بخش ۵۴ - در بیان آنکه دین و نماز و طاعت معنئی است بیچون و چگونه و تعلقی است که آدمی را از ازل با خدا بود که الست بربکم قالوا بلی نماز حقیقی آن بود که از آن نور است و از آن نور میخورد و زان نور میبالد چون انبیا علیهم السلام ظاهر شدند آن نماز را بصور مختلفه آوردند هر یکی بصورتی، هر کرا تمیزی است بظاهر نماز فریفته نشود. اگر در او جانی باشد قبول کند زیرا که تشنه کوزه را جهت آب طلبد اگر در کوزه آب نباشد بچه کارش آید، همچنانکه انبیاء علیهم السلام آن نماز را در هر صورتی بخلق رسانیدند اولیاء نیز برهمان نسق آن نماز حقیقی را در صورت سماع و معارف از نظم و نثر بعالمیان رسانیدند هرکه طعام شناس باشد و طعام قوت او باشد از کاسه ها و ظروف بغلط نیفتد، داند که اگر کاسه دیگر باشد طعام همان است
هر نبی را جدا نمازی بود
جمله را گرچه یک نیازی بود
آن نیازو نماز روحانی
که بده است آن چو روح پنهانی
هر زمانی بصورتی بنمود
می جان را بهر قدح پیمود
گه بدیگ و گهی بکاسه و جام
تا رسد در دهان و اندر کام
کاسه و کوزه عین می نبود
گرچه در کاسه ها و کوزه رود
کاسه مبدل شود ولی می نی
همه میرند جز خدا حی نی
گرچه صورت بدل شود بجهان
هست معنی یک و نگردد آن
کوزه و ساغر ار بود دیگر
می صافی کجا شود دیگر
از قدم بود این نماز بدان
گرچه بنمود آدمش بجهان
بعد هر دور گشت صورت آن
لیک معنی نگشت نیک بدان
آن نماز ار تو را بود در جان
زنده باشی همیشه جاویدان
غیر طاعت تو را نباید هیچ
عیش دنیا تو را نپاید هیچ
این بود خلق نیک تا دانی
غیر این خود بود گران جانی
دمبدم از خودی همیکاهی
تا شود از خدات آگاهی
تا نمانی تو و نماند او
بی حجاب دوی نماید رو
که من و ما حجاب این راه است
پردۀ بارگاه الله است
من و ما چیست گر نمیدانی
بشنو از من مکن گرانجانی
بد و نیکی که آن نه بهر خداست
تو یقین دان که آنهمه من و ماست
منزل آخرین بود وحدت
تا نمیری تو کی شود وحدت
هرکه پیش از فنا کند شیخی
قند او را اثر بود تلخی
همچو مردی که نان و سیر خورد
هر دمی نام عود و مشک برد
بوی آن سیر در مشام آید
گرچه ذو لفظ مش گ میزاید
بخلافش یکی دهان پر مشگ
بوی مشگ آید ار چه گوید پشگ
ور نگوید که سیر از آن گفتار
بزند بر تو بوی مشگ تتار
روح چون پاک شد زوصف بشر
بدو نیک ورا چو مشگ شمر
ور نشد پاک نیکی او را
کل بدی دان که زایدان ز هوا
کفر حلاج به ز توحید است
زانکه بی پرده شاه را دیده است
گفت واصل بسوی وصل کشد
گفت فاصل بسوی فصل کشد
هرچه مرد خدا کند نیکوست
زانکه او مرده است و فاعل هوست
کفر او را پذیر چون ایمان
درد او بهتر از دو صد درمان
اندر او پیچ تا شوی آزاد
گرچه زشتی از او شوی کش و راد
صحبت شیخ به زهر عمل است
هرکه با اونشست در عمل است
آن عمل همچو راز پنهان است
رهبرت سوی وصل جانان است
هرکه او خدمت شهان دریافت
سوی ایشان ز جان و دل بشتافت
یافت چیزی که کس بدان نرسید
دید شاهی که هیچ دیده ندید
قدرت و صنع حق چو خور پیداست
علمهای چو نم از آن دریاست
همه نام ورا ز جان خوانند
همه اش خالق جهان دانند
همه او را مسیح اند از جان
ز پری و ز دیو و از انسان
ز کلوخ و ز سنگ وزکه و کوه
از همه چیزها گروه گروه



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: سلطان ولد میگوید نماز حقیقی معنایی ازلی و پنهان است که پیامبران آن را در صورتهای گوناگون عرضه کردند؛ صورت مانند کاسه و کوزه تغییر میکند اما شرابِ معنا یکی است. سپس راه رسیدن به آن را کاستن از «من و ما» و فنای خودی میداند و با تمثیل دهان سیرخورده و دهان پر از مشک نشان میدهد که ارزش سخن و عمل به پاکی باطن است نه لفظ. در پایان، با یاد حلاج، سخن و کار مرد خدا را حتی اگر کفرآمیز بنماید پذیرفتنی و همنشینی شیخ را برتر از هر عملی میشمارد و به آشکار بودن قدرت خدا و تسبیح همهٔ آفریدگان اشاره میکند.
هوش مصنوعی: هر پیامبری نماز جداگانهای داشت، هرچند نیاز و راز و نیاز همهٔ آنان یکی بود.
هوش مصنوعی: آن نیاز و نماز، روحانی و معنوی بوده و مانند جان، پنهان است.
هوش مصنوعی: آن نماز معنوی در هر زمان به شکلی آشکار شد؛ گویی شراب جان را در هر پیمانهای ریختند.
هوش مصنوعی: گاهی در دیگ، گاهی در کاسه و گاهی در جام ریخته شد تا به دهان و کام مردم برسد.
هوش مصنوعی: کاسه و کوزه خودِ شراب نیستند، هرچند شراب در آنها ریخته میشود؛ یعنی صورت عبادت غیر از حقیقت آن است.
هوش مصنوعی: کاسه عوض میشود ولی شراب عوض نمیشود؛ همانگونه که همه چیز میمیرد و جز خدا زندهٔ پایندهای نیست.
هوش مصنوعی: هرچند صورتها در جهان دگرگون میشوند، معنا یکی است و تغییر نمیکند.
هوش مصنوعی: اگر کوزه و ساغر دیگرگون باشد، شراب صاف و ناب دیگرگون نمیشود.
هوش مصنوعی: بدان که این نماز از ازل بوده است، هرچند آدم نخستین بار آن را در جهان آشکار کرد.
هوش مصنوعی: در هر دوره صورت آن نماز تغییر کرد، اما معنای آن هرگز دگرگون نشد.
هوش مصنوعی: اگر آن نماز حقیقی در جانت باشد، برای همیشه زنده و جاودان خواهی بود.
هوش مصنوعی: جز طاعت و بندگی هیچ چیز به کارت نمیآید و خوشی دنیا برایت پایدار نمیماند.
هوش مصنوعی: خوی نیک همین است؛ جز این، سنگینی جان و ملالآوری است.
هوش مصنوعی: باید لحظه به لحظه از خودپرستیات کاسته شود تا به خدا آگاهی یابی.
هوش مصنوعی: تا آنگاه که نه تو بمانی و نه دوگانگی، و بیپردهٔ دویی، روی حقیقت آشکار شود.
هوش مصنوعی: زیرا «من» و «ما» گفتن حجاب این راه و پردهٔ درگاه خداوند است.
هوش مصنوعی: اگر نمیدانی «من و ما» چیست، از من بشنو و کندذهنی و سنگینی نکن.
هوش مصنوعی: هر نیک و بدی که برای خدا نباشد، یقین بدان که همه از خودی و «من و ما» است.
هوش مصنوعی: منزل نهایی سلوک، یگانگی است؛ تا از خود نمیری، یگانگی حاصل نمیشود.
هوش مصنوعی: هرکس پیش از فنای نفس ادعای شیخی و ارشاد کند، حتی سخن شیرینش اثری تلخ دارد.
هوش مصنوعی: مانند مردی که نان و سیر خورده و هر لحظه نام عود و مشک را بر زبان میآورد.
هوش مصنوعی: هرچند از دهانش لفظ «مشک» بیرون میآید، بوی سیر به مشام میرسد.
هوش مصنوعی: برعکس، کسی که دهانش پر از مشک است، اگر هم «پشک» (سرگین) بگوید، بوی مشک میدهد.
هوش مصنوعی: و اگر هم «سیر» بگوید، از همان گفتار بوی مشک تاتاری به تو میرسد؛ یعنی ارزش سخن به باطن گوینده است نه به لفظ.
هوش مصنوعی: هرگاه روح از صفات بشری پاک شد، بد و نیک او را همچون مشک خوشبو بشمار.
هوش مصنوعی: و اگر پاک نشده باشد، نیکی او را نیز سراسر بدی بدان که از هوای نفس زاده است.
هوش مصنوعی: کفرگونه گفتن حلاج از توحید دیگران برتر است، زیرا او شاه حقیقت را بیپرده دیده بود.
هوش مصنوعی: سخن کسی که به حق پیوسته، شنونده را به وصال میکشاند و سخن کسی که جدا مانده، به جدایی میبرد.
هوش مصنوعی: هر کاری مرد خدا کند نیکوست، زیرا او از خود مرده است و کنندهٔ کار در حقیقت خداست.
هوش مصنوعی: کفر ظاهری او را همچون ایمان بپذیر؛ دردی که از او برسد از صد درمان بهتر است.
هوش مصنوعی: به او بیاویز تا آزاد شوی؛ اگر زشت هم باشی، از او زیبا و جوانمرد میشوی.
هوش مصنوعی: همنشینی با شیخ از هر عملی برتر است و هرکس با او بنشیند در حقیقت در عمل و عبادت است.
هوش مصنوعی: آن عمل مانند رازی پنهان است و تو را به وصال معشوق حقیقی راه مینماید.
هوش مصنوعی: هرکس به خدمت شاهان معنا، یعنی اولیا، رسید، با جان و دل به سوی آنان شتافت.
هوش مصنوعی: او چیزی یافت که هیچکس به آن نرسیده بود و شاهی دید که هیچ چشمی ندیده بود.
هوش مصنوعی: قدرت و آفرینش خدا مانند خورشید آشکار است و دانشها همچون نمی از آن دریا هستند.
هوش مصنوعی: همه از جان نام او را میخوانند و همه او را آفرینندهٔ جهان میدانند.
هوش مصنوعی: همه از پری و دیو و انسان، از جان تسبیحگوی او هستند.
هوش مصنوعی: از کلوخ و سنگ و کاه و کوه، همهٔ چیزها گروه گروه او را تسبیح میگویند.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.