چه خواهی نیکتر زین ای صفاهان
که گشتی دار ملک شاه شاهان
همی رشک آرد اکنون بر تو بغداد
که او را نیست آنچ ایزد ترا داد
شهنشاهی چو سلطان معظم
به پیروزی شه شاهان عالم
خداوندی چو بوالفتح مظفر
ز سلطان یافته هم جاه و هم فر
هم از تخمه بزرگ و هم ز دولت
هم از پایه بلند و هم ز همت
هم از گوهر گزیده هم ز اختر
هم از منظر ستوده هم ز مخبر
چو مشرق بود اصلش هامواره
برآینده ازو ماه و ستاره
کنون زو آمده خواجه چو خورشید
جهان در فرّ نورش بسته امید
ز فتحش کنیت آمد وز ظفر نام
ازیرا یافتهست از هر دوان کام
جهان چون بنگری پیر جوانست
عمید نامور همچون جهانست
جوانست او به سال و بخت و رامش
چو پیرست او به رای و عقل و دانش
خرد گر صورتی گردد عیانی
دهد زان صورت فرخ نشانی
کفش با جام باده شاخ شادیست
و لیکن شاخ شادی باغ دادیست
ز نیکویی که دارد داد و فرمان
همی وحی آیدش گویی ز یزدان
چنین باید که باشد هیبت و داد
که نام بیم و بی دادی بیفتاد
به چشم عقل پنداری که جانست
به گوش عدل پنداری روانست
گذشته دادها نزدیک دانا
ستم بودهست دادش را همانا
چنان بودهست و صفش چون سرابی
که نه امید ماند زو نه آبی
چو امرش از مظالم گه برآید
قضا با امرش از گردون درآید
امل گوید که آمد رهبر من
اجل گوید که آمد خنجر من
روان گشتی گر او فرمان بدادی
که زُفت و بددل از مادر نزادی
چو من در وصف او گویم ثنایی
و یا بر بخت او خوانم دعایی
ثنا را می کند اقبال تلقین
دعا را می کند جبریل آمین
اگرچه همچو ما از گل سرشتهست
به دیدار و به کردار او فرشتهست
اگر چه فخر ایران اصفهانست
فزون زان قدر آن فخر جهانست
به درد دل همی گرید نشابور
ازان کاین نامور گشتهست ازو دور
به کام دل همی خندد صفاهان
بدان کز عدل او گشتهست نازان
صفاهان بد چو اندامی شکسته
شکست از فر او گردید بسته
نباشد بس عجب کامسال هموار
درختش مدح خواجه آورد بار
وز امن عدل او باد زمستان
نریزد هیچ برگی از گلستان
همی دانست سلطان جهاندار
که در دست که باید کردن این کار
گر او بیمار کردهست اصفهان را
همو دادش پزشک نیکدان را
به جان تو که چون کارش ببیند
مرو را از همه کس برگزیند
سراسر ملک خود او را سپارد
که به زو مهتری دیگر ندارد
چنان خوشخو چنان مردم نوازست
که گویی هر کس او را طبع سازست
ز خوی خوش بهار آرد به بهمن
به تیره شب ز طلعت روز روشن
کِه و مِه را چو بینی در سپاهان
همه هستند او را نیک خواهان
که او جاوید به گیهان بماند
همیدون بر سر ایشان بماند
هران کاو کارها خواهد گشادن
بباید بست گفتن راز دادن
همیدون پندهای پادشایی
دو بهره باشد اندر پارسایی
ز چیز مردمان پرهیز کردن
طمع نا کردن و کمتر بخوردن
به لهو و آرزو مولع نبودن
دل هر کس به نیکی برربودن
سیاست را به جای خویش راندن
به فرمان خدای اندر بماندن
همیشه با خردمندان نشستن
سراسر پندشان را کار بستن
به فریاد سبک مایه رسیدن
ستمگر را طمع از وی بریدن
سراسر هر چه گفتم پارساییست
ولیکن بندهای پادشاییست
نه دیدم آن که گفتم نه شنیدم
کجا افزونتر از خواجه ندیدم
چنین دارد که گفتم رسم و آیین
بجز وی کس ندیدم با چنین دین
نه چشم از بهر کین خویش دارد
کجا از بهر دین و کیش دارد
چو باشد خشم او از بهر یزدان
برو در ره نیابد هیچ شیطان
جوانست و نجوید در جوانی
ز شهوت کامهای این جهانی
اگر بندد هوا را یا گشاید
ز فرمان خرد بیرون نیاید
طریق معتدل دارد همیشه
چنانچون بخردان را هست پیشه
نه بخشایش نه بخشش باز دارد
ز هر کس کاو نیاز و آز دارد
کجا در ملک او آسوده گشتند
بدان شهری که چون نابوده گشتند
کسانی را که بد کردار بودند
وز ایشان خلق پر آزار بودند
گروهی جسته اندر شهر پنهان
ز بیم جان یله کرده سپاهان
گروهی بسته در زندان به تیمار
گروهی مهر گشته بر سر دار
همه دیدند دههای صفاهان
که یکسر چون بیابان بود ویران
ز دهها مردمان آواره گشته
همه بی توشه بی پاره گشته
چو نام او شنیدند آمدند باز
ز کوهستان و خوزستان و شیراز
یکایک را به دیوان خواند و بنواخت
بدادش گاو و تخم و کار او ساخت
به دو ماه آن ولایت را چنان کرد
که کس باور نکردی کاین توان کرد
همان دهها که گفتی چون قفارند
کنون از خرّمی چون قندهارند
به جان تو که عمری برگذشتی
به دست دیگری چونین نگشتی
به چندین بیتها کاو را ستودم
به ایزد گر به وصفش برفزودم
نگفتم شعر جز در وصف حالش
بگفتم آنچه دیدم از فعالش
یکی نعمت که از شکرش بماندم
همین دیدم که او را مدح خواندم
کجا از مدح او بهروز گشتم
به کام خویشتن پیروز گشتم
شنیدی آن مثل در آشنایی
که باشد آشنایی روشنایی
مرا تا آن خداوند آشنا شد
دلم روشنتر از روشن هوا شد
مرا تا آشنا شیر شکارست
کبابم ران گور مرغزارست
الا تا بر فلک ماهست و خورشید
همیدون در جهان بیمست و امّید
همیشه جان او در خرّمی باد
همیشه کام او در مردمی باد
جهانش بنده باد و بخت رهبر
زمانه چاکر و دادار یاور



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این بخش از «ویس و رامین» به ستایش عمید ابو الفتح مظفر میپردازد و او را که در سمت شاهنشاهی قرار دارد، انسانی نیکوکار، دانا و والامقام معرفی میکند. او توصیف میکند که مظفر ویژگیهای برجستهای چون اصل و نسب خوب، همت بلند و حکمت دارد و نور او در جهان پراکنده است. وی به مقایسه مظفر با دیگران میپردازد و بر برتری او بر دیگران تأکید میکند. با اشاره به عدل و بخششهای او، شاعر از احوال شهر اصفهان و وضعیت مردم آن سخن میگوید که به برکت حضور او به آسایش و خوشبختی دست یافتهاند. در نهایت، شاعر دعا میکند که چنین شخصیت والایی همیشه در خوشی و کامیابی باقی بماند و جهان بر او بنده باشد.
هوش مصنوعی: ای اصفهان، چه چیزی بهتر از این میخواهی که پایتخت شاه شاهان شدهای؟
هوش مصنوعی: اکنون بغداد به تو رشک میبرد، زیرا آنچه خدا به تو داده به او نداده است.
هوش مصنوعی: نعمت تو شاهنشاهی چون سلطان بزرگ است که به پیروزی شاهِ شاهان جهان است.
هوش مصنوعی: و فرمانروایی چون ابوالفتح مظفر داری که هم مقام و هم شکوهش را از سلطان یافته است.
هوش مصنوعی: او هم از نظر نژاد بزرگ است و هم از نظر بخت و دولت، هم مقامش بلند است و هم همتش.
هوش مصنوعی: هم نژاد و سرشتش برگزیده است و هم ستارهٔ بختش، هم ظاهرش ستودنی است و هم باطنش.
هوش مصنوعی: خاندان او همیشه مانند مشرق بوده که ماه و ستارگان، یعنی بزرگان، از آن برمیآیند.
هوش مصنوعی: اکنون از آن خاندان این خواجه مانند خورشید برآمده و جهان به شکوه نور او امید بسته است.
هوش مصنوعی: کنیهاش، ابوالفتح، از «فتح» و نامش، مظفر، از «ظفر» گرفته شده، زیرا از هر دو، یعنی پیروزی و کامیابی، بهره برده است.
هوش مصنوعی: اگر خوب بنگری، جهان پیری جوان است و عمید نامدار نیز مانند جهان است.
هوش مصنوعی: او از نظر سن و بخت و شادمانی جوان است، اما از نظر رأی و خرد و دانش مانند پیران است.
هوش مصنوعی: اگر خرد به صورتی آشکار و دیدنی درآید، آن صورت نشانی از چهرهٔ فرخندهٔ او خواهد داشت.
هوش مصنوعی: دست او با جام باده شاخهٔ شادی است، اما این شاخهٔ شادی در باغ عدالت روییده است؛ یعنی شادخواری او با دادگری همراه است.
هوش مصنوعی: عدل و فرمانش چنان نیکوست که گویی از سوی خدا به او وحی میرسد.
هوش مصنوعی: هیبت و عدالت باید اینگونه باشد که نام ترس و بیداد از میان برود.
هوش مصنوعی: در چشم خرد گویی او جان است و در گوش عدل گویی روان است؛ یعنی جوهر خرد و عدل است.
هوش مصنوعی: به نظر دانایان، عدالتهای پیشین در برابر عدالت او گویی ستم بوده است.
هوش مصنوعی: وصف آن دادهای گذشته مانند سرابی بوده که نه امیدی از آن باقی ماند و نه آبی؛ یعنی نمودی بیحاصل داشت.
هوش مصنوعی: وقتی فرمانش از دیوان رسیدگی به دادخواهیها صادر شود، قضای الهی نیز همراه فرمان او از آسمان فرود میآید.
هوش مصنوعی: آرزو میگوید راهنمای من آمد و مرگ میگوید خنجر من آمد؛ یعنی فرمان او برای نیکان مایهٔ امید و برای بدکاران مایهٔ نابودی است.
هوش مصنوعی: اگر او فرمان میداد که هیچ بخیل و ترسویی از مادر زاده نشود، فرمانش اجرا میشد.
هوش مصنوعی: هرگاه من در وصف او ستایشی بگویم یا برای بخت او دعایی بخوانم،
هوش مصنوعی: اقبال آن ستایش را به من میآموزد و جبرئیل بر آن دعا آمین میگوید.
هوش مصنوعی: هرچند او مانند ما از گل آفریده شده، در چهره و رفتار فرشته است.
هوش مصنوعی: هرچند اصفهان مایهٔ افتخار ایران است، قدر او از آن بیشتر است و او مایهٔ افتخار جهان است.
هوش مصنوعی: نیشابور با دلی دردمند میگرید، چون این مرد نامدار از آن شهر دور شده است.
هوش مصنوعی: اما اصفهان از شادی دل میخندد، چون به دادگری او مینازد.
هوش مصنوعی: اصفهان مانند تنی بود که اندامش شکسته باشد، و با شکوه و برکت او آن شکستگی بسته و درمان شد.
هوش مصنوعی: جای شگفتی نیست اگر امسال درختان اصفهان پیوسته به جای میوه ستایش خواجه را بار بیاورند.
هوش مصنوعی: از آرامشی که دادگری او آورده، باد زمستان هم جرئت نمیکند برگی از گلستان بریزد.
هوش مصنوعی: سلطانِ فرمانروای جهان خوب میدانست که این کار را باید به دست چه کسی بسپارد.
هوش مصنوعی: اگر سلطان با لشکرکشی خود اصفهان را بیمار و ویران کرد، خودش هم آن را به پزشکی دانا سپرد تا درمانش کند.
هوش مصنوعی: به جان تو سوگند که سلطان وقتی کارکرد او را ببیند، او را از میان همهٔ مردم برمیگزیند.
هوش مصنوعی: و همهٔ کشورش را به او میسپارد، زیرا بزرگی بهتر از او ندارد.
هوش مصنوعی: او چنان خوشخلق و مردمنواز است که گویی سرشتش با همهٔ مردم سازگار است و همه با او همدلاند.
هوش مصنوعی: با خوی خوشش در ماه بهمن، یعنی زمستان، بهار پدید میآورد، و با چهرهٔ تابناکش شب تاریک را روز روشن میکند.
هوش مصنوعی: اگر در اصفهان به کوچک و بزرگ بنگری، همه را نیکخواه او میبینی.
هوش مصنوعی: همه آرزو دارند که او همیشه در جهان زنده بماند و همچنان فرمانروا و سرپرست ایشان باشد.
هوش مصنوعی: هر کس بخواهد گره از کارها بگشاید، باید زبان را از گفتن و فاش کردن راز ببندد.
هوش مصنوعی: همچنین بیشترِ اندرزهای فرمانروایی، یعنی دو بخش از آنها، در پارسایی و پرهیزگاری است.
هوش مصنوعی: یکی آنکه از دارایی مردم دوری کند، طمع نورزد و کم بخورد.
هوش مصنوعی: دیگر آنکه شیفتهٔ خوشگذرانی و هوس نباشد و دل همه را با نیکی به دست آورد.
هوش مصنوعی: کیفر و سختگیری را بهجا و بهاندازه به کار ببرد و همواره فرمانبردار خدا بماند.
هوش مصنوعی: همیشه با خردمندان همنشین باشد و همهٔ اندرزهایشان را به کار بندد.
هوش مصنوعی: به فریاد مردم ناتوان و کممایه برسد و دست طمع ستمگر را از ایشان کوتاه کند.
هوش مصنوعی: هر چه گفتم همه پارسایی است، ولی در همان حال، اصول و پایههای فرمانروایی نیز هست.
هوش مصنوعی: این ویژگیها را در هیچ کس بیشتر از خواجه نه دیدم و نه شنیدم.
هوش مصنوعی: رسم و آیین او همین است که گفتم، و جز او کسی را با چنین دینداری ندیدم.
هوش مصنوعی: او برای کینخواهی شخصی چشم به کسی نمیدوزد، بلکه هر سختگیریاش برای پاسداری از دین و آیین است.
هوش مصنوعی: چون خشم او برای خداست، هیچ شیطانی راهی به او پیدا نمیکند.
هوش مصنوعی: او جوان است، اما در جوانی از روی هوس به دنبال کامیابیهای دنیایی نمیرود.
هوش مصنوعی: چه هوای نفس را مهار کند و چه به آن میدان دهد، هرگز از فرمان خرد بیرون نمیرود.
هوش مصنوعی: همیشه راه میانه و اعتدال را در پیش دارد، همانگونه که شیوهٔ خردمندان است.
هوش مصنوعی: گذشت و بخشش خود را از هیچ نیازمند و خواهندهای دریغ نمیکند.
هوش مصنوعی: در قلمرو او مردم آسوده شدند و در آن شهر کسانی که در بیت بعد میآیند چنان از میان رفتند که گویی هرگز نبودهاند.
هوش مصنوعی: منظور بدکارانی است که مردم از دست آنان سخت در آزار بودند.
هوش مصنوعی: گروهی از آنان در شهر پنهان شدند و گروهی از ترس جان، اصفهان را رها کردند و گریختند.
هوش مصنوعی: گروهی با رنج و اندوه در زندان به بند افتادند و گروهی بر سر دار رفتند و مایهٔ عبرت شدند.
هوش مصنوعی: همه دیده بودند که روستاهای اصفهان یکسره مانند بیابان ویران شده بود.
هوش مصنوعی: مردم روستاها آواره شده بودند و همه بیتوشه و بیپول و بیچیز مانده بودند.
هوش مصنوعی: وقتی آوازهٔ او را شنیدند، از کوهستان و خوزستان و شیراز به خانههای خود بازگشتند.
هوش مصنوعی: او یکایک آنان را به دیوان فراخواند، نوازششان کرد، به هر کدام گاو و بذر داد و کارشان را سامان بخشید.
هوش مصنوعی: در مدت دو ماه آن سرزمین را چنان آباد کرد که هیچکس باور نمیکرد چنین کاری شدنی باشد.
هوش مصنوعی: همان روستاهایی که مانند بیابانهای خشک بودند، اکنون از سرسبزی و خوشی مانند قندهار شدهاند.
هوش مصنوعی: به جان تو سوگند که اگر عمری هم میگذشت، به دست کس دیگری اینچنین آباد نمیشد.
هوش مصنوعی: به خدا سوگند که در این همه بیت که در ستایش او گفتم، چیزی بیش از آنچه هست بر وصفش نیفزودم.
هوش مصنوعی: شعری جز در وصف حال او نگفتم و تنها آنچه را از کارهایش دیده بودم بیان کردم.
هوش مصنوعی: یکی از نعمتهایی که از شکرش ناتوانم همین است که توفیق ستایش او را یافتم.
هوش مصنوعی: زیرا با ستایش او نیکبخت شدم و به آرزوی خود رسیدم.
هوش مصنوعی: آن مثل را دربارهٔ دوستی شنیدهای که میگویند آشنایی مایهٔ روشنایی است.
هوش مصنوعی: از وقتی آن بزرگ با من آشنا شد، دلم از هوای روشن هم روشنتر گردید.
هوش مصنوعی: چون شیرِ شکارگر دوست من است، خوراک من کباب ران گورخر چمنزار است؛ یعنی از دوستی با بزرگی چون او بهرهمند و کامیاب شدهام.
هوش مصنوعی: تا وقتی ماه و خورشید در آسمان هستند و در جهان بیم و امید هست، یعنی تا جهان برپاست،
هوش مصنوعی: جان او همیشه شاد و خرم باشد و آرزویش همیشه در راه جوانمردی و نیکی به مردم باشد.
هوش مصنوعی: جهان بندهٔ او باشد و بخت راهنمایش، روزگار خدمتگزارش باشد و خداوند یاورش.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۲ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.