خواجه تا چند حساب زر و دینار کنی
سود و سرمایهٔ دین بر سر بازار کنی
شب عمرت بشد و صبح اجل نزدیک است
خویشتن را گه آن نیست که بیدار کنی
چیست این عجب و تفاخر به جهان ساکن باش
چند با صد من و من سیم و زر اظهار کنی
پنج روزی همه کامی ز جهان حاصل گیر
عاقبت هم سر پر کبر نگونسار کنی
آن نه کام است که ناکام بجا بگذاری
وان نه برگ است که بر جان خودش بار کنی
جمع تو بار گنه باشد و دیوان سیاه
نه هم آخر تو خوشی نام سیه بار کنی
چون همی دانی کت خانه لحد خواهد بود
خانه را نقش چرا بر در و دیوار کنی
سهو کارا به تک خاک همی باید خفت
طاق و ایوان به چه تا گنبد دوار کنی
مرگ در پیش و حساب از پس و دوزخ در راه
به چه شادی خرفا خندهٔ بسیار کنی
تو که بر روبه مسکین بدری پوست چو سگ
عنکبوتانه کجا پردهٔ احرار کنی
این همه دانی و کارت همه بی وجه بود
خود ستم کم کن اگر منع ستمکار کنی
به فصاحت ببری گوی ز میدان سخن
لیک خود را به ستم بیهده رهوار کنی
خویش و همسایهٔ تو گرسنه وز پر طمعی
نفروشی به کسی غله در انبار کنی
جامه در تنگ و دلت تنگ و در اندیشهٔ آن
تا دگر ره ز کجا جامه و دستار کنی
بر ضعیفان نکنی رحم به یک قرص جوین
وانگه از ناز به مرغ و بره پروار کنی
مستراحی است جهان و اهل جهان کناسند
به تعزز سزد ار در همه نظار کنی
نافه داری بر هر خشک دمانی مگشا
اول آن به که طلبکاری عطار کنی



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این غزل پندنامهای است خطاب به خواجهای ثروتمند و آزمند که سرگرم شمردن زر، ساختن کاخ و احتکار غله است. شاعر نزدیکی مرگ، خانهٔ گور و حسابرسی روز قیامت را به یاد او میآورد. سپس ستمگری، بیرحمی با گرسنگان و ریاکاری او را در سخنوری و نهی از ستم سرزنش میکند. در پایان، دنیا را به مستراحی تشبیه میکند و با بازی با نام «عطار» از او میخواهد گوهر خود را نزد اهلش ببرد.
هوش مصنوعی: ای خواجه، تا کی میخواهی سرگرم شمردن زر و سکه باشی و سود و سرمایهٔ دینت را در بازار دنیا خرج کنی و از دست بدهی؟
هوش مصنوعی: شبِ عمرت گذشته و صبح مرگ نزدیک شده است. آیا هنوز وقت آن نرسیده که خودت را از خواب غفلت بیدار کنی؟
هوش مصنوعی: این خودپسندی و فخرفروشی برای چیست؟ در دنیا آرام و فروتن باش. تا کی میخواهی صدها من نقره و طلا را به رخ دیگران بکشی؟
هوش مصنوعی: گیرم چند روزی همهٔ آرزوهایت را از دنیا به دست آوری، سرانجام همین سرِ پر از غرور را سرنگون به خاک خواهی برد.
هوش مصنوعی: کامیابی واقعی آن نیست که سرانجام ناکام از دنیا بروی، و توشهٔ راستین آن نیست که مانند باری بر دوش جانت سنگینی کند.
هوش مصنوعی: اندوختهات چیزی جز بار گناه و نامهٔ عملِ سیاه نیست، و سرانجام خودت نامت را سیاه و آلوده میکنی.
هوش مصنوعی: وقتی میدانی که خانهٔ تو سرانجام گور خواهد بود، چرا در و دیوار این خانهٔ دنیا را نقش و نگار میکنی؟
هوش مصنوعی: ای غافل، تو باید در دل خاک بخوابی؛ پس چرا طاق و ایوانت را چنان بلند میسازی که به گنبد گردان آسمان برسد؟
هوش مصنوعی: مرگ پیش رو، حسابرسی در پی و دوزخ سر راه است؛ ای خرفتِ نادان، به چه چیزی شادی که اینهمه میخندی؟
هوش مصنوعی: تو که مانند سگ پوست روباه بیچاره را میدری و بر ناتوانان ستم میکنی، چگونه میتوانی با پردهای سست چون تار عنکبوت، خود را در جامهٔ آزادگان پنهان کنی؟
هوش مصنوعی: همهٔ اینها را میدانی و باز کارهایت بیپایه و نادرست است. اگر ستمگران را از ستم بازمیداری، اول خودت کمتر ستم کن.
هوش مصنوعی: در سخنوری و فصاحت از همه پیش میافتی، اما بیهوده خودت را در راه ستمگری چابک و روان میکنی.
هوش مصنوعی: خویشاوندان و همسایگانت گرسنهاند و تو از بس آزمندی، غله را به کسی نمیفروشی و در انبار نگه میداری.
هوش مصنوعی: جامههایت را در بقچه پنهان کردهای و دلت هم تنگ است و همیشه در این فکری که بار دیگر از کجا جامه و دستار تازه فراهم کنی.
هوش مصنوعی: به ناتوانان حتی با یک قرص نان جو رحم نمیکنی، آنگاه از سر نازپروردگی مرغ و بره را پروار میکنی.
هوش مصنوعی: دنیا مانند مستراحی است و اهل دنیا مانند کسانیاند که آن را پاک میکنند؛ سزاوار است که با عزت و بزرگمنشی تنها تماشاگر آنان باشی و خودت را به آن آلوده نکنی.
هوش مصنوعی: اگر نافهٔ مشکی داری، آن را پیش هر کسی که بویایی ندارد باز نکن؛ بهتر است نخست به سراغ عطار بروی. یعنی گوهر معنا را به نااهل عرضه نکن و آن را نزد اهلش ببر؛ عطار در اینجا هم عطرفروش است و هم نام خود شاعر.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
وقت آنست که لطفی به من زار کنی
نظری جانب این مرغ گرفتار کنی
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۷ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.