرف نمی‌گنجد | تشبیه، کنایه، اغراق |
| وان نقش تو از آب منی نیست بیا | صورت تو از منشأ جسمانی نیست، حقیقتی معنوی دارد | تضاد، کنایه، ایهام |
| در خشم مکن تو خویشتن را پنهان | در هنگام خشم خود را مخفی مکن | امر دعایی، تشخیص، ارتباط علت و معلول |
| کان حسن تو پنهان شدنی نیست بیا | زیبایی تو هرگز پنهان نمی‌شود | اغراق، تضاد، تکرار |

---

✨ نکته: شاعر در این ابیات با تضاد جسمانی/معنوی و اغراق در زیبایی معشوق، نشان می‌دهد که جمال حقیقی فراتر از ماده است و حتی خشم یا پنهان‌کاری نمی‌تواند آن را پوشیده سازد.

آیا مایلید من همه‌ی ابیات این غزل را در یک تحلیل کامل و یک‌دست کنار هم بیاورم تا یک تصویر جامع از صنایع ادبی و معنا داشته باشید؟

reply flag link

ناشناس در ‫۱۱ سال و ۵ ماه قبل، پنجشنبه ۲۳ بهمن ۱۳۹۳، ساعت ۰۱:۵۱ نوشته:

لگن ظرف زیر شمع است

reply flag link

حامد اشرفی در ‫۹ سال و ۲ ماه قبل، جمعه ۱۵ اردیبهشت ۱۳۹۶، ساعت ۰۸:۰۹ نوشته:

وجود ما ربطی به جسم خاکی ندارد ونیازی به پنهان کردن خوبی ها نیست خوبی ها جز جدانشدنی از ماست

reply flag link

حامد اشرفی در ‫۹ سال و ۲ ماه قبل، جمعه ۱۵ اردیبهشت ۱۳۹۶، ساعت ۰۸:۱۲ نوشته:

معنا لگن منظور جسم خاکی نیست معنا روح ماست

reply flag link

کمال داودوند در ‫۸ سال و ۷ ماه قبل، دوشنبه ۶ آذر ۱۳۹۶، ساعت ۲۳:۵۰ نوشته:

روح شاد
جمع این رباعی از 8778

reply flag link

سحر در ‫۸ سال قبل، یکشنبه ۱۰ تیر ۱۳۹۷، ساعت ۱۱:۵۵ نوشته:

حقیقت انسان ورای این کالبد خاکی ست و ذات انسان از عشق است.

reply flag link

ایرج بهرامی فر در ‫۶ سال و ۱ ماه قبل، شنبه ۱۰ خرداد ۱۳۹۹، ساعت ۲۱:۵۴ نوشته:

به نظر من حقیقت انسان جز این جسم فانی نیست مگر به انسانیت که راز مانایی است.

reply flag link

حمید در ‫۵ سال و ۹ ماه قبل، یکشنبه ۱۳ مهر ۱۳۹۹، ساعت ۲۱:۱۶ نوشته:

تمام این شعر سر و سواله
همین فعل ساده "بیا" یعنی چی؟
کجا بیام. مخاطب کیه. بیام که چی بشه

reply flag link

سید علی مهرجو در ‫۳ سال و ۱۰ ماه قبل، پنجشنبه ۲۴ شهریور ۱۴۰۱، ساعت ۰۱:۲۳ پاسخ داده:

درود بر شما.

حسنی که پنهان شدنی نیست ، همان فراخوان روح شماست.

reply flag link

محمد تقی‌زاده در ‫۵ سال و ۶ ماه قبل، چهارشنبه ۲۴ دی ۱۳۹۹، ساعت ۱۲:۵۳ نوشته:

حمید جان دوست عزیز
مراد حضرت مولانا از بیا در شعر ،دعوت کردن انسان از این مسیرهای نادرستی چون خشم و ... که در شعر نام برده به مسیر های درستی که پس از خواندن هر بیت استنباط میشود است .

reply flag link

احمـــدترکمانی در ‫۵ سال قبل، سه‌شنبه ۲۲ تیر ۱۴۰۰، ساعت ۱۳:۳۱ نوشته:

آن شمع رخ تو لگنی نیست بیا

وان نقش تو از آب منی نیست بیا

reply flag link

bahman bahman۱۳۶۴m@gmail.com در ‫۳ سال و ۴ ماه قبل، دوشنبه ۸ اسفند ۱۴۰۱، ساعت ۰۱:۰۴ نوشته:

لگن ظرف شمع میشه

reply flag link

bahman bahman۱۳۶۴m@gmail.com در ‫۳ سال و ۴ ماه قبل، دوشنبه ۸ اسفند ۱۴۰۱، ساعت ۰۱:۰۴ نوشته:

لنگ ظرف شمع است

reply flag link

وحید یزدی در ‫۲ سال و ۱۰ ماه قبل، چهارشنبه ۲۲ شهریور ۱۴۰۲، ساعت ۱۲:۱۵ نوشته:

۱. قلب انسان جایگاه عشق است. عشق برای عارف سوزان است. در نتیجه قلب عاشق را به شمع تشبیه کرده‌اند که می‌سوزد

۲. منظور از لگن جسم انسان است

۳. وجود حقیقی ما این جسم خاکی نیست و نیازی به پنهان کردن خوبی ها نیست چون صفات خدایی همراه روح ماست

reply flag link

بهنام ابوالقاسم زاده در ‫۲ سال و ۱۰ ماه قبل، یکشنبه ۲۶ شهریور ۱۴۰۲، ساعت ۱۲:۲۱ نوشته:

منظور شمع جان انسان بسیار با ارزش تر از آنست که در لگن بی ارزشی بسوزد . خداوند انسان والا را از این لگن بی ارزش به بالا میخواند ومیگوید بیا

reply flag link

haro در ‫۲ سال و ۸ ماه قبل، پنجشنبه ۱۱ آبان ۱۴۰۲، ساعت ۲۳:۰۹ نوشته:

منظور از آب منی چیست؟

reply flag link

مساله در ‫۱۱ ماه قبل، پنجشنبه ۲۳ مرداد ۱۴۰۴، ساعت ۰۵:۰۳ پاسخ داده:

نقش تو از آب، مَنی نیست

reply flag link

جاوید مدرس اول رافض در ‫۶ ماه قبل، سه‌شنبه ۹ دی ۱۴۰۴، ساعت ۰۷:۱۴ نوشته:

رباعی (در حال‌وهوای غزل) سراسر دعوت به ظهورِ بی‌پردهٔ حقیقت است. خیلی کوتاه و شفاف:

«آن شمع رخ تو لگنی نیست»
یعنی نور تو با ظرف و حد و اندازه نمی‌گنجد؛
این زیبایی، محبوسِ قالب نیست.

«وان نقش تو از آب منی نیست»
تو تصویر لرزانِ ذهن و خیال من نیستی؛
حقیقتی، نه انعکاس.

«در خشم مکن تو خویشتن را پنهان»
خشم، حجاب است؛
حتی خشم قدسی هم اگر حجاب شود، دوری می‌آورد.

«کان حسن تو پنهان شدنی نیست»
این اوج کلام است:
حقیقت، اگر حقیقت باشد،
پنهان‌پذیر نیست.

مولانا این‌جا دارد با «حق / محبوب / آگاهی» حرف می‌زند،
ولی هم‌زمان با خودِ انسانِ بیدارشده هم سخن می‌گوید.

پیوندش با مسیر گفت‌وگوی ما روشن است:

نه تقلید نه ادعا نه پنهان‌شدن پشت نقش‌ها
بلکه ظهورِ ناگزیرِ نور

گاهی انسان به جایی می‌رسد که دیگر نمی‌تواند پنهان بماند؛
نه از سر نمایش،
بلکه چون حقیقت، خاصیتِ تابیدن

: "آن شمع رخ تو لگنی نیست بیا"**
آن چهره درخشان تو مثل شمعی نیست که با لگن بتوان پنهانش کرد. "لگن" به معنای پوشش، سرپوش - اشاره به اینکه نور رخسار محبوب قابل مخفی کردن نیست.

**مصراع دوم: "وان نقش تو از آب منی نیست بیا"**
و آن صورت زیبای تو از آب و مینای (نقاشی روی فلز) نیست که بتوان محوش کرد. یعنی جمال تو حقیقی و پایدار است، نه نقشی سطحی.

**مصراع سوم: "در خشم مکن تو خویشتن را پنهان"**
از خشم و رنجش، خودت را از من پنهان نکن! التماس عاشق به معشوق که از او روی برنگرداند.

**مصراع چهارم: "کان حسن تو پنهان شدنی نیست بیا"**
چون آن زیبایی تو قابل پنهان شدن نیست - پس بیا! چه پنهان شوی چه نه، جمالت آشکار است.

**ظرافت‌های شعری:**

**استدلال عاشقانه:** مولانا با منطقی شاعرانه می‌گوید: تو نمی‌توانی پنهان شوی، پس چرا تلاش می‌کنی؟

**تکرار "بیا":** در پایان هر مصراع، التماس و اصرار را تشدید می‌کند.

**تصاویر حسی:** شمع و لگن، آب و مینا - تصاویری ملموس برای بیان مفهومی معنوی.

**لایه عرفانی:**
در سطح عرفانی، این معشوق می‌تواند خداوند باشد که جمالش غیرقابل احتجاب است. عارف می‌گوید: تو در همه جا ظاهری، حتی اگر خود را پنهان کنی!

**پیام:** جمال حقیقی - چه جمال معشوق، چه جمال الهی - غیرقابل اختفاست. پس چرا از عاشق پنهان می‌شوی؟

reply flag link

برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور نام‌نویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.

	غیرفعال و فعال کردن دوبارهٔ حالت چسبانی نوار ابزار به بالای صفحات
	راهنمای نوار ابزار
	پیشخان کاربر
	اشعار و ابیات نشان‌شدهٔ کاربر
	اعلان‌های کاربر
	ادامهٔ مطالعه (تاریخچه)
	خروج از حساب کاربری گنجور
	لغزش به پایین صفحه
	لغزش به بالای صفحه
	لغزش به بخش اطلاعات شعر
	فعال یا غیرفعال کردن لغزش خودکار به خط مرتبط با محل فعلی خوانش
	فعال یا غیرفعال کردن شماره‌گذاری خطوط
	کپی نشانی شعر جاری در گنجور
	کپی متن شعر جاری در گنجور
	همرسانی متن شعر جاری در گنجور
	نشان کردن شعر جاری
	ویرایش شعر جاری
	ویرایش خلاصه یا برگردان نثر سادهٔ ابیات شعر جاری
	شعر یا بخش قبلی
	شعر یا بخش بعدی

ورود به گنجور

رباعی شمارهٔ ۲