از تکسر، اگرش طره به هم بر شده است
عارضش باری ازین عارضه خوشتر شده است
داشتش آینه گردی و کنون روشن شد
که به آه دل عشاق منور شده است
از لبت شربت قند ار چه رسیدست به کام
شکر از شرم دهانت به عرق تر شده است
ای طبیب از دهن یار به عطار بگوی
برمکش قند گران را که مکرر شده است
شربتی ساز مفرح دل بیمار مرا
زان دو یاقوت که پرورده به شکر شده است
میدهد لعل توام ساده جوابی لیکن
چشم بیمار تو مایل به مزور شده است
صبح برخاست به بوی تو صبا پنداری
که ز بیماری دوشینه سبکتر شده است
هر کجا کرده گذر بر سر زلفت بادی
روز من چون شب تاریک مکدر شده است
گر سر من برود عشقت از این سر نرود
زانکه سرمایه عشق تو درین سر شده است
چشم بیمار تو از دیده من کرد هوس
ناردانی که بدین گونه مزعفر شده است
تا دگر کی به لب جام لبت باز خورد
ای سبا خون که ز غم در دل ساغر شده است
بعد ازین غم مخور ای دل که غم امروز همه
روزی دشمن دارای مظفر شده است
سایه لطف خدا شاه، اویس، آنکه به حق
پادشاهان جهان را سر و افسر شده است
آنکه در منصب شاهی، شرف و مرتبتش
ناسخ سلطنت طغرل و سنجر شده است
کلک او نقش قدر را سر پرگار آمد
رای او کلک قضا را خط مستر شده است
فکر تیغش اگر آورده اسد در خاطر
اسد از تیزی آن فکر دو پیکر شده است
تا خورد در ظلمات دل خصم آب حیات
تیغ بزش چو خضر یار سکندر شده است
ای جهان گیر جهان بخش که از حکم ازل
سلطنت تا به ابد بر تو مقرر شده است
مار رمحت به سنان، مهره شکاف آمده است
شیر را یات تو در معرکه صفدر شده است
مژه بر دیده بدخواه تو پیکان گشته
آب در حنجره خصم تو خنجر شده است
روشن است آنکه تو خورشیدی از آن روی جهان
شرق تا غرب به تیغ تو مسخر شده است
گرگ با عدل تو همراز شبان آمده است
باز با داد تو انباز کبوتر شده است
کرد گردون به دلت نسبت دریای عدن
لاجرم زاده طبعش همه گوهر شده است
نجم در قبضه شمشیر تو کوکب گشته
چرخ بر قبه خرگاه تو چنبر شده است
عقل را پیروی رای تو میباید کرد
در دماغ خرد این فکر مصور شده است
طاعت فکر تو در خود ننهاست فلک
در نهاد فلک این وضع مخمر شده است
ذره از عون تو با مهر مقابل گشته
زر به دوران تو با سنگ برابر شده است
هر که از نام تو بر لوح جبین کرد نشان
کار و بارش بدرستی همه با زر شده است
وانکه از سایه اقبال تو برتافته روی
شده سرگشته تراز ذره و در خور شده است
خسروا از سبب عارضه یک شبهات
چه خرابی که درین خانه ششدر شده است
یارب آن شب چه شبی بود که گفتی سحرش
میخ چشم مه و قفل در خاور شده است؟
بس که از سوز دعای ملک و ناله ملک
اشک انجم به کنار فلک اندر شده است
گنبد سبز فلک گنبد گل را ماند
بس که از مجمر انفاس معطر شده است
دست در دامن آهم زده این جان عزیز
با دعایت ز لب من به فلک بر شده است
صبح بهر تو دعای خواند و دمید
با دعای سحر این فتح میسر شده است
جان ملکی و سر مملکتی، ملک بدین
در گمان بود کنونش همه باور شده است
شکر این موهبت و نعمت این صحت را
با زبان قلم و تیغ سخنور شده است
تا دل نار و رخ شهره آبی به شهور
خاکی و آتشی از آب و ز آذر شده است
خاک و آب تو ز آفات جهان باد مصون
کاب در حلق بد اندیش تو آذر شده است



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این قصیده در مدح سلطان اویس جلایری و تبریک بهبود او از یک بیماری کوتاه است. تغزل آغازین با واژههای طبیب و شربت و بیمار و مزوّر، از بیماری و زیبایی معشوق سخن میگوید و زمینه را برای موضوع اصلی آماده میکند. سپس شاعر به ستایش عدل و شمشیر و بخت شاه میپردازد و آن شب بیماری را شبی بیسحر وصف میکند که مردم و فرشتگان برایش دعا کردند. قصیده با سپاس از تندرستی شاه و دعا برای ماندگاری او پایان مییابد.
هوش مصنوعی: اگرچه زلف یار از شکستگی و پیچوتاب درهم شده، چهرهاش از این بیماری زیباتر شده است. «عارض» به معنای چهره و «عارضه» به معنای بیماری با هم بازی لفظی دارند.
هوش مصنوعی: چهرهٔ آینهمانند یار پیشتر غباری داشت، و اکنون روشن شد که با آه دل عاشقان روشن و درخشان شده است.
هوش مصنوعی: هرچند از لب تو شربت قند به کام رسیده، شکر از شرم دهان شیرین تو عرق کرده و خیس شده است.
هوش مصنوعی: ای طبیب، از جانب دهان یار به عطار بگو که قند گرانبها را وزن نکند، چون قند مکرر شده است. «مکرر» هم به معنای قند تصفیهشده است و هم به معنای تکراری و زائد، یعنی با بودن لب یار قند دیگر لازم نیست.
هوش مصنوعی: برای دل بیمار من از آن دو لب یاقوتی که در شکر پرورده شدهاند، شربت شادیبخش بساز.
هوش مصنوعی: لب سرخ تو به من پاسخی ساده و بیچاشنی میدهد، اما چشم بیمار تو به «مزوّر» میل کرده است. مزوّر هم آش رژیمی بیماران است و هم به معنای نیرنگباز.
هوش مصنوعی: صبح که برخاست، گویی باد صبا از بوی تو از بیماری دیشب رهایی یافت و سبکتر شد.
هوش مصنوعی: هرجا بادی بر سر زلف تو گذشته و آن را پریشان کرده، روز من مانند شب تاریک و تیره شده است.
هوش مصنوعی: اگر سرم هم برود، عشق تو از این سر بیرون نمیرود، زیرا همهٔ سرمایهٔ عشق تو در این سر جا گرفته است.
هوش مصنوعی: چشم بیمار تو از چشم من دانهٔ اناری زعفرانیرنگ خواست. یعنی اشک خونین آمیخته با زردی رخسار عاشق، مانند انار که خوراک بیمار است.
هوش مصنوعی: خونی که از غم در دل جام گرد آمده، یعنی شراب، معلوم نیست کی دوباره از لب جام به لب تو برسد.
هوش مصنوعی: ای دل، از این پس غم مخور، چون امروز همهٔ غمها نصیب دشمن پادشاه پیروز شده است.
هوش مصنوعی: آن پادشاه، سلطان اویس، سایهٔ لطف خداست و بهراستی سرور و تاج پادشاهان جهان شده است.
هوش مصنوعی: شکوه و مقام او در پادشاهی، سلطنت طغرل و سنجر را از اعتبار انداخته و منسوخ کرده است.
هوش مصنوعی: قلم او همچون مرکز پرگار، نقش تقدیر را رسم میکند و اندیشهٔ او برای قلم قضا خطکش و راهنما شده است.
هوش مصنوعی: اگر صورت فلکی اسد حتی به شمشیر او فکر کند، از تیزی همان فکر دو نیم میشود و به صورت دوپیکر (جوزا) درمیآید.
هوش مصنوعی: شمشیر او مانند خضر که همراه اسکندر به ظلمات رفت، به تاریکی دل دشمن فرو میرود تا آب حیات بنوشد. «آب» شمشیر یعنی برّندگی و درخشش آن.
هوش مصنوعی: ای پادشاه جهانگیر و بخشنده، به حکم ازلی، پادشاهی تا ابد برای تو مقرر شده است.
هوش مصنوعی: نیزهٔ مارمانند تو با سرنیزهاش مهره را میشکافد، و شیر نقششده بر پرچم تو در میدان جنگ صفشکن شده است.
هوش مصنوعی: مژه در چشم بدخواه تو مانند پیکان آزارش میدهد و آب در گلوی دشمنت همچون خنجر شده است.
هوش مصنوعی: آشکار است که تو خورشیدی، زیرا جهان از مشرق تا مغرب با شمشیر تو، همچون پرتو خورشید، تسخیر شده است.
هوش مصنوعی: در سایهٔ عدل تو گرگ همدم چوپان شده و باز شکاری شریک کبوتر شده است.
هوش مصنوعی: آسمان دل تو را به دریای عدن مانند کرده است، از این رو هرچه از طبع تو زاده میشود مروارید است.
هوش مصنوعی: ستاره بر دستهٔ شمشیر تو به گلمیخ زینتی (کوکب) تبدیل شده و آسمان حلقهٔ گنبد خیمهٔ تو شده است.
هوش مصنوعی: عقل باید از رأی تو پیروی کند و این اندیشه در ذهن خرد نقش بسته است.
هوش مصنوعی: آسمان فرمانبرداری از اندیشهٔ تو را در وجود خود نهاده و این ویژگی در سرشت آن سرشته شده است.
هوش مصنوعی: به یاری تو ذرهٔ ناچیز با خورشید رودررو شده و در روزگار تو، از فراوانی بخشش، زر با سنگ برابر شده است.
هوش مصنوعی: هرکس نشان نام تو را بر پیشانی داشت، یعنی بندهٔ تو شد، همهٔ کارهایش بهراستی زرین و پررونق شد.
هوش مصنوعی: و هرکس از سایهٔ بخت تو روی برگرداند، از ذره سرگردانتر شد و سزاوار همین حال بود.
هوش مصنوعی: ای پادشاه، به سبب بیماری یکشبهٔ تو، چه ویرانیای در این خانهٔ ششدر، یعنی دنیا، پدید آمد.
هوش مصنوعی: خدایا، آن شب چه شبی بود که گویی سحرش چشم ماه را میخکوب کرده و بر در مشرق قفل زده بود، چنانکه صبح نمیدمید.
هوش مصنوعی: از سوز دعای مردم کشور و نالهٔ فرشتگان، اشک ستارگان چنان فراوان شد که به دامن آسمان ریخت.
هوش مصنوعی: گنبد سبز آسمان از عطر نفسها و دعاها که چون بخور از مجمر برمیخاست، مانند گنبدی از گل خوشبو شده است.
هوش مصنوعی: جان عزیز من دست در دامن آهم زده و همراه دعای تو از لبم به آسمان بالا رفته است.
هوش مصنوعی: صبح برای تو دعا خواند و دمید، و با همین دعای سحرگاهی این گشایش و بهبودی ممکن شد.
هوش مصنوعی: تو جان کشور و سرِ مملکتی؛ مملکت پیشتر این را گمان میبرد و اکنون به آن یقین کرده است.
هوش مصنوعی: برای سپاس این بخشش و نعمت تندرستی، کشور با زبان قلم و شمشیر به سخن آمده است.
هوش مصنوعی: تا زمانی که در گذر ماهها دل انار و چهرهٔ به از آب و آتش، یعنی از باران و گرمای خورشید، خاکیرنگ و آتشینرنگ میشود؛ یعنی تا گردش روزگار و فصلها برقرار است.
هوش مصنوعی: سرشت و قلمرو تو از آفتهای جهان در امان باد، که آب در گلوی بدخواه تو به آتش بدل شده است.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
خاطر از سبحه و زنار مکدر شده است
ریسمان بازی تقلید مکرر شده است
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.