وَ هُوَ اَلَّذِی خَلَقَ اَللَّیْلَ وَ اَلنَّهٰارَ وَ اَلشَّمْسَ وَ اَلْقَمَرَ کُلٌّ فِی فَلَکٍ یَسْبَحُونَ (۳۳) وَ مٰا جَعَلْنٰا لِبَشَرٍ مِنْ قَبْلِکَ اَلْخُلْدَ أَ فَإِنْ مِتَّ فَهُمُ اَلْخٰالِدُونَ (۳۴) کُلُّ نَفْسٍ ذٰائِقَةُ اَلْمَوْتِ وَ نَبْلُوکُمْ بِالشَّرِّ وَ اَلْخَیْرِ فِتْنَةً وَ إِلَیْنٰا تُرْجَعُونَ (۳۵) وَ إِذٰا رَآکَ اَلَّذِینَ کَفَرُوا إِنْ یَتَّخِذُونَکَ إِلاّٰ هُزُواً أَ هٰذَا اَلَّذِی یَذْکُرُ آلِهَتَکُمْ وَ هُمْ بِذِکْرِ اَلرَّحْمٰنِ هُمْ کٰافِرُونَ (۳۶) خُلِقَ اَلْإِنْسٰانُ مِنْ عَجَلٍ سَأُرِیکُمْ آیٰاتِی فَلاٰ تَسْتَعْجِلُونِ (۳۷) وَ یَقُولُونَ مَتیٰ هٰذَا اَلْوَعْدُ إِنْ کُنْتُمْ صٰادِقِینَ (۳۸) لَوْ یَعْلَمُ اَلَّذِینَ کَفَرُوا حِینَ لاٰ یَکُفُّونَ عَنْ وُجُوهِهِمُ اَلنّٰارَ وَ لاٰ عَنْ ظُهُورِهِمْ وَ لاٰ هُمْ یُنْصَرُونَ (۳۹) بَلْ تَأْتِیهِمْ بَغْتَةً فَتَبْهَتُهُمْ فَلاٰ یَسْتَطِیعُونَ رَدَّهٰا وَ لاٰ هُمْ یُنْظَرُونَ (۴۰) وَ لَقَدِ اُسْتُهْزِئَ بِرُسُلٍ مِنْ قَبْلِکَ فَحٰاقَ بِالَّذِینَ سَخِرُوا مِنْهُمْ مٰا کٰانُوا بِهِ یَسْتَهْزِؤُنَ (۴۱)
و اوست که آفرید شب و روز را و آفتاب و ماه را هر یک در گردونی که میروند (۳۳) و نگردانیدیم مر انسانی پیش از تو بودن جاوید را آیا پس اگر بمیری تو پس ایشان جاودانیانند (۳۴) هر تنی چشنده مرگست و میآزمائیم شما را بشر و خیر آزمودنی و بسوی ما بازگردانیده میشوید (۳۵) و چون ببینند ترا آنان که کافر شدند نمیگیرندت مگر استهزا آیا اینست که ذکر میکنند آلهان شما را و ایشان بذکر خدای بخشنده ایشانند کافران (۳۶) آفریده شد انسان از شتاب زود باشد بنمائیم آیتهای خود پس شتاب مکنید با من (۳۷) و میگویند کی خواهد بود این وعده اگر هستید راستگویان (۳۸) و اگر بدانند آنان که کافر شدند وقتی را که باز نمیتوانند داشت از روهاشان آتش را و نه از پشتهاشان و نه ایشان یاری کرده شوند (۳۹) بلکه میآید ایشان را ناگهان پس متحیر میگرداندشان پس نتوانستند بر گردانیدن آن را و نه ایشان مهلت داده شوند (۴۰) و بتحقیق استهزا کرده شد برسولانی از پیش تو پس احاطه کرد به آنانکه استهزا کردند از ایشان آنچه بودند بآن استهزا میکردند (۴۱)
اوست آن کس کآفرید این روز و شب
آفتاب و ماه را هم بر سبب
در فَلک باشند اِشناور همی
همچو ماهی که شتابد در یمی
آدمی را ما نگرداندیم هان
پیش از تو جاودان اندر جهان
پس تو آیا گر بمیری، دشمنان
جاودان خواهند ماندن در جهان
مشرکان گفتند کی باشد که زود
مصطفی میرد رهیم از نار و دود
گفت زآن رو کس همیشه زنده نیست
این جهان بر هیچ کس پاینده نیست
گر تو میری ، زنده ای بر جاودان
آن بمیرد که ندارد نورِ جان
مرگ را باشد چشنده هر تنی
کس ندارد زیستن را ضامنی
ما به نیکی و بدیتان در جهان
آزماییم آزمونی بر نشان
هم به سوی ما شما گردید باز
بر هر آنچه کرده اید از فعل و ساز
بر قریش ، احمد (ص) به روزی بر گذشت
زآن میان بوجهل بر وی خیره گشت
گفت ز استهزا ء که این است از گزاف
مر پیمبر بر نبی عبد مناف
آمد آیت که تو را بینند چون
آن کسان که کافرند و بد درون
می نگیرندت به جز بر هزو و هم
کاین است آن کس کز خدایان کرده رم
از تو در ذمّ اِلهان دلخورند
لیک خود بر ذکر رحمان کافرند
آدمی گردیده مخلوق از شتاب
عاجل است ار چند باشد آن عذاب
زود بنماییمتان آیات خویش
پس بمشتابید از اندازه بیش
می بگویند این مواعید از خطاست
پس کی است این وعده گر گویید راست
گر بدانند آن کسان در اهتزاز
آن زمانی که ندارند ایچ باز
آتش از روها و پشتِ خویشتن
نیستشان هم ناصری اندر محن
بلکه آیدشان قیامت ناگهان
پس کند مبهوتشان اندر زمان
پس بنتوانند از خود داشت باز
هم نه مهلت با شد ایشان را به ساز
همچنین سخریه کردند آن اُمم
پیش از تو بر رسولان از ستم
پس به ایشان کرد احاطه آن جزاء
که بُد اندر سخریت بر انبیاء
کیست گو آن کو شما را روز و شب
شد نگهدار از عذاب و از تعب
« در بیان حکایت ذوالنون مصری »
آمد از ذوالنون مصری در خبر
که شبی رفتم برون از شهر و در
بود از مهتاب آن روشن شبی
میرود دیدم به سرعت عقربی
از پی اش رفتم به جویی پس رسید
یک وزغ زآن جو به ناگه سر کشید
بر نشست آن عقرب اندر پشت او
بگذراند او را بدان سو ز آب جو
حیرتم افزود و گفتم حکمتی است
اندر این فهمید باید تا که چیست
از پی اش گشتم به تندی رهسپار
دیدم افتاده است مستی بر کنار
کرده قصد خفته یک ماری به قهر
عقربش زد نیش و کُشت او را به زهر
از همان جا عقرب آن دم بازگشت
خفته شد بیدار و گفتم سرگذشت
دفع آن هم بود ممکن بی سبب
کرد این تا ظاهر آید حفظ رب
آدمی را هست در لیل و نهار
کرب و غم زآن پیش کآید در شمار
گر که بینی آن حوادث را به خواب
عظم و لحمت گردد آب از اضطراب
حق نماید از تو دفع آن حادثات
تا توانی بود باقی در حیات
تو به جای شکر احسان این چنین
روز و شب با حافظی در جنگ و کین
بلکه گیری غیر او را یار و دوست
غافل از آن کو نگهدار تو اوست
حفظ خود گر باز گیرد نیم دم
تو شوی بر اصل خود یعنی عدم
جمله ذرّات وجودت بر هواست
هستی موهوم تو معدوم و لاست



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر به توصیف جهان آفرینش میپردازد و به نقش خدا در خلق شب و روز و آفتاب و ماه اشاره میکند. سخن از ناپایداری زندگی انسان و اجتنابناپذیری مرگ است و تأکید میشود که هیچ انسانی جاودانه نیست. کافران بر نبوت پیامبر تمسخر میکنند و وعده عذاب الهی را به سخره میگیرند، اما خداوند میفرماید که عذاب ناگهانی به آنها خواهد رسید. در ادامه، داستانی از ذوالنون مصری نقل میشود که تجلی بسیاری از حکمتها و معارف الهی را به تصویر میکشد و نیاز انسان به توکل به خدا را گوشزد میکند. در نهایت، بر اهمیت شکرگزاری و یادآوری خالق در زندگی تأکید میشود.
هوش مصنوعی: متن عربی آیات ۳۳ تا ۴۱ سورهٔ انبیاء: خدا شب و روز و خورشید و ماه را آفرید که هر یک در مداری شناورند؛ هیچ انسانی پیش از پیامبر جاودانه نبوده است؛ هر کسی مرگ را میچشد و خدا مردم را با بدی و نیکی میآزماید. کافران پیامبر را مسخره میکنند و برای عذاب شتاب دارند، اما عذاب ناگهان بر آنان فرود میآید؛ پیامبران پیشین را نیز مسخره کردند و همان عذاب ریشخندکنندگان را فراگرفت.
هوش مصنوعی: ترجمهٔ تحتاللفظی فارسی همین آیات: آفرینش شب و روز و خورشید و ماه در مدارشان، نبودن جاودانگی برای هیچ بشری، چشیدن مرگ به دست همه و آزمایش با خیر و شر، ریشخند کافران و شتابشان برای وعدهٔ عذاب، و آمدن ناگهانی آتش بر آنان بیآنکه یاری یا مهلتی بیابند.
هوش مصنوعی: خداست که این روز و شب و خورشید و ماه را آفرید و هر یک را بر اساس سبب و نظمی قرار داد.
هوش مصنوعی: این اجرام آسمانی در فلک شناورند، همانگونه که ماهی در دریا با شتاب شنا میکند.
هوش مصنوعی: خدا میگوید: آگاه باش که ما پیش از تو هیچ انسانی را در جهان جاودانه نکردیم.
هوش مصنوعی: پس آیا اگر تو بمیری، دشمنانت در جهان جاودان خواهند ماند؟ یعنی آنان نیز خواهند مرد.
هوش مصنوعی: مشرکان میگفتند کی میشود که پیامبر زود بمیرد تا ما از آتش و دود (رنج و آزار) او رها شویم.
هوش مصنوعی: خدا از این رو فرمود که هیچکس همیشه زنده نمیماند و این جهان برای هیچکس پایدار نیست.
هوش مصنوعی: اگر تو بمیری، همچنان زندهٔ جاودانی؛ مرده حقیقی کسی است که نور جان (معرفت الهی) ندارد.
هوش مصنوعی: هر کسی طعم مرگ را میچشد و هیچکس ضامنی برای ماندن و زیستن خود ندارد.
هوش مصنوعی: ما شما را در این جهان با نیکی و بدی آزمایش میکنیم، آزمایشی آشکار و نشاندار.
هوش مصنوعی: و سرانجام به سوی ما بازمیگردید تا به آنچه از کار و رفتار کردهاید رسیدگی شود.
هوش مصنوعی: روزی پیامبر از کنار گروهی از قریش گذشت و از میان آنان ابوجهل با گستاخی به او خیره شد.
هوش مصنوعی: ابوجهل از روی ریشخند گفت: این همان کسی است که به گزاف خود را پیامبرِ فرزندان عبد مناف میداند.
هوش مصنوعی: آنگاه آیه نازل شد که هرگاه کافران بدنهاد تو را ببینند،
هوش مصنوعی: تو را جز به مسخره نمیگیرند و میگویند: این همان کسی است که از خدایان ما روی گردانده است.
هوش مصنوعی: از اینکه تو خدایانشان را نکوهش میکنی رنجیدهاند، اما خودشان به یاد و نام خدای رحمان کافرند.
هوش مصنوعی: انسان از شتاب آفریده شده است و شتابزده است، حتی اگر آنچه به شتاب میخواهد عذاب باشد.
هوش مصنوعی: بهزودی نشانههای خود را به شما نشان میدهیم، پس بیش از اندازه شتاب نکنید.
هوش مصنوعی: کافران میگویند این وعدهها نادرست است؛ اگر راست میگویید، این وعده کی فرا میرسد؟
هوش مصنوعی: اگر آن کسانِ آشفته و بیقرار میدانستند آن هنگامی را که هیچ توان بازداشتنی ندارند،
هوش مصنوعی: که نمیتوانند آتش را از چهرهها و پشت خود دور کنند و در آن سختی هیچ یاوری ندارند (چنین شتاب و ریشخندی نمیکردند).
هوش مصنوعی: بلکه قیامت ناگهان بر آنان فرا میرسد و در همان لحظه آنان را مات و حیران میکند.
هوش مصنوعی: پس نمیتوانند آن را از خود دور کنند و به آنان مهلتی هم برای چاره و آمادگی داده نمیشود.
هوش مصنوعی: خداوند به پیامبر میگوید: امتهای پیش از تو نیز از روی ستم پیامبرانشان را به همینگونه مسخره کردند.
هوش مصنوعی: پس همان کیفری که سزای مسخره کردن پیامبران بود آنان را فرا گرفت.
هوش مصنوعی: به آنان بگو: کیست که شب و روز شما را از عذاب و رنج نگه میدارد؟ (یعنی جز خدای رحمان نگهبانی ندارید).
هوش مصنوعی: عنوان: شرح داستان ذوالنون مصری.
هوش مصنوعی: از ذوالنون مصری روایت شده که گفت: شبی از شهر و دروازه بیرون رفتم.
هوش مصنوعی: شبی روشن از نور ماه بود و دیدم عقربی با شتاب راه میرود.
هوش مصنوعی: به دنبالش رفتم تا به جویی رسید؛ ناگهان قورباغهای از آن جو سر بیرون آورد.
هوش مصنوعی: عقرب بر پشت قورباغه نشست و قورباغه او را از آب جو به آن سو گذراند.
هوش مصنوعی: حیرتم بیشتر شد و با خود گفتم در این کار حکمتی هست که باید فهمید چیست.
هوش مصنوعی: با شتاب به دنبالش رفتم و دیدم مستی بر کنار راه افتاده و خوابیده است.
هوش مصنوعی: ماری با خشم قصد آن خفته را کرده بود؛ عقرب او را نیش زد و با زهرش کشت.
هوش مصنوعی: عقرب همان دم از آنجا بازگشت؛ مرد خفته بیدار شد و من ماجرا را برایش گفتم.
هوش مصنوعی: خداوند میتوانست آن خطر را بیهیچ وسیلهای دفع کند، اما این سبب را به کار گرفت تا نگهداری پروردگار آشکار شود.
هوش مصنوعی: انسان در شب و روز با رنجها و اندوههایی روبهروست که بیش از آن است که به شمار آید.
هوش مصنوعی: اگر آن پیشامدها را حتی در خواب ببینی، از ترس و پریشانی استخوان و گوشتت آب میشود.
هوش مصنوعی: خداوند آن حوادث را از تو دور میکند تا بتوانی زنده بمانی.
هوش مصنوعی: اما تو به جای سپاسگزاری از چنین نیکی، شب و روز با نگهبان خود در جنگ و دشمنی هستی.
هوش مصنوعی: بلکه دیگران را یار و دوست خود میگیری و غافلی از اینکه نگهدارندهی تو فقط اوست.
هوش مصنوعی: اگر خداوند نگهداری خود را نیم لحظه از تو بردارد، به اصل خود یعنی نیستی بازمیگردی.
هوش مصنوعی: همهی ذرههای وجودت بر باد و بیپایه است و هستی خیالی تو در حقیقت نیست و هیچ است.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.