طرح نوی در سخن انداختم
طرح سخن نوع دگر ساختم
بر سر این کوی جز این خانه نیست
رهگذر مردم دیوانه نیست
ساختهام من به تمنای خویش
خانهای اندر خور کالای خویش
هیچ کسم نیست به همسایگی
تا زندم طعنه ز بیمایگی
بانی مخزن که نهاد آن اساس
مایه او بود برون از قیاس
خانه پر از گنج خداداد داشت
عالمی از گنج خود آباد داشت
از مدد طبع گهر سنج خویش
مخزنی آراست پی گنج خویش
بود در او گنج فراوان به کار
مخزن سد گنج چه، سد سد هزار
گوهر اسرار الهی در او
آنقدر اسرار که خواهی در او
هر که به همسایگی او شتافت
غیرت شاهی جگرش را شکافت
شرط ادب نیست که پهلوی شاه
غیر شهان را بود آرامگاه
من که در گنج طلب میزنم
گام در این ره به ادب میزنم
هم ادبم راه به جایی دهد
در طلبم قوت پایی دهد
جهد کنم تا به مقامی رسم
گام نهم پیش و به کامی رسم
کام من اینست که فیاض جود
انجمن آرای بساط وجود
مرحمت خویش کند یار من
کم نکند مرحمت از کار من
آن که به ما قوت گفتار داد
گنج گهر داد و چه بسیار داد
کرد به ما لطف ز لطف عمیم
نادره گنجی و چه گنج عظیم
آن که از این گنج نشد بهرهمند
قیمت این گنج چه داند که چند
دخل جهان گشته مهیا از این
بلکه دو عالم شده پیدا از این
بود جهان بر سر کوی عدم
بیخبر از وضع جهان قدم
نه سخن کون و نه ذکر مکان
نه ز هیولا وز صورت نشان
نام سما و لقب ارض نه
عمق نه وطول نه و عرض نه
چون نه ز ابعاد نشان بود و نام
قابل ابعاد که بود و کدام
غیر برون بود ز ملک وجود
غیر یکی ذات مقدس نبود
بود یکی ذات و هزاران صفات
واحد مطلق صفتش عین ذات
زنده باقی احد لایزال
حی توانا صمد ذوالجلال
بیند و گوید نه به چشم و زبان
زو شده موجود هم این و هم آن
آن که از او دیده فروزد چراغ
وز مدد باصره دارد فراغ
وان که دهد کام و زبان را بیان
هست چه محتاج به کام و زبان
آنچه نه او بود نمودی نداشت
محض عدم بود و وجودی نداشت
خلوتیان جمله به خواب عدم
در تتق غیب فرو بسته دم
تیره شبی بود، درآن تیره شب
ما همه در خواب فرو بسته لب
شام سیاهی که دو عالم تمام
گم شده بودند در آن تیره شام
موج برآورد محیط قدم
ابر بقا خاست ز بحر کرم
گشت از آن ابر که شد درفشان
حامله در صدف کن فکان
شعشعهٔ آن گهر شب فروز
کرد شب تار جهان همچو روز
صبح دل افروز عنایت دمید
باد روان بخش هدایت وزید
کوکبهٔ مهر پدیدار شد
هر دو جهان مطلع انوار شد
از اثر گرمی آن آفتاب
دیده گشودند جهانی ز خواب
عقل جنیبت ز همه تاخت پیش
رایت خویش از همه افراخت پیش
فوج به فوج از پی هم میرسید
خیل و حشم بود که صف میکشید
جیش عدم سوی وجود آمدند
بر سر میدان شهود آمدند
تاخت برون لشکری از هر طرف
پیش جهاندند و کشیدند صف
لشکر حسن از طرفی در رسید
عشق و سپاهش ز برابر رسید
از طرف حسن برون تاخت ناز
وز طرف عشق در آمد نیاز
عشق و سپاهی ز کران تا کران
حسن و وفا بود جهان تا جهان
محنت و درد سپه بیشمار
آمد و صف زد ز یمین و یسار
سوز و گداز آمده در قلبگاه
زد علم خویش به قلب سپاه
از صف خود عشق جدا گشت فرد
تاخت به میدان و طلب کرد مرد
پر جگر آن مرد که شد مرد عشق
آمد و نگریخت ز ناورد عشق



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در آغاز سخن، به طرحی نو و متفاوت در کلام خود اشاره میکند و از خلوتی در خانهای که ساخته، گنجهایی از فهم و معانی عمیق را بیان میکند. وی از یاری و لطافت الهی سخن میگوید و به دنبال وصول به مقام و کمال است. در ادامه، توصیفاتی دربارهٔ وجود و عدم، و آنچه باعث بیداری و هوشیاری جهان میشود، ارائه میدهد. نهایتاً، لشکری از عشق و حسن به میدان میآید و مردی شجاع و عاشق با جسارت به میدان نبرد در عشق میشتابد. این شعر به تحولی از خواب به بیداری و جستوجوی حقیقت و عشق میپردازد.
هوش مصنوعی: من در سخن جدیدی را ارائه کردهام و نحوه بیان خود را تغییر دادهام.
هوش مصنوعی: در این مکان، فقط همین خانه وجود دارد و هیچ کس از مردم عادی که در این راه عبور کنند، وجود ندارد؛ گویی همه آنها دیوانهاند و تنها در این جا باقی ماندهاند.
هوش مصنوعی: من به خواست خودم خانهای ساختهام که مناسب داراییها و وسایل خودم است.
هوش مصنوعی: هیچکس در همسایگی من نیست که به من طعنه بزند و به خاطر نداشتن مال و دارایی مرا سرزنش کند.
هوش مصنوعی: مؤسس و بنیانگذار این مخزن (خزانه) کسی است که پایهگذار آن بوده و اصل و بنیادش به او برمیگردد و دانشی که در آنجا جمع شده، فراتر از حد و اندازهی معمول است.
هوش مصنوعی: این عالم، خانهای داشت که پر از نعمت و گنجهای الهی بود و به برکت آن گنجها، زندگیاش را رونق بخشیده بود.
هوش مصنوعی: او با استعداد و ذوق خویش، مخزنی از دستاوردهای خود را گردآوری کرده و آن را با زینتهایی آراسته است تا به گنجهای خود برسد.
هوش مصنوعی: در او (شخصی که به آن اشاره شده) گنجهای فراوانی وجود دارد، اما اگر این گنجها بدون نگهداری صحیح (سد) باشند، مانند سیلی هستند که به راحتی از بین میروند و از آنها بهرهای نمیتوان برد.
هوش مصنوعی: در وجود او، رازهای الهی و اسراری بیپایان وجود دارد که هر اندازه هم برشماری، تمام نمیشود.
هوش مصنوعی: هر کسی که به همسایگی او (خدا یا شخص بزرگوار) رفت و آمد کند، غیرت و شجاعت مانند خاری در دلش فرو میرود.
هوش مصنوعی: درست نیست که جانشینان شاه در کنار او آرام گیرند، زیرا چنین جایی فقط شایستهٔ خود شاهان است.
هوش مصنوعی: من در جستجوی گنج و ثروت هستم و برای رسیدن به این هدف، با رعایت ادب و manners حرکت میکنم.
هوش مصنوعی: ادب به من کمک میکند تا در مسیر پیشرفت به جایی برسم و در تلاشهایم نیرویی برای ادامهدادن به من میدهد.
هوش مصنوعی: کوشش میکنم تا به مرتبهای برسم و با گامهای استوار به خواستهام دست یابم.
هوش مصنوعی: خواسته و آرزوی من این است که بخشندگی و جود پروردگار، زیباییهای زندگی را برای من فراهم کند.
هوش مصنوعی: دوست من مرا مورد لطف و رحمت خود قرار میدهد و از کمک به من هرگز دریغ نمیکند.
هوش مصنوعی: کسی که به ما قدرت بیان عطا کرد، از گنج درخشانی به ما بخشید و بسیار چیزهای دیگری نیز به ما داده است.
هوش مصنوعی: خدا به ما لطفی کرد که از روی کرامت و محبتش، گنجی نادر و باارزش به ما عطا فرمود، که این گنج به راستی بسیار بزرگ و عظیم است.
هوش مصنوعی: کسی که از این گنج بهرهمند نشده است، نمیداند ارزش این گنج چقدر است و چه مقدار دارد.
هوش مصنوعی: جهان به خاطر این گنج آماده و سرشار شده است و به همین دلیل دو عالم (دنیا و آخرت) نیز به وجود آمدهاند.
هوش مصنوعی: جهان در جادهٔ عدم قرار دارد و از وضعیت و شرایط جهان وجود بیخبر است.
هوش مصنوعی: در این بیت، شاعر به این موضوع اشاره میکند که در عالم عدم، نه از وجود و هستی چیزی گفته میشود و نه از مکان و فضایی خبر است؛ همچنین نه به هیولا (ماده ابتدایی) و نه به صورت (چیزهایی که شکل و ویژگی دارند) اشارهای وجود دارد.
هوش مصنوعی: سما و ارض (آسمان و زمین) به نام و لقبهایی اشاره دارند که نه به عمق و نه به طول و نه به عرض محدود میشوند. اینجا در واقع به وجود امکاناتی فراتر از اندازهگیریهای معمول اشاره شده است؛ یعنی این مفاهیم در یک حالت عمیق و فراتر از ابعاد مادی تعریف شدهاند.
هوش مصنوعی: چون چیزی در دنیا جنس و ابعاد ندارد و نشاندار نیست، پس نامی نیز که نشاندهنده ابعاد باشد، وجود ندارد و نمیتوان گفت چیست و کدام است.
هوش مصنوعی: جز خداوند، چیزی در ملک وجود نیست و غیر از آن، هیچ ذات مقدس دیگری وجود ندارد.
هوش مصنوعی: خداوند یکی است و دارای صفات فراوان، به طوری که صفاتش همان ماهیت و ذات او هستند و هیچ چیز دیگر در وجود ندارد.
هوش مصنوعی: خدای زنده و همیشه پایدار، که هیچگاه دچار تغییر نمیشود، دارای زندگی و قدرت و وجودی یگانه و بزرگ است.
هوش مصنوعی: شخصی که به وجود خداوند پی برده، میتواند او را بینیاز از چشم و زبان درک کند؛ یعنی درک او فراتر از حواس ظاهری است و به همین دلیل هم وجودش را همواره موجود و واضح میداند.
هوش مصنوعی: کسی که به واسطهٔ او چشمش روشنایی مییابد و با کمک بینایی خود آسوده خاطر است.
هوش مصنوعی: کسی که به روح و دل انسان آرامش و خوشحالی میدهد، دیگر نیازی به گفتار و سخن ندارد، زیرا او خود به خوبی میتواند احساسات و خواستهها را برآورده کند.
هوش مصنوعی: هر چیزی که وجود ندارد و نمایشی از خود بروز نمیدهد، فقط عدم است و هیچ وجودی ندارد.
هوش مصنوعی: همه افراد در آن خلوت در خواب غفلت و نبود قرار دارند و در عالم غیب فرورفتهاند.
هوش مصنوعی: در آن شب تاریک، ما همه در خواب بودیم و دهانهایمان بسته بود.
هوش مصنوعی: در آن شب تاریک، همه چیز در دو جهان ناپدید و محو شده بود.
هوش مصنوعی: موجی به پا خاست و محیط (فضای) ابر بقا را دربرگرفت و این ابر (منظور ابر بارانزا) از دریایی از کرم (رحمت و بخشش) به وجود آمد.
هوش مصنوعی: از آن ابر که درخشان شد، صدفی حامل به وجود آمد که در آن یک مروارید خلق شد.
هوش مصنوعی: پرتو آن گوهر درخشان شب، تاریکی شب را روشن کرد و بهگونهای که این شب سیاه مانند روز به نظر میرسد.
هوش مصنوعی: صبح دلانگیز عنایت خداوند آشکار شد و نسیم خوشی که راهنمایی میکند، وزیدن گرفت.
هوش مصنوعی: ظهور خورشید، نشانهای از دلافروزی و روشنایی است که باعث میشود هر دو جهان پر از نور و روشنایی شود.
هوش مصنوعی: به واسطهٔ گرمای آن خورشید، مردم از خواب بیدار شدند و جهانی تازه را مشاهده کردند.
هوش مصنوعی: عقل در اینجا به معنای هوش و درک است که به سرعت و شتاب به دنبال راه و پیشرفت خود میشتابد و از تمامی رقبای خود جلوتر میرود و خود را در مقام عالی قرار میدهد.
هوش مصنوعی: مردم بسیاری یکی پس از دیگری میرسیدند و گروههای بزرگ و آمادهای بودند که در صف میایستادند.
هوش مصنوعی: عدم (نیستی) به سوی وجود (هستی) آمدند و در عرصهی دید و شناخت حضور پیدا کردند.
هوش مصنوعی: لشکرهایی از هر سو به میدان آمدند و در برابر هم قرار گرفتند.
هوش مصنوعی: لشکر حسن از یک سو به میدان آمد و عشق و سپاهش هم از سوی دیگر به او روی آوردند.
هوش مصنوعی: لشکر حسن به نشانهٔ زیبایی و ناز به میدان آمده و از سوی عشق، احساسی عمیق و طلب حضور برپا شده است.
هوش مصنوعی: عشق و سپاه با حسن و وفا از یک سر تا سر دیگر جهان گسترده است و این دو ویژگی در تمامی دنیا تجلی دارد.
هوش مصنوعی: محنت و درد بسیار به سپاهیان روبرو حملهور شد و از دو طرف، راست و چپ، صف کشیدند.
هوش مصنوعی: عشق و شوق به شدت در دل او (که به احتمال زیاد شخصیتی قهرمان یا عاشق است) شعلهور شده و او پرچم خود را در میان سپاه علم کرده و به نمایش گذاشته است.
هوش مصنوعی: یک نفر که از صف عشق جدا شده، وارد میدان شد و به دنبال آزمون و عرض اندام واقعی در عشق است.
هوش مصنوعی: مردی که عاشق شده و در میدان عشق پا گذاشته، شجاعت و دلیری زیادی دارد و هیچگاه از رویارویی در عشق فرار نمیکند.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۴ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.