سیدعلی (رضا) ساقی در ‫۸ سال و ۱۰ ماه قبل، پنجشنبه ۷ دی ۱۳۹۶، ساعت ۱۳:۳۲ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۱:

پیوند به وبگاه بیرونی

 

اگر چه باده فرح بخش و باد گل‌بیز است

ببانگ چنگ مخورمی که محتسب تیزاست

این غزل درزمان حاکمیّتِ امیرمبارزالدین سروده شده است.وی پس از قتل شیخ ابواسحق رفیقِ شفیق حافظ،فارس وشیراز راتصرّف و ضمیمه ی قلمرو خود ساخت.
امیرمبارزالدّین پادشاهی ظالم،بی ادب،مال اندیش، عامی و بی تربیت بوده است. زمانی مایل به افراط در می خوارگی و فسق و فجور می شود و زمانی کارش به دینداری ِ متعصّبانه می کشد ودستوربه بستن میکده ها وآزارواذیت میخواران صادرمی کند....

وی پس از سال 752توبه ای مجدّد می کند و جمعه ها پیاده به مسجد می رود و مصاحب زاهدانِ دراز نماز می شود و شخصاً امر به معروف و نهی از منکر می کند و شرابخواران را حد می زند و در این تعصّبات عامیانه کارش به جایی می رسد که گویند فرمان می دهد«امیرعلی مهل»کودک ده ساله و فرزند بی گناه رقیب خود ابو اسحق اینجو را بکشند.
او پس از تصّرف فارس بر شدّتِ اعمال خود می افزاید و چنان به ریا و ظاهر می کوشد که حتی دینداران حقیقی نیز از وی مشمئز می شوند و نکته سنجان او را "محتسب" می نامند.سرانجام شاه شجاع باهمدستی برادر خود، پدررا ازتخت پادشاهی برکنارو خودبرجای پدربرتخت نشست.

باده:شراب انگوری🍷
بیز: بیختن
باد گل بیزاست: یعنی بادمی وزد وگلها را می پراکند وآدمی رابه شرابخواری وسوسه می کند.
مُحتسب: محاسبه گر،ماموران نهی از منکر که با شراب خوارگان برخورد دولتی و قانونی و شرعی داشته اند.
تیز:بُرنده ، در این جا به معنی سختگیر و هوشیار می باشد.
چنگ: از آلاتِ موسیقی است.
به بانگِ چنگ: باصدا وآوای چنگ

✍️معنی بیت : اگر چه شراب🍷 روح افزا وشادی بخش است و باد مشغول پراکندن گل است وآدمی را وسوسه به عیش وعشرت می کند لیکن مواظب باشید، بی سروصدا شراب بنوشید، باآلات موسیقی وآواز به عشرت مپردازید که محتسب( امیرمبارزالدّین وماموران حکومتی) بیدار وهوشیار هستند. پنهانی شراب بخورید که اگردستگیرشوید تعزیر خواهیدشد.
دانی که چنگ وعودچه تقریرمی کنند
پنهان خورید باده که تعزیر می کنند

 

🌿━━━━━━━━━━🌿

صُراحی ای و حریفی گرت به چنگ افتد

به عقل نوش که ایّام فتنه انگیز است

 

صُراحی: ظرف ظریفی که به اشکال مختلف ساخته می شد.ابتدا شراب ازخُم واردصراحی شده سپس به وسیله ی آن به پیاله ها ریخته می شود . تُنگ، امروزه پارچ می گویند.
حریف: هم پیاله
به چنگ افتد:بیانگر این مطلب است که شراب و حریف ِموافق به سختی یافت می شده است.
به عقل نوش: بااحتیاط بنوش
ایّام فتنه انگیزاست: کنایه ازاوضاع ناموافق سیاسی واجتماعیست.

✍️معنی بیت:
چنانچه ظرفِ شرابی و هم پیاله ای موافق پیداکردی هوشیار باش وبااحتیاط اقدام به باده خواری کن که روزگار ناموافق است وبسیار فتنه انگیز.
در این زمانه رفیقی که خالی ازخلل است
صُراحیِ مِی صاف و سفینه ی غزل است

 

🌿━━━━━━━━━━🌿

 

در آستین مُرقّع پیاله پنهان کن

که همچوچشم صراحی زمانه خون‌ریزست

 

آستین:آستین لباس.
مُرقّع: جامه ی وصله دار، جامه ای که از تکّه پارچه های دوخته شده درست شده باشد، خرقه ، خرقه ای که وصله های چهارگوش داشته باشد.در اینجا مراد خرقه ی صوفیان می باشد.
پیاله:کاسه ای که بدان شراب نوشند.
چشم صُراحی: گفتیم که تُنگ شراب را به اشکال گوناگون مثل پرندگان و مرغابی ها می ساختند و شراب از دهان و چشم آن فرو می ریخت وبرحس وحال مستان می افزود.
زمانه خونریزست: اشاره به دوران سیاهِ امیر مبارزاست که برای اجرای احکام ظاهری اسلام در شهر خونریزی برپا بوده است.
✍️معنی بیت: اگر که می خواهی باده نوشی کنی درپوشش خرقه ی صوفیانه این کار را بکن که ظاهر ِاَمررا رعایت کرده باشی. اگربی احتیاطی کنی، گرفتار می شوی، این زمانه به مانندِ چشمانِ صراحی که ازآن شراب سرخرنگ می ریزد،بسیار خونریز است.
خرقه دراین دوران نمادِ ریاکاری وتزویر بود. ماموران حکومتی همه خرقه پوش بودند و درلباس صوفیان ظاهرمی شدند.
چه جای صحبت نامحرم است مجلس اُنس
سرپیاله بپوشان که خرقه پوش آمد.

 

🌿━━━━━━━━━━🌿

 

به آبِ دیده بشوییم خرقه‌ها از مِی

که موسم وَرع و روزگارپرهیزاست

 

وَرع: تقوا وپرهیزگاری

✍️معنی بیت:
حال که روزگار،روزگارریا وتزویر است،به حال خود می گرییم وخرقه های خود رابا اشکِ چشم می شوییم تاآلودگیهای شراب راپاک کنیم. لکّه های شراب باعث برمَلاشدن شرابخواری ما می شود ناچاریم پارسایی و پرهیزگاری پیشه گیریم تاازشرّ ماموران حکومتی دراَمان باشیم.
درخرقه ازاین بیش منافق نتوان بود
بنیاد ازاین شیوه ی رندانه نهادیم!

 

🌿━━━━━━━━━━🌿

 

مجوی عیش خوش از دور باژگون سپهر

که صافِ این سرخُم جمله دردی آمیز است

 

مجوی عیش خوش: توقّع نداشته باش که بتوانی درچنین روزگارسیاهی که امیرمبارز رقم زده، خوشی وشادمانی داشته باشی. کانتظارعیش دراین زمانه، عبث است.
دور:1- دوران و روزگار 2-گردش جام
باژگون: واژگون، وارونه
سپهر: فلک،آسمان
منظوراز"صاف" همان شراب صافیست که در بالا وسر خُم قرار دارد و تهِ خم دُرد آلود می شود. امّا دراینجا آسمان به خُم ِشراب واژگون تشبیه شده است.چون خُم آسمان واژگونه هست پس سرخُم نیز دُردآلودشده وشراب صاف وجود ندارد.
"دُرد" همان رسوب یا لردِ ته نشین شده در خُم شراب است که طعم آن رابدمَزه می کند.

✍️معنی بیت:
از این آسمانی که به سببِ تُندروی وافراطی گری امیر مبارزالدین واژگون شده، انتظار عیش خوش و لذّت نداشته باش. خُم آسمان واژگون شده وشراب صاف وجودندارد. همه چیز برعکس شده وبه جای عیش ولذّت، درد ورنج واندوه است.
آن حریفی که شب وروز مِی صاف کشد
بُوَد آیا که کند یاد زدُرد آشامی ؟

 

🌿━━━━━━━━━━🌿

 

سپهر بَرشده پرویزنیست خون افشان

که ریزه‌اش سرکسری و تاج پرویز است

 

سپهر: آسمان
برشده: برافراشته
پرویزن: اَلَک، وسیله ای برای بیختن و اَلَک کردن آرد وشکرو....
آسمان به الک تشبیه شده است،الکی که بالاگرفته شده، یعنی همچنان بی وقفه درحال الک کردنست.
هم می توان سپهر ِ بَرشده خواند، هم سپهر، بَرشده پرویزنی ست. هردوخوانش صحیح است. "سپهر ِ برشده" یعنی آسمان ِ بالا نگاهداشته شده. "سپهر، بَرشده پرویزنیست" یعنی آسمان اَلکی بالا نگاهداشته شده است.
خون پالا: خون چکان،صاف کننده ی خون، خون افشان ، پاشنده خون
ریزه اش: ریزترین چیزی که ازاین الک می افتد
کسری وپرویز: نام پادشاهان معرف قدیم

✍️معنی بیت: (به آسمان تکیه مکن) آسمان مثل الکی بالانگاهداشته شده هست که هرلحظه درحال غربال کردن وجداساختن است،(اشاره به اینکه هرلحظه تعدادی ازمیان ما به بهانه های مختلف به آنسوی هستی سفرمی کنند) از بس که مردمان درهرلحظه کشته می شوند ازروزنه ها وسوراخهای این اَلک خون می چکد!. برای آسمان هیچ اهمیّتی ندارد که ماچه کسی هستیم، پادشاهیم یادرویش، همه چیز وهمه کس راغربال می کند، آنها که ازسوراخهای این الک(به آنسوی هستی ودنیای مرگ) می افتند محکوم به مرگ ونابودی ونیستی شده اند. ریزترین چیزی که ازاین الک به گودال نیستی افتاده،تاج باشکوه پرویز وسرکسری بوده است. (بااین حساب، همه چیز ازاین سوراخ خواهد افتاد هیچ چیزپایدارنخواهدماند) ماهاکه جایی خود داریم! هیچکس نمی تواندادّعاکند که من آنقدربزرگ هستم که ازسوراخهای اَلکِ سپهر رَد نمی شوم!
تکیه براخترشب دزد مکن کین عیّار
تاج کاووس ببُرد و کمرکیخسرو

 

🌿━━━━━━━━━━🌿

عراق وفارس گرفتی به شعر خوش حافظ

بیا که نوبت بغداد و وقت تبریز است

 

✍️معنی بیت:
ای حافظ تو با اشعارناب ونغزخود،عراق و فارس را تسخیر کردی، حالا بیا و بغداد و تبریز را تسخیر کن.
حافظ برخیزوببین که همانگونه که خودپیش بینی کرده بودی،نه تنها بغداد وتبریز بلکه همه ی جهان راتسخیرنموده ای. شعرتو درزمان آدم وحوّا زینتِ گلبرگهای گلهای بهشتی بود وتاجهان باقیست همچنان آرامبخش دلهای پرآشوب عاشقان ودلدادگان خواهدبود.
به راهِ میکده حافظ خوش ازجهان رفتی
دعای اهلِ دلت باد مونس ِ دلِ پاک

 

🌹🙏

🌿━━━━━━━━━━🌿

پرسش در ‫۸ سال و ۱۰ ماه قبل، پنجشنبه ۷ دی ۱۳۹۶، ساعت ۱۱:۱۴ دربارهٔ خاقانی » دیوان اشعار » قصاید » شمارهٔ ۱۷۶ - در شکایت و عزلت و حبس و تخلص به نعت پیغمبر اکرم:

این بیت چه معنی میده؟ :
روی دیلم دیدم از غم موی زوبین شد مرا
همچو موی دیلم اندر هم شکست اعضای من

nabavar در ‫۸ سال و ۱۰ ماه قبل، پنجشنبه ۷ دی ۱۳۹۶، ساعت ۰۹:۰۲ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » رباعیات » رباعی شمارهٔ ۶۲:

توهم و خیال پردازی مولوی
گر عمر بشد عمر دگر داد خدا
گر عمر فنا نماند نک عمر بقا. !!!!!!

رشید گل افشان در ‫۸ سال و ۱۰ ماه قبل، پنجشنبه ۷ دی ۱۳۹۶، ساعت ۰۶:۰۳ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۹۸:

درود بر سروران گرامی
در بیت : " اگر چه موی میانت به چون منی نرسد
خوشست خاطرم از این خیال دقیق
به نظر می رسد ، تشبیه میان به موی آنگونه که سروران گرامی پنداشته اند مراد شاعر نبوده است و تشبیه میان به مو نادرست است. بلکه چنانچه این ترکیب به صورت " موی و میان" اصلاح شود صحیح تر است. حافظ می گوید: " اگر چه موی و زلف محبوب و همچنین میان و اندام محبوب به دست کسی مانند من نمی رسد... " شاعر در جای دیگری هم موی و میان را به این صورت آورده است:
شاهد آن نیست که مویی و میانی دارد / بندۀ طلعت آن باش که آنی دارد
شاد و تندرست باشید

آریا والا در ‫۸ سال و ۱۰ ماه قبل، پنجشنبه ۷ دی ۱۳۹۶، ساعت ۰۲:۳۳ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » رباعیات » رباعی شمارهٔ ۶۱:

اولین درس برای فروش
از خود بیرون اومدنه

کمال داودوند در ‫۸ سال و ۱۰ ماه قبل، پنجشنبه ۷ دی ۱۳۹۶، ساعت ۰۲:۰۹ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » رباعیات » رباعی شمارهٔ ۳۲:

ذ 9013

مهمان در ‫۸ سال و ۱۰ ماه قبل، پنجشنبه ۷ دی ۱۳۹۶، ساعت ۰۱:۲۴ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۴۱۰:

جییزز کرایست...

آریا والا در ‫۸ سال و ۱۰ ماه قبل، پنجشنبه ۷ دی ۱۳۹۶، ساعت ۰۰:۵۱ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳:

یا رب خرش را مرگ ده تا او شود بنده خدا
در عالم مادی برای به دست اوردن چیزی گاهی لازم است چیزی را از دست بدهیم ، مثال اینکه فردی اتومبیل اش را به دلیلی از دست میدهد انگه به فکر اتومبیل دیگر و بالاتر می افتد ، در عالم معنا هم فرد وقتی دلبستگی ها و زنجیر های نفسانی بسته به پایش کم میشود و تا حدودی میمیرد به اندیشه دلبستگی والاتر و خالص تری می افتد

nabavar در ‫۸ سال و ۱۰ ماه قبل، پنجشنبه ۷ دی ۱۳۹۶، ساعت ۰۰:۴۳ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۲۴۷:

لنگری از گنج مادون بسته‌ای بر پای جان
تا فروتر می‌روی هر روز با قارون خویش
تا به پستی می گرایی ، گر قارون هم باشی به قعر تباهی می روی

عرفان در ‫۸ سال و ۱۰ ماه قبل، چهارشنبه ۶ دی ۱۳۹۶، ساعت ۲۲:۳۸ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۲۴۷:

منظور بیت 5 چی هستش؟

لیلی رابربند در ‫۸ سال و ۱۰ ماه قبل، چهارشنبه ۶ دی ۱۳۹۶، ساعت ۲۱:۱۹ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۱۸۵:

جناب انصاری شعری رو که از حضرت فریدالدین مثال زدید هم تصرف شده درش صحیحش نیم مست هست نه مست مست چرا که در بیت بعزگبعدی می فرماید سر به بازار قلندر در نهم کسی که هنوز راه بازار قلتدر رو میدونه و قصد داره که به اونجا بره مست مست نیست بلکه نبمه مست هست
قصد آن دارم که امشب نیم مست
پایکوبان کوزه ی دردی بدست

سیدعلی (رضا) ساقی در ‫۸ سال و ۱۰ ماه قبل، چهارشنبه ۶ دی ۱۳۹۶، ساعت ۲۱:۰۷ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۲:

پیوند به وبگاه بیرونی

 

این غزل ،همانگونه که خودِ خواجه ی عزیز نیز درمقطع وبیت پایانی غزل اشاره کرده ازرندانه ترین غزل های حافظ به شمار می رود.

وقتی شاعر،اساس وبنیان غزلی اینچنینی راتعمّداً رندانه وچند وجهی،پی ریزی می کند،روشن است که قصد دارد مطلبی رابیان نماید که به سبب داشتن عفّت کلام ویابه هردلیلی نمی تواند به صراحت بیان کند! چون درجامعه ای نفس می کشد که افراطیّون دینی حاکمیّت دارند، براساس تجربیّاتِ تلخی که ازمتعصّبین یکسویه نگردارد،احتمال می دهد که گفتارش دردسر دیگری رارقم زند واورا به بهانه های واهی گرفتارسازد

خاصّه اینکه چیزی را که قصد بازگوییِ آن نموده،عواطف واحساسات شخصی هست وآنقدرارزش ندارد که درقبال بیان آن تاوان سخت وسنگینی رابپردازد. ازطرفی نمی تواندنگوید وتاوان هم نپردازد! چه کند شاعراست وطبع درون می جوشد ودلش می خواهد آن را درقالبِ غزلی به دوستارانش هدیه کند. بنابراین سعی می کند حرفِ دلش را درلفّافه ی تمثیلات وکنایه وایهام به پیچد وبیان نماید تا درشرایط ویژه ودرصورتِ تحریک شدن افراطیّون وتنگ شدنِ عرصه، توانسته باشد گفتارخودرا بااستناد به وجهِ دیگر معنا توجیه کند وبدینوسیله شرّ متعصّبین راخنثی سازد. وگر نه اگرشرایط مساعد ووفق مُراد می بود که شاعر نیازی به درپرده سخن گقتن نداشت......

آنها که اصراردارند ازاین غزلِ کاملاً رندانه نیز برداشت عارفانه کنند،براین عقیده اند که حافظ دراین غزل دریکی ازشبهای قدر، باخدارازونیازکرده وسپس احساسات خودرا درآئینه ی این غزل منعکس نموده است!! پس آنجا که می فرماید: "باتو تاروزخفتنم هوس است" منظورش این است که شب رابه یاد تو زنده داری کرده وبه عبادت پرداخته ام وحالا که خسته وبی خواب شده ام دوست دارم درخواب نیزذکروثنای تو بگویم باتووبایادِ توبوده باشم!!

🌺━━━━━━🌺

آخراین چه تعبیریست؟ اگرحافظ حقیقتاّ چنین هوس کرده بوده که درخواب نیز ذکرخدابگوید وعبادت را تادل روز تداوم بخشد! چه نیازی داشته این مطلب را رندانه ودرلفّافه بگوید؟ ازچه کسی می ترسیده که ناگزیر به بیان سخن به رمزو اشاره بوده باشد؟ مگراین آرزو وخواسته یِ شخصی به کجای افراطیّون ،زاهدان وعابدان برمی خورده که آن رابرنتابند.!؟

 

اگرحافظ درزمان حاکمیّت رژیمی ضدِّ دینی، چنین شعری می سرود،شایدپذیرش این تعابیر آسان ترمی شد. امّا یادمان باشد که حاکمیّت جامعه دردست متشرعیّن وزاهدان بوده وبنظر نمی رسد که آنها باچنین آرزوهایی مخالف بوده باشند، زیرا اینکه حافظ درشبِ قدری باخداوند درد دل کند یانکند برای آنها خطر وضرری وارد نمی کرد. بنابراین حافظ به راحتی می توانسته عواطف واحساساتِ درونی را ساخته وپرداخته کرده ودرقالبِ غزلی به مراتب بهترازاین بیان کند. نتیجتاًاگرچنین نکرده وشعررندانه سروده، مطمئناً بازی دیگری درسرداشته وخواسته چیزی بگوید که به مذاقِ افراطیّون زیادخوشآیندنبوده است. از همین رو حرفهای خودرا درلفّافه پیچیده وغزلی رندانه، خطاب به معشوقی زمینی سروده وتقدیم دوستاران خود کرده است.

✍️معنی بیت: ای محبوب ومعشوق من، هوس کرده ام احوالاتِ دل خودرا باتوبه شکل خصوصی بازگوکنم، ازاشتیاق وعلاقه ام بگویم، با توازبی تابی ها وبی قراری هایم بگویم ومتقابلاً ازاحوالاتِ دلِ توباخبرشوم، توازخودت بگویی ومن سراپاگوش باشم وبشنوم. (تاکی باید درحسرت گفت وشنید با تو درآتش حرمان واشتیاق بسوزم وبسازم؟ )

مگردیوانه خواهم شد دراین سودا که شب تاروز

سخن با ماه می گویم پری درخواب می بینم

 

🌿━━━━━━━━━━🌿

طَمع خام بین که قصّه ی فاش

از رقیبان نُهفتنم هوس است !

 

این بیت نیزدلیلی روشن وقانع کننده، برای این ادّعاست که غزل معنای عرفانی ندارد. چراکه هیچ دلیلی ندارد کسی رابطه ی خود باخدا را از دیگران پنهان سازد! این موضوع یک مسئله ی کاملاً شخصی هست وبه هیچ کس ارتباطی نداردکه دیگری چگونه رابطه ای باخدای خویش برقرارنموده است. تنها عشق های زمینی هستند که عاشق مواظبت می کند تا ❣️عشق خودراپنهان سازد. ضمن آنکه، خداوند نگاهبان و مراقب ندارد که کسی بخواهد عشقش را ازمراقبین مخفی نگاهدارد!

طمع خام: توقع بی مورد و نابجا.

قصّه ی فاش: راز آشکار شده.

رقیبان: مراقبین و نگاهبانان

✍️معنی بیت: قصّه ی دلدادگی ودل سپردگی من به تو، برمَلا وآشکارشده وهمگان براین موضوع آگاه و واقف هستند. توقّع بی مورد ونابجای مرا ببین که چه ساده لوحانه قصد دارم مراقبین توازعشق من باخبر نشوند! (درحالی که تمام مردم شهر ازاین قضیّه اطلاع دارند! راست گفته اند که عشق وسُرفه را نمی توان پنهان داشت!)

همه کارم زخودکامی به بدنامی کشیدآخر

نهان کی مانَد آن رازی کزوسازند محفلها

 

🌿━━━━━━━━━━🌿

 

شب قدری چنین عزیزوشریف

با توتا روزخفتنم هوس است

 

شب قدر: شبی ازشبهای نیمه ی سوّم ماه رمضان که گویند در آن شب تمام قرآن یکجا بر پیامبراسلام نازل گردیده است.

آنها که گمان می کنند این غزل زبانحال شاعر در شب قدر بوده، سخت دراشتباهند! دراین غزل، منظورازشب قدر، آن شبی نیست که قرآن نازل شده است. برای حافظ، هرشبی را که بامعشوق سپری کرده وبه کام دل رسیده باشد شب قدراست وبه همان میزان شریف وعزیزوفرخنده ست.

✍️معنی بیت: درشبِ شریف وعزیزی که با توبوده باشم، هوس آن دارم که تا دلِ روز درآغوش یکدیگربخوابیم وساعات ولحظات بیشتری را درهمآغوشی وآویزش باتوبگذرانم.

چوپیراهن شوم آسوده خاطر

گرش همچون قبا گیرم درآغوش

من برای تحقّق این آرزوی قلبی، لحظه شماری می کنم هرروز وهرشب همانندکودکان خیالپردازی می کنم ورویا می بافم وبرای رسیدن به این آرزوست که دردورنج زندگانی راتحمّل می کنم وگرنه هیچ التفاتی به این دنیا ولذایذ آن ندارم.

مرابه کارجهان هیچ التفات نبود

رخ تودرنظرمن چنین خوشش آراست

 

🌿━━━━━━━━━━🌿

وَه که دُردانه‌ای چنین نازک

درشبِ تارسُفتنم هوس است

 

دُردانه : دلبرظریف ونازپرورده، نازنین

سُفتن: سوراخ کردن!!....آری…حافظ دراینجا رندانه به همان کاری اشاره می کند که هرمردی سرانجام روزی می بایست دردل شبی تاریک امّاخجسته، افتخارسُفتن گوهری دردانه راپیدامی کند و کامیاب وکامروا می شود….همان کاری که اگرهرجوانی قبل ازتجربه ی آن ازدنیا برود ناکام می نامند!

آنها که دربرداشت معنای عارفانه دستی قوی و شعبده بازدارند،براین باورند که حافظ دراین شب، قصدِ سُفتن مرواریدِ واژه های عرفانی دردل خویش دارد!!! آخر سُفتن مروارید معانی، مگرشگفتی دارد که حافظ اینگونه به وَجد وشَعف آمده است.!؟ قطعاً این وجد وشادمانی دلیلی دیگر دارد که بازگویی آن ازعهده ی شاعری مانند زنده یاد ایرج میرزا برمی آید نه حضرت حافظ!.

✍️معنی بیت: وای...شگفتا…. که من امشب چقدرخوش طالع وخوشبخت هستم و چه چیزی هوس کرده ام! سُفتن ِ گوهری ناب! دراین شبِ تاریک، هوس ِ کامجویی... ازپیکر لطیفِ دلبری نازپرورده وظریف را درسرمی پرورانم!!! (فوت وفن کار راچنانکه من دانم وشما وچند رند دیگر....)

به کام وآرزوی دل چودارم خلوتی حاصل

چه فکرازخُبثِ بدگویان میان انجمن دارم؟

 

🌿━━━━━━━━━━🌿

ای صبا امشبم مَدد فرمای

که سحرگه شکفتنم هوس است

 

شکفتن: شادی ازروی توفیق وموفقیت ِ اَمری خاص

✍️ معنی بیت: ای بادِ صبا امشب هوای مرا داشته باش ومرا یاری کن، به من دلگرمی بده که شب بسیارمهمّی درپیش دارم.! توکه باپیچیدن به لابلای غنچه ها، آنهارا درشکوفندگی کمک می کنی، به همان سبک و سیاق به من نیزیاری برسان تاامشب شرمسار نباشم! می خواهم فردا که صبح بردمید من نیزشکوفایی راتجربه کنم، هوس شکفتن دارم!

باتوجّه به جنس واژه ها وعبارات، بنظرچنین می رسد که احتمالاًمخاطب، این غزل، خانم جَهانْ‌مَلِک خاتون دختر جلال الدین مسعودشاه اینجو، شاهدخت و بانوی شاعر ایرانی است که در نیمه دوم سده هشتم هجری می‌زیست. او هم دوره با حافظ و عبید زاکانی بوده ومشاعره هایی بایکدیگر داشته اند واحتمالاً دردوره ای ازاین روابط بظاهردوستانه، احساسات وعواطف انها برانگیخته شده وحافظِ عاشق پیشه دل به سودای عشق اوباخته است. بسیاری ازحافظ پژوهان ازجمله استاد سعید نفیسی براین باوربوده وهستندکه بسیاری ازغزلهای عاشقانه تحت تاثیر این رابطه خَلق شده اند!

خون شددلم به یادتوهرگه که درچمن

بندِ قبای غنچه ی گل می گشاد باد !

 

🌿━━━━━━━━━━🌿

از برای شرف به نوکِ مژه

خاک راهِ تورُفتنم هوس است

 

رُفتن: جارو کردن، آری….وقتی عشق دروجود کسی جریان پیداکند آب وجارو کردن گذرگاه دوست نه تنها لذّت بخش ومایه ی شرف وافتخاراست بلکه بالاترین عبادت،نیایش وسپاسگزاری ازجریان هستی می باشد.بسیاری ازآدمیان فقط نقش عاشق ومعشوقی رابازی می کنند وعشق آنها عشق حقیقی نیست. عشق حقیقی، قائم به شخص خاص نیست عاشقی کیفیت وماهیّت وجودی فرداست در اول قدم عاشقی، باید؛ عاشق خویشتن بود اگرکسی خودرانتواند دوست داشته باشد هیچکس اورادوست نخواهدداشت امااگرخودش رادوست داشته باشد کم کم متوجه خواهدشدکه اطرافیان یکی یکی شروع به دوست داشتن اومی کنند ودرنهایت بارش رحمت الهی آغازمی شود وخدانیز اورا دوست می دارد. درقدم بعدی باید تصاحب وتملیک دیگری بکلی فراموش گردد وباپذیرش نقصهای یکدیگر، سهیم شدن صمیمانه درغم وشادی هم، ادغام شدن وبه تعالی رسانیدن یکدیگر تمرین شود تاسرانجام به ذوب شدن درشعله های عشق ختم شود.

 

✍️معنی بیت: برای آنکه کسبِ شرافت وغرور وافتخارکنم،آرزو دارم که خاکِ راهِ تورابا اشتیاق وارادت خالصانه بامژگانم جارو کنم.

گرچنین جلوه کندمُغبچه ی باده فروش

خاکروبِ درمیخانه کنم مژگان را

 

🌿━━━━━━━━━━🌿

همچو حافظ به رغم مدّعیان

شعر رندانه گفتنم هوس است

 

 

به رغم: برخلافِ میل، به کوری چشم،.

مدّعیان: دراینجاادّعا کنندگان درعرصه ی شاعری که بی مایه وتوخالی امّادرعین حال خودشیفته هستند.

رندانه: چند وجهی، ایهام‌دار وزیرکانه مثل همین غزل.

حافظ مثل همیشه، دربیتِ پایانی ، خودرا از چشم دیگران می بیند.

✍️معنی بیت: برخلافِ میل مدّعیان بی مایه وناتوان که هیچ هنری ندارند وتوهّم دانایی دارند! هوس کرده ام همانندِ حافظ شعر رندانه وچندمعنا وایهام داربسرایم بی آنکه ادّعایی داشته باشم وبی آنکه به تصوّرات وبرداشت های دیگران به ویژه بدگویان وکینه توزان اهمیّتی دهم.

همیشه پیشه ی من عاشقیّ ورندی بود

دگربکوشم ومشغول کارخودباشم

 

🌹🙏

🌿━━━━━━━━━━🌿

نادر.. در ‫۸ سال و ۱۰ ماه قبل، چهارشنبه ۶ دی ۱۳۹۶، ساعت ۲۰:۴۲ دربارهٔ عطار » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۱:

شوق روی چو آفتاب تو بود
کاسمان را در انقلاب انداخت..

علیرضا فرضی در ‫۸ سال و ۱۰ ماه قبل، چهارشنبه ۶ دی ۱۳۹۶، ساعت ۱۷:۲۰ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۹۵:

درود بر شما و تمام رهروان مکتب عشق
این شعر سراسر شور و شوق و شعور، یا تنظیم بسیار زیبا و صدای دل نشین خانم "مهسا وحدت" در آلبومی به نام "در آینه شراب" و همراهی گروه کر نروژی "اسکروک" به شکل بی نظیری خوانده شده است. دوستداران هنر و معرفت را به شنیدن این اثر فاخر توصیه میکنم

مسعود در ‫۸ سال و ۱۰ ماه قبل، چهارشنبه ۶ دی ۱۳۹۶، ساعت ۱۶:۲۹ دربارهٔ فروغی بسطامی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۶۹:

از مرادت بگذر تا به مرادت برسی
که ز مقصود گذشت آن که به مقصود رسید
بیت‌های زیر از زبان مولانا با مفهوم بیت بالا :
جمله بی‌قراریت از طلب قرار تست
 طالب بی‌قرار شو تا که قرار آیدت
جمله بی‌مرادیت از طلب مراد تست
ور نه همه مرادها همچو نثار آیدت

مزدک در ‫۸ سال و ۱۰ ماه قبل، چهارشنبه ۶ دی ۱۳۹۶، ساعت ۱۴:۵۸ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۵:

درباره ی صوفی٬ باده و پیامبر: درست است که حدیثی گویا هست که پیامیر گفته شراب مادر همگی پلیدیهاست ولی « صوفی»اینجا همان پیامبر نیست٬ بساکه در چامه های حافظ٬ صوفی اشاره به یک گروه سیاسی ایدیولوژیک آنزمان بوده که دم از دین میزدند تذ آنرا بهانه ی برتری و سروری خود بنمایند . حافظ با این گروه صوفی ( و همچنین زاهد و گروه کبودجامه) ناسازگار بوده.
دیگر اینکه میدانیم که شراب به درجه ی گوشت خوک یا زنا و ... حرام نیست و در دین های پیشاهنگ اسلام ( یهودی و مسیحی) هم حرام نیست و مصلحتا در دو مرحله آنزمان حرام اعلام شد تا عرب دیسیپلین جنگی داشته باشد.

... در ‫۸ سال و ۱۰ ماه قبل، چهارشنبه ۶ دی ۱۳۹۶، ساعت ۱۴:۲۹ دربارهٔ مولانا » مثنوی معنوی » دفتر چهارم » بخش ۴۶ - باز آمدن آن شاعر بعد چند سال به امید همان صله و هزار دینار فرمودن بر قاعدهٔ خویش و گفتن وزیر نو هم حسن نام شاه را کی این سخت بسیارست و ما را خرجهاست و خزینه خالیست و من او را بده یک آن خشنود کنم:

خلق ما بر صورت خود کرد حق / وصف ما از وصف او گیرد سبق
این بیت، بیت بسیار مهمی در مثنویه که توضیحاتی در موردش ارائه می کنم.
عبارتی مشهور به عنوان حدیث در منابع مختلف ذکر شده، به این صورت:
«ان الله خلق آدم علی صورته» به این معنی که خداوند آدم را بر صورت خویش آفرید.
این عبارت البته در شکل های مختلفی روایت شده، از جمله:
«خلق الله آدم علی صورته» یا «ان الله خلق آدم علی صورة الرحمن»
خب صحت و سقم این عبارت و چگونگی تفسیر و تبیین اون محل مناقشه بسیاری هست. به چند نکته اشاره می کنم:
اول اینکه این حدیث بیشتر در منابع اهل سنت ذکر شده و شیعه چندان به صحت این حدیث باور نداره.
دوم اینکه به فرض صحت، مسئله اصلی در تشریح مفهوم این حدیث مرجع ضمیر «ه» در «صورته» هست و اختلاف ها هم عمدتاً از همین موضوع سرچشمه می گیره.
اهل شریعت (و به وی‍ژه علمای شیعه) معتقدن این ضمیر به الله بر نمی گرده. اگر مرجع ضمیر الله باشه، باید یه راهی برای فرار از شبهه تشبیه و تجسیم حق پیدا کرد، در حالی که علی به وضوح از تباین وجودی خالق و مخلوق در نهج البلاغه سخن گفته.
برداشت جالبتر از این حدیث در آثار ابن عربی مشاهده میشه. ابن عربی مرجع ضمیر «ه» رو الله میدونه و دقیقاً معتقده که خداوند آدم رو به شکل خودش آفرید. البته ابن عربی هم زیر بار شبهه تشبیه و تجسیم خدا نمیره و با وحدت وجود این موضوع رو توجیه می کنه. اینکه آدم هم جلوه ای از خداست و محل تجلی او. این برداشت هم چندان به مذاق متشرعین خوش نمیاد.
برگردیم به مولوی و مثنوی و بیتی که در ابتدا ذکر کردم. به نظر می رسه مولوی هم به صحت این حدیث باور داشته و برداشتی مشابه برداشت ابن عربی از حدیث داره. حتی مولانا در مصراع دوم این بیت معتقده صفات ما هم جلوه ای از صفات خداست و در بیت بعد هم بیان می کنه چون او هم به دنبال اینه که مورد شکر و حمد قرار بگیره، پس اون شاعر هم نیازمند حمد و سپاس هست.
اما یه سوال، خدا به دنبال حمد انسانهاست؟ چرا مولانا همچین عقیده ای داشته؟ اگر خدا رو نیازمند بدونیم پس تکلیف بی نیازی خدا چی میشه؟ یا شاید اصلا برداشت من از بیت بعد درست نبوده. به هر حال بعید هم نیست خالق واقعا نیازمند حمد و سپاس مخلوق باشه.
با احترام.

نادر.. در ‫۸ سال و ۱۰ ماه قبل، چهارشنبه ۶ دی ۱۳۹۶، ساعت ۱۴:۱۳ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۰۵۴:

تو روز قیامتی که از تو
زیر و زبرست شهر و بازار..

نادر.. در ‫۸ سال و ۱۰ ماه قبل، چهارشنبه ۶ دی ۱۳۹۶، ساعت ۱۳:۵۶ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۵۳۵:

میدان خوش است ای ماه رو، با گیر و دار ما و تو ...

نادر.. در ‫۸ سال و ۱۰ ماه قبل، چهارشنبه ۶ دی ۱۳۹۶، ساعت ۱۳:۴۲ دربارهٔ عطار » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۷۷۴:

به هر نوعی که باشی آنِ او باش ..