نشستن شاهزاده بر تخت شهریاری و بلند آوازه گشتن در خطبهٔ کامکاری و در اختصار قصه کوشیدن و لباس تمامی بر شاهد فسانه پوشیدن
چنین از یاری کلک جوانبخت
نشیند شاه بیت فکر بر تخت
که مدتها بهم منظور و ناظر
طریق مهر میکردند ظاهر
نه بیهم صبر و نی آرامشان بود
همین دمسازی هم کارشان بود
حریف هم به بزم میگساری
رفیق هم به کوی دوستداری
ز رنگ آمیزی باد خزانی
چو شد برگ درختان زعفرانی
به گلشن لشکر بهمن گذر کرد
درخت سبز کار زال زر کرد
برای خندهٔ برق درخشان
خزان پر زعفران میکرد پستان
عیان گردید یخ بر جای نسرین
فکنده بر لب جو خشت سیمین
ز سرما آب را حال تباهی
ز یخ خود را کشیده در پناهی
سحاب از تاب سرمای زمستان
به یکدیگر زدی از ژاله دندان
ز ابروی نمد بر دوش افلاک
ز سرما خشک گشته پنجهٔ تاک
به رفتن آب از آن کم داشت آهنگ
که یخ در راه او زد شیشه بر سنگ
شکست از سنگ ژاله جام لاله
به خاک افتاد نرگس را پیاله
شده غارتگر دی سوی سبزه
به گلشن خسته رنگ از روی سبزه
ز تاب تب خزانی شد رخ شاه
به بستر تکیه زد از پایهٔ گاه
به دل کردش بدانسان آتشی کار
که میکاهید هر دم شمع کردار
بزرگان را به سوی خویشتن خواند
به صف در صد گاه خویش بنشاند
به بالینش نشسته شاهزاده
ز غم سر بر سر زانو نهاده
به سوی دیگرش ناظر نشسته
ز دلتنگی لب از گفتار بسته
به روی شه نشان مرگ و ظاهر
بزرگان درغمش آشفته خاطر
به سوی اهل مجلس شاه چون دید
سرشک حسرتش در دیده گردید
اشارت کرد تا دستور برخاست
به گوهر تخت عالی را بیاراست
پس آنگه گفت تا شهزاده چین
برآید بر فراز تخت زرین
به سوی مصریان رو کرد آنگاه
که تا امروز بودم بر شما شاه
شه اکنون اوست خدمتکار باشید
به خدمتکاریش درکار باشید
چو بر تخت زر خویشش نشانید
به دست خود بر او گوهر فشانید
بزرگانش مبارکباد گفتند
غبار راه او از چهره رفتند
بلی اینست قانون زمانه
به عالم هست اکنون این ترانه
نبندد تاکسی از تختگه رخت
نیاید دیگری بر پایه بخت
دو سر هرگز نگنجد در کلاهی
دو شه را جا نباشد تختگاهی
چو روزی چند شد شه رخت بربست
به جای تخت بر تابوت بنشست
بزرگانش الف بر سر کشیدند
سمند سرکشش را دم بریدند
الف قدان بسی با لعل چون نوش
چو شمعی پیش تابوتش سیه پوش
ز یکسو جامه کرده چاک منظور
فتاده از خروشش در جهان شور
ز سوی دیگرش ناظر فغان ساز
به عالم نالهاش افکنده آواز
به سوی خاک بردندش به اعزاز
خروشان آمدند از تربتش باز
همه در بر پلاس غم گرفتند
به فوتش هفتهای ماتم گرفتند
بزرگان را به بهشتم روز دستور
تمامی برد با خود سوی منظور
که تا آورد بیرونشان ز ماتم
به بزم عیش بنشستند با هم
جهان را شیوه آری اینچنین است
نشاط و محنتش با هم قرین است
اگر غم شد، نماند نیز شادی
بود در ره مراد و نامرادی
اگر درویش بد حال است اگر شاه
گذر خواهد نمودن زین گذرگاه
دم مردن بچندان لشکر خویش
به مخزنهای لعل و گوهر خویش
میسر کی شدش تا زان تمامی
خرد یک لحظه از عمر گرامی
چنین عمری که کس نفروخت یکدم
ز دورانش به گنج هر دو عالم
ببین تا چون فنا کردیمش آخر
خلل در کار آوردیمش آخر
چو آن کودک که او بیرنج عالم
به دست آورد کلید گنج عالم
کند هر لحظه دامانی پر از در
وز آن هر گوشه سوراخی کند پر
از این درها که ما در خاک داریم
بسا فریاد کز حسرت بر آریم
چو شد القصه شاه مصر منظور
به عالم عدل و دادش گشت مشهور
به ناظر داد آیین وزارت
چواز دورش به شاهی شد بشارت
در گنجینهٔ احسان گشادند
به عالم داد عدل و داد دادند
یکی بودند تا از جان اثر بود
بهمشان میل هردم بیشتر بود
ز یاران بیوفایی بد جفاییست
خوشا یاران که ایشان را جفا نیست
فغان از بیوفایان زمانه
به افسون جفا کاری فسانه
مجو وحشی وفا از مردم دهر
که کار شهد ناید هرگز از زهر
از این عقرب نهادان وای و سد وای
که بر دل جای زخمی ماند سد جای
چنین یاران که اندر روزگارند
بسی آزارها در پرده دارند
بسی عریان تنان را جای بیم است
از آن عقرب که در زیر گلیم است
نهای نقش گلیم آخر چنین چند
توانی بود در یک جای پیوند
به کس عنقا صفت منمای دیدار
ز مردم رو نهان کن کیمیا وار



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر دربارهٔ نشستن شاهزاده بر تخت شهریاری و برآورده شدن آرزوی اوست. در این مسیر، شاهزاده با یاری دوستانش بر مشکلات غلبه میکند و در پایان به مقام سلطنت میرسد. اما با گذشت زمان، او به سمتی میرود که سرانجام از تخت به تابوت منتقل میشود و بزرگانی که با او بودند به ماتم مینشینند. شاعر به این موضوع اشاره میکند که زندگی پر از شادی و غم است و دوگانگی مرگ و زندگی جزئی از سرنوشت انسانهاست. در نهایت، صحبت از وفا و بیوفایی در دوستیها و عبرتهای زندگی از اهمیت ویژهای برخوردار است.
هوش مصنوعی: به وسیلهٔ یاری قلم خوشبخت، شاه بیت فکر (شخصیتی برجسته) بر تخت نشسته است.
هوش مصنوعی: مدتها بین "منظور" (محبوب) و "ناظر" (عاشق) ارتباط و محبت برقرار بود و این احساسات در ظاهر به روشنی نمایان میشد.
هوش مصنوعی: آنها نه میتوانستند بییکدیگر صبر کنند و نه آرام باشند؛ این همنشینی و دوستیشان باعث و بانی این وضعیت بود.
هوش مصنوعی: دوست و رفیق در هر دو حالت، یعنی در مهمانی بادهنوشی و نیز در کوچه عشق و محبت، با هم هستند و هیچکدام از همراهی دیگری غافل نیستند.
هوش مصنوعی: بهسبب رسیدن بادهای پاییزی، رنگ برگ درختان به زردی و زعفرانی درآمده است.
هوش مصنوعی: بهمن، پادشاه، وارد گلشن (باغ) شد و درخت سبز زال، که نماد قدرت و زیبایی است، به طلا بدل شد. در اینجا بهمن با ورود خود، باعث شکوفایی و تغییر در محیط میشود.
هوش مصنوعی: خزان با زیبایی و درخشانی خود به گلهای زعفران میپردازد و کیست که در این فصل، پستان زعفرانی را برای خندیدن بچیند.
هوش مصنوعی: یخ بر روی نسرین (گلی که در بهار میروید) پیدا شده و بر روی لبجویی (کنار آب) تکهای شبیه به خشت نقرهای قرار گرفته است.
هوش مصنوعی: از سرما آب به حالت زردی و نابودی درآمده و در نتیجه یخ در پناه خود را کشیده است.
هوش مصنوعی: ابرها به خاطر شدت سردی زمستان، به هم برخورد کردند و از دندانهای یخ مانند خود، بارانهای یخی (ژاله) را بر روی زمین ریختند.
هوش مصنوعی: خشکی پنجههای تاک به خاطر سرما، همانند ابروی نازک و باریک نیرویی است که بر دوش آسمان قرار دارد و این تصویر به زیبایی و لطافت آن اشاره دارد.
هوش مصنوعی: آب به قدری کم و ضعیف به نظر میرسید که یخ در مسیر آن باعث شد تا شیشهٔ نازک آب به سنگ برخورد کند و بشکند.
هوش مصنوعی: به خاطر ضربهٔ سنگ، جام لاله به زمین افتاد و نرگس (گیاهی با گل زیبا) کاسهاش را روی خاک گذاشت. در اینجا، سنگ به گونهای باعث شکست و خرابی شده است.
هوش مصنوعی: غارتگری به سویی رفته که سبزهها در گلشن پژمرده و رنگ و روی سبزهها از خواب و بیتحرکی خسته شده است.
هوش مصنوعی: چهرهٔ شاه به خاطر عشق و دلدادگی همچون پاییز رنگ ببازد و او بر بستر خود تکیه میزند و از تخت سلطنت جدا میشود.
هوش مصنوعی: او به دل شاه آتشی ایجاد کرده است که هر بار شمع کردار او را کمنورتر میکند، یعنی باعث میشود که رفتار و کارهای او کمتر و کمتر جلوه کنند.
هوش مصنوعی: شاهزاده بزرگان را نزد خود فراخواند و در صف، در جایگاه مخصوص خود نشاند.
هوش مصنوعی: شاهزاده در کنار تخت خواب او نشسته و از شدت غم، سرش را بر زانو گذاشته است.
هوش مصنوعی: ناظر، یعنی کسی که نظاره میکند، به سمت او (شاهزاده) نشسته و به خاطر ناراحتی و دلتنگی، چیزی نمیگوید و سکوت کرده است.
هوش مصنوعی: چهرهٔ شاه نشانهٔ مرگ است و بزرگان به خاطر غم او ناراحت و نگران شدهاند.
هوش مصنوعی: شاه وقتی در نظر اهل مجلس به چهره اش نگاه کرد و دید که اشک حسرت در چشمانش جمع شده، احساس ناامیدی و غم کرد.
هوش مصنوعی: شاه به کسی اشاره کرد که دستور دهد تا لباسهای زیبا و گرانبها را بر روی تخت باشکوهی بچینند و آن را آراسته کنند.
هوش مصنوعی: سپس گفتند که شهزاده چین (شاهزادهای از چین) بر روی تخت زرین بالا بیاید.
هوش مصنوعی: وحشی بافقی از زبان شاهزاده خطاب به مصریان میگوید که تا حالا او را به عنوان شاه خود پذیرفتهاید و در این راستا به سمت آنها رو کرده است.
هوش مصنوعی: شاه اکنون خود اوست، پس شما نیز در خدمت او باشید و به انجام کارهای او بپردازید.
هوش مصنوعی: وقتی که شاهزاده را بر تخت زرین نشاند، خود به دست خود جواهراتی به او بخشید.
هوش مصنوعی: بزرگان، به شاهزاده تبریک گفتند و غبار و نشانههای خستگی از چهرهاش زائل شد.
هوش مصنوعی: این سخن بیانگر این است که در جهان، قوانین و اصولی وجود دارد که همواره جاری و ساری است و در حال حاضر این آواز و سرود (کنایه از واقعیت یا حقیقتی) نشاندهندهٔ آن قوانین است.
هوش مصنوعی: از تخت شاهی، هیچکس نمیتواند به دیگری لباس بختی بپوشاند و این به معنای آن است که هر شخصی باید به سرنوشت و شانس خود وابسته باشد و نمیتواند به جای دیگری زندگی کند.
هوش مصنوعی: دو نفر نمیتوانند همزمان در یک کلاه جای بگیرند، بنابراین نمیتوان دو پادشاه را در یک تخت حکومت جای داد.
هوش مصنوعی: پس از مدتی که شاه از دنیا رفت، او به جای نشستن بر تخت سلطنت، در تابوت قرار گرفت.
هوش مصنوعی: بزرگان و نامآوران به احترام او زینت و تاج بر سر گذاشتند و اسب سرکش او را آرام کردند.
هوش مصنوعی: سورای اهل الفت بسیار زیبا و خوشبو مانند لعل (جمشت) که سرخ و درخشان است، در حالتی مشابه شمعی که در برابر تابوت (مرده) وجود دارد، به دلیل سوگ و سیاهیِ پوشش شدهاند.
هوش مصنوعی: از یک سو، یار (منظور) با لباس پارهای افتاده و به خاطر صدای بلندی که دارد، در دنیا هیجانی به وجود آورده است.
هوش مصنوعی: از طرف دیگر، بینندگان و ناظران فریاد او را میشنوند و نالهاش در جهان پخش شده است.
هوش مصنوعی: او را با احترام به سمت خاک میبرند و به خاطر او جمعی با شوق و هیجان از خاکش یاد میکنند.
هوش مصنوعی: همه در دامن پلاس (پوشش یا لباس) به خاطر غم از دست رفتن او (شخص مرحوم) جمع شدند و به مدت یک هفته برای او عزاداری کردند.
هوش مصنوعی: بزرگان را به بهشت برد و در آنجا به روز جشنی از همه دعوت کرد تا نزد او بیایند.
هوش مصنوعی: این بیت بیان میکند که بزرگان برای رهایی از غم و ماتم، به یک جشن و بزم شادمانی رفتند و در کنار یکدیگر نشستهاند.
هوش مصنوعی: دنیا اینگونه است که شادی و غم همیشه با هم همراه هستند.
هوش مصنوعی: زمانی که غم وجود دارد، شادی نیز پایدار نخواهد ماند. در مسیر دستیابی به آرزوها، هم خوشی و هم ناخوشی به هم همراه هستند.
هوش مصنوعی: اگر درویش (فقر و نیازمند) در شرایط بدی قرار دارد، حتی اگر شاه (حاکم) قصد عبور از این محل را داشته باشد، باز هم اتفاق خاصی نخواهد افتاد.
هوش مصنوعی: در هنگام مرگ، وقتی که بسیاری از سپاهیانش دور او هستند، به خزانههای پر از سنگهای قیمتی و جواهرات خود نظر میکند.
هوش مصنوعی: چگونه ممکن است که همهٔ دانش و عقل او به قدری باشد که لحظهای از عمر گرانبهایش را بیهوده بگذراند؟
هوش مصنوعی: این عمر گرانبها را کسی نمیتواند حتی لحظهای با تمامی ثروتهای دنیا عوض کند و به فروش برساند.
هوش مصنوعی: ببین که چگونه در نهایت، وقتی که او را از بین بردیم، در نهایت باعث ایجاد نقص و خرابی در کارها شدیم.
هوش مصنوعی: این بیت به کودکینی اشاره دارد که با تلاش و بدون سختی، به درستی و راحتی به دانش و رازهای بزرگ زندگی دست پیدا میکند. این نشاندهندهٔ زیبایی و سادگی آموختن و به دست آوردن علم و ثروت معنوی است.
هوش مصنوعی: هر لحظه که زمان میگذرد، دامنی پر از درها (فرصتها) به وجود میآید، و از هر گوشهای، راهی برای فرار یا گریز (و یا بهرهبرداری) ایجاد میشود.
هوش مصنوعی: از بسیاری از درهایی که در زندگی مادی داریم، فریادهایی سر میدهیم که به خاطر حسرتهایمان برمیآید.
هوش مصنوعی: سرانجام، شاه مصر که مورد توجه و تأکید قرار گرفته، به خاطر عدالت و دادگریاش در جهان، به شهرت رسید.
هوش مصنوعی: ای کوشندگان و میانداران، از آنجا که شاه به مقام سلطنت رسید، خوشحالی و نوید بر وزارت و کارهای مهم او نیز داده شد.
هوش مصنوعی: در گنجینهٔ احسان، برای جهان، آفرینش عدالت و داد را گسترش دادند.
هوش مصنوعی: همگی آنها به یکدیگر نزدیک بودند و دوستی و محبتشان روز به روز بیشتر میشد، به طوری که ارتباط عمیق و معنوی میانشان شکل گرفته بود.
هوش مصنوعی: یارانی که وفادار و سزاوارند از کسانی که به وفا نیستند، بهترند. بدی و بیوفایی برخی از یاران در تضاد با محبت و وفاداری یاران شایسته است که این باعث خوشحالی است.
هوش مصنوعی: که ای کاش از بیوفاییهای زمانه فریاد میزنم، زیرا فریب و سختی این خیانتها داستانی است پر از درد و غم.
هوش مصنوعی: از مردم زمانه انتظار وفا نداشته باش، زیرا محبت آنها هیچگاه مانند شیرینی عسل نیست و همواره سمی و زیانآور است.
هوش مصنوعی: از این رفتار نیشزنان و گزنده، وای بر حال و روز من، زیرا زخمهایی که بر دل میزنند، در یاد و خاطر من باقی میماند.
هوش مصنوعی: دوستانی که در این زمان زندگی میکنند، در دل، آزارهای زیادی دارند که پنهان است و بهظاهر خودشان را خوب و بیگناه نشان میدهند.
هوش مصنوعی: افرادی که به ظاهر بیپناه و عریاناند، همواره از خطر عقربی که در زیر فرش پنهان است، در هراساند.
هوش مصنوعی: نمیتوانی در یک جا به تنهایی خود را نگهداری، زیرا نقش گلیم و تصویر تو در این دنیا آخر میتواند بهراحتی از هم بپاشد و از بین برود.
هوش مصنوعی: به کسی که به او شبیه نیستی (و قدرتی مانند عنقا دارد)، نشان نده که تو را میبیند؛ به مردم پشت بکن و خود را به مانند کیمیا (ناب و ارزشمند) پنهان نگهدار.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.