بازگرد و بگو حدیث خضر
چون شد از هجر او کلیم کدر
جرم ثالث بدان که هر دو بههم
نیستیشان فکنده بود به غم
جوعشان در سفر به جایی بود
بهر جنبش نه دست و پایی بود
تنگدستی و قلت بیحد
کردهشان بُد ضعیف و لاغر خَد
حق بر ایشان حلال کرده حرام
بهر ابقای نفس در اسلام
در چنان حالتی ز نان محروم
بیزوار و برهنه و مهموم
ناگهان آمدند در یک ده
یک گهی نی در آن و بر همه مه
بود آنجا یکی سرای عظیم
صاحب آن سرای مرد کریم
نی کریمی که ملک و مال دهد
بل کریمی که قال و حال دهد
نی کریمی که جامه بخشد و نان
بل کریمی که بخشد او دل و جان
طفلکانش از او بمانده یتیم
لیک بسیار بودشان زر و سیم
شده دیوار آن سراشان خم
خواست گشتن خراب اندر دم
پس خضر راست کرد آن خم را
از دل هر دو برد آن غم را
طفلکان را ز غصه برهانید
وز چه حبس و رنج بجهانید!
بعد از آن خضر گشت زود روان
بی خور و زاد با کلیم دوان
گفت موسی به روی خضر درشت
صحبتت صعب بود، ما را کشت
آن یتیمان ز زر غنی بودند
زان عمل مر ترا چه بستودند؟
چون نگفتی ز حال جوع و ضرر؟
تا رسیدی زرت از آن دو پسر؟
خضر گفتش برو فراق گزین
سومین جرم شد یقین دان این
چونکه آمد ز بیخودی با خود
گفت خضرش که ای نبی احد
نیست با تو مرا دگر صحبت
این قدر بود از خدا رزقت
باز گرد و برو به سوی وطن
مصلحت نیست بودنت با من
چون فراقست رفت خواهی باز
کنم آگه ترا کنون زین راز
سرّ کشتی شنو که آن چون بود
طالبش شاه کافر دون بود
خواست شستن و زان به لشکر خود
بر سر مؤمنان به ناگه زد
شهر اسلام خواست کرد خراب
مؤمنان را فکندن اندر آب
غارت خان و مانشان کردن
به اسیری زن و بچه بردن
چونکه من قصد او بدانستم
کردمش خُرد تا توانستم
حکمت این بود ای کلیم اله
تو نگشتی ز سر او آگاه
وان که خونی آن پسر گشتم
بردمش گوشهای و من کشتم
پدر و مادرش ولی بودند
هر دو از صدق و دین ملی بودند
آن پسر خود نبود قابل آن
که شود ز اهل طاعت و ایمان
عاقبت زو شدی پدر کافر
هم بماندی ز راه دین مادر
زانکه در جانشان محبت او
چون نشستی نهان شدی ره هو
کشتمش تا رهند هردو ازو
سر او این بده است بشنو تو
وانچه دیوار را بکردم راست
بهر آندو یتیم هم برجاست
جد ایشان ز صالحان بودهست
زبدهٔ حور و انس و جان بودهست
چون بدی این روا که من ز ایشان؟
جستمی اجر همچو بیکیشان؟
گر مرا گنجهای دُر بودی
همه ایثار آن دو حر بودی
سرّ آن هر سه را چو گفت بدو
گفت ما را بِهِل خدا را جو
با چنان حشمت و بزرگی خضر
که غلامش بدند مهر و سپهر
با ولیزادگان چنین خدمت
کرد تا یابد از خدا رحمت
تو که هستی پر از خطا و گناه
با چنین حال ناسزا و تباه
نیک بنگر چه بایدت کردن
چونکه غرقی ز جرم تا گردن
بی شک اولاد اولیای خدا
در پناه حقند در دو سرا
هرکهشان خدمتی کند اینجا
بَرَد از حق عوض هزار عطا
پدر و جدشان شود خشنود
چونکه فرزندشان برد ز تو سود
بلکه هر کو ز پشت آدم زاد
ز انبیا و اولیای پاک نژاد
همه گردند شاد و خرم از آن
دوستدارت شوند از دل و جان
چونکه یک نفس گفتشان احمد
هم تو یکشان بدان گذر ز عدد
زان سبب خواند نفس واحدشان
که نباشد شمار در یک جان



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر به بازگویی داستان حضرت موسی و خضر میپردازد. موسی از خضر میخواهد تا رازهایی را درباره دو یتیم بگویید که به خاطر فقر و جوع دچار رنج هستند. خضر به بینایی خود برمیگردد و از حکمت کارهایش سخن میگوید؛ او دیواری را راست کرده و پسری را کشته که در آینده موجب گمراهی والدینش میشد. وی به موسی میفهماند که با دانستن حکمت این کارها، باید به سرنوشت یتیمان و نیکی که در جانشان نهفته است توجه کرد. در نهایت، خضر به موسی میگوید که دیگر نمیتواند با او بماند و باید برود زیرا حکمتی در کارها وجود دارد که انسان نمیتواند به تنهایی آن را دریابد.
هوش مصنوعی: به داستان خضر برگرد و بگو که موسی (کلیمالله) چگونه از جدایی او اندوهگین و آزرده شد.
هوش مصنوعی: اکنون خطای سوم موسی را بشنو: بدان که فقر و تهیدستی هر دو، یعنی موسی و خضر، را به رنج و اندوه انداخته بود.
هوش مصنوعی: گرسنگیشان در سفر به جایی رسیده بود که دیگر توانی در دست و پا برای حرکت نداشتند.
خد یعنی رخسار، چهره
هوش مصنوعی: کار به جایی رسیده بود که خدا برای حفظ جان، به حکم شریعت، خوردن حرام را بر آنان حلال کرده بود؛ یعنی در حال اضطرار بودند.
بیزوار یعنی بیپناه و بینوا ، مهموم یعنی اندوهگین
هوش مصنوعی: ناگهان به دهی رسیدند که در آن حتی چیزی ناچیز به آنان داده نشد و مردمش از پذیرایی آنان سر باز زدند.
هوش مصنوعی: در آن ده خانهٔ بزرگی بود که صاحبش مردی بخشنده بود.
هوش مصنوعی: بخشندگی او نه از نوع بخشیدن ملک و مال، بلکه بخشیدن سخن معرفت و حال معنوی بود.
هوش مصنوعی: بخشندهای نبود که لباس و نان ببخشد، بلکه دل و جان میبخشید.
هوش مصنوعی: کودکانش پس از مرگ او یتیم مانده بودند، اما زر و سیم فراوانی از او برایشان مانده بود.
هوش مصنوعی: دیوار آن خانه کج شده بود و نزدیک بود در دم فرو بریزد.
هوش مصنوعی: پس خضر آن دیوار کج را راست کرد و غم را از دل آن دو کودک برداشت.
هوش مصنوعی: کودکان را از غصه رهانید و از چاه گرفتاری و رنج بیرون آورد.
هوش مصنوعی: پس از آن خضر شتابان به راه افتاد و موسی بیخوراک و توشه با او همراه شد.
هوش مصنوعی: موسی با تندی به خضر گفت: همراهی با تو سخت بود و ما را از پا درآورد.
هوش مصنوعی: آن یتیمان از زر بینیاز بودند؛ در برابر این کار چه پاداشی به تو دادند؟
هوش مصنوعی: چرا از گرسنگی و سختی ما سخن نگفتی تا از آن دو پسر مزدی و زری به تو برسد؟
هوش مصنوعی: خضر به او گفت: برو و جدایی را برگزین؛ یقین بدان که این خطای سوم تو بود.
هوش مصنوعی: وقتی موسی از حالت بیخودی به خود آمد، خضر به او گفت: ای پیامبر خدای یگانه.
هوش مصنوعی: دیگر میان من و تو همراهی نیست؛ بهرهٔ تو از خدا از این همراهی همین اندازه بود.
هوش مصنوعی: برگرد و به سوی وطن خود برو؛ ماندنت با من صلاح نیست.
هوش مصنوعی: چون هنگام جدایی است و تو باز خواهی گشت، اکنون تو را از راز کارهایم آگاه میکنم.
هوش مصنوعی: راز سوراخ کردن کشتی را بشنو که چگونه بود: پادشاهی کافر و فرومایه در پی آن کشتی بود.
هوش مصنوعی: او میخواست کشتی را بگیرد و با آن همراه لشکرش ناگهان بر مؤمنان بتازد.
هوش مصنوعی: میخواست شهر مسلمانان را ویران کند و مؤمنان را در آب غرق سازد.
هوش مصنوعی: آن شاه میخواست خانه و دارایی مؤمنان را غارت کند و زنان و کودکانشان را به اسیری ببرد.
هوش مصنوعی: خضر میگوید: چون از نیت او آگاه شدم، کشتی را تا آنجا که توانستم شکستم و معیوب کردم.
هوش مصنوعی: ای موسی، ای همسخن خدا، حکمت آن کار این بود و تو از راز آن خبر نداشتی.
هوش مصنوعی: و اما اینکه قاتل آن پسر شدم و او را به گوشهای بردم و کشتم، رازش این است:
هوش مصنوعی: پدر و مادر آن پسر از دوستان خدا بودند و هر دو از راستی و دینداری سرشار بودند.
هوش مصنوعی: آن پسر شایستگی آن را نداشت که از اهل طاعت و ایمان شود.
هوش مصنوعی: اگر زنده میماند، سرانجام پدر به سبب او کافر میشد و مادر نیز از راه دین بازمیماند.
هوش مصنوعی: زیرا وقتی مهر او در جانشان جای میگرفت، راه خدا از دیدشان پنهان میشد.
هوش مصنوعی: او را کشتم تا هر دو از شرّ او رهایی یابند؛ راز آن کار این بود، بشنو.
هوش مصنوعی: و اینکه دیوار را راست کردم، برای آن دو یتیم بود تا دیوار و گنجشان بر جای بماند.
هوش مصنوعی: نیای آن دو یتیم از نیکوکاران بود و برگزیدهٔ پریان و آدمیان و جانداران به شمار میرفت.
هوش مصنوعی: پس چگونه روا بود که من مانند بیدینان از آنان مزد بخواهم؟
هوش مصنوعی: اگر گنجهایی از مروارید داشتم، همه را نثار آن دو آزاده میکردم.
هوش مصنوعی: وقتی خضر راز هر سه کار را به موسی گفت، به او گفت: ما را رها کن و خدا را بجوی.
هوش مصنوعی: خضر با آن شکوه و بزرگی که خورشید و آسمان گویی بندهٔ او بودند،
هوش مصنوعی: به فرزندان اولیا چنین خدمتی کرد تا از خدا رحمت بیابد.
هوش مصنوعی: ای کسی که سراسر خطا و گناهی و حالی ناشایست و تباه داری،
هوش مصنوعی: خوب بیندیش که چه باید بکنی، چون تا گردن در گناه غرق شدهای.
هوش مصنوعی: بیگمان فرزندان اولیای خدا در هر دو جهان در پناه خداوندند.
هوش مصنوعی: هر کس در این دنیا به آنان خدمتی کند، در عوض از خدا هزار بخشش دریافت میکند.
هوش مصنوعی: وقتی فرزندانشان از تو سود ببرند، پدر و نیای آنان از تو خشنود میشوند.
هوش مصنوعی: بلکه همهٔ کسانی که از نسل آدم زادهاند، از پیامبران و اولیای پاکنژاد،
هوش مصنوعی: همه از این کار شاد و خرسند میشوند و از دل و جان دوستدار تو میگردند.
هوش مصنوعی: چون پیامبر (احمد) آنان را یک نفس خوانده است، تو هم آنان را یکی بدان و از شمارش و چندگانگی بگذر.
هوش مصنوعی: از این رو آنان را نفس واحد خواند که در یک جان، شمار و چندی راه ندارد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.