لَقَدْ أَنْزَلْنٰا إِلَیْکُمْ کِتٰاباً فِیهِ ذِکْرُکُمْ أَ فَلاٰ تَعْقِلُونَ (۱۰) وَ کَمْ قَصَمْنٰا مِنْ قَرْیَةٍ کٰانَتْ ظٰالِمَةً وَ أَنْشَأْنٰا بَعْدَهٰا قَوْماً آخَرِینَ (۱۱) فَلَمّٰا أَحَسُّوا بَأْسَنٰا إِذٰا هُمْ مِنْهٰا یَرْکُضُونَ (۱۲) لاٰ تَرْکُضُوا وَ اِرْجِعُوا إِلیٰ مٰا أُتْرِفْتُمْ فِیهِ وَ مَسٰاکِنِکُمْ لَعَلَّکُمْ تُسْئَلُونَ (۱۳) قٰالُوا یٰا وَیْلَنٰا إِنّٰا کُنّٰا ظٰالِمِینَ (۱۴) فَمٰا زٰاَلَتْ تِلْکَ دَعْوٰاهُمْ حَتّٰی جَعَلْنٰاهُمْ حَصِیداً خٰامِدِینَ (۱۵) وَ مٰا خَلَقْنَا اَلسَّمٰاءَ وَ اَلْأَرْضَ وَ مٰا بَیْنَهُمٰا لاٰعِبِینَ (۱۶) لَوْ أَرَدْنٰا أَنْ نَتَّخِذَ لَهْواً لاَتَّخَذْنٰاهُ مِنْ لَدُنّٰا إِنْ کُنّٰا فٰاعِلِینَ (۱۷) بَلْ نَقْذِفُ بِالْحَقِّ عَلَی اَلْبٰاطِلِ فَیَدْمَغُهُ فَإِذٰا هُوَ زٰاهِقٌ وَ لَکُمُ اَلْوَیْلُ مِمّٰا تَصِفُونَ (۱۸) وَ لَهُ مَنْ فِی اَلسَّمٰاوٰاتِ وَ اَلْأَرْضِ وَ مَنْ عِنْدَهُ لاٰ یَسْتَکْبِرُونَ عَنْ عِبٰادَتِهِ وَ لاٰ یَسْتَحْسِرُونَ (۱۹) یُسَبِّحُونَ اَللَّیْلَ وَ اَلنَّهٰارَ لاٰ یَفْتُرُونَ (۲۰) أَمِ اِتَّخَذُوا آلِهَةً مِنَ اَلْأَرْضِ هُمْ یُنْشِرُونَ (۲۱) لَوْ کٰانَ فِیهِمٰا آلِهَةٌ إِلاَّ اَللّٰهُ لَفَسَدَتٰا فَسُبْحٰانَ اَللّٰهِ رَبِّ اَلْعَرْشِ عَمّٰا یَصِفُونَ (۲۲)
بحقیقت فرستادیم بر شما کتابی که در آنست پند شما آیا پس در نمییابید بعقل (۱۰) و بسیار در هم شکستیم از قریه که بود ستمکار و پدید آوردیم پس از آن گروهی دیگر را (۱۱) پس چون احساس کردند عذاب ما را آنگاه ایشان از آن میگریختند (۱۲) مگریزید و باز گردید بسوی آنچه متنعم شدید در آن و سکناتان باشد که شما پرسیده شوید (۱۳) گفتند ای وای بر ما بدرستی که ما بودیم ستمکاران (۱۴) پس بود پیوسته این نداشان تا کردیمشان درویده بمرگ افسردگان یا فرو مردگان (۱۵) و نیافریدیم آسمان و زمین را و آنچه باشد میان آن دو بازیکنندگان (۱۶) اگر میخواستیم که فرا گیریم لهوی را هر آینه فرا میگرفتیم آن را از نزد خود اگر بودیم کنندگان (۱۷) بلکه میاندازیم حق را بر باطل پس میشکند آن را پس آنگاه آن باشد ناچیز و بر شماست وای از آنچه وصف میکنید (۱۸) و مر او راست هر که در آسمانها و زمین است و آنکه نزد اوست سرکشی نمیکند از پرستش او و مانده نمیشوند (۱۹) تسبیح میکنند شب و روز سست نمیشوند (۲۰) بلکه فرا گرفتند خدایانی را از زمین که ایشان نشر میکنند (۲۱) اگر بودی در آن دو تا الهان که غیر خدا آن دو هر آینه تباه شده بودند آن دو و پس منزه است خدا پروردگار عرش از آنچه وصف میکنند (۲۲)
بر شما کردیم نازل این کتاب
کاندر آن باشد شرافت بی حساب
ارجمند آیید از وی برملا
در نمی یابید آیا پس شما
کآن شما را بر شرف گردد سبب
مفتخر گردند بر عالم عرب
ای بسا از قریه کاشکستیم پیش
اهل آن را که ستمشان بود کیش
بعد ایشان قوم دیگر را پدید
جایشان کردیم و این باشد وعید
گفت بر تهدید کفار عرب
هم شما را هست یعنی این سبب
بأس ما چون اهل آن ده یافتند
بر گریز از قریه می بشتافتند
می بنگریزید و برگردید باز
بر تنعم ها و آمال دراز
آنچه در وی بر تنعم بوده اید
سالها سکنی در آن بنموده اید
بر مساکن بازگردیده شوید
مر شما شاید که پرسیده شوید
از شما پرسند از خرد و درشت
اینکه این پیغمبرانتان را که کُشت
خادمان پرسندتان یا در سؤال
چیست فرمان تا نماییم امتثال
می بگفتند از اسف یَا وَیلَنآ
زآنکه می باشیم استمکاره ما
پس همیشه بودشان مر خواندن این
حَتَّی جَعَلنَاهُم حَصِیداً خَامِدِین
نافریدیم این زمین و آسمان
ما به بازی و آنچه باشد بینشان
خواستیم ار لهو را گیریم ما
می گرفتیم آن ز نزد خود به جا
یعنی از جنس مجرد کاقربند
آن به ما و از وجه نسبت انسبند
یا روا بود ار به ما فرزند و زن
می گرفتیم آن ز جنس خویشتن
فاعل ار بودیم لهوی را به ساز
می گرفتیم آنچه بهتر بود باز
بل بیندازیم حق را که جداست
سخت بر باطل به وجهی که سزاست
بشکند پس آنچه را بر باطل است
باطل آن هنگام محو و زایل است
حجت ما غالب است اعنی چنان
که اگر می گشت محسوس و عیان
بود باطل را چو سنگی بر زجاج
بشکند آن را به چُستی لاعلاج
بر شما وَیل است و حزن از هر جهت
زآنچه بر وی می کنید او را صفت
هست او را آنچه در ارض و سماست
وآنچه نزدش از ملایک ز اعتلاست
کس ندارد سرکشی از طاعتش
هم نه مانده می شوند از خدمتش
روز و شب تنزیه گویند از نخست
هم نگردند از عبادت هیچ سست
می بگیرند از خدایان از زمین
مردگان تا زنده سازند از یقین
گر که بودی در زمین و آسمان
مر خدایان جز خدای بی نشان
هر دو پس گشتی تباه این عرش و فرش
پس بود پاک آن خدا، خلاّق عرش
زآنچه وصفش می کنند از بیخرد
ز اتخاذِ کفو و انباز و ولد
این است برهان تمانع بی گمان
مجملی گفتیم از پیش این بیان
ذکر آن از بهر فهم عامه است
نی که بهر مرد صوفی جامه است
آنکه جانش غرق بحر وحدت است
گوش او کی بر دلیل و حجت است
پیش عاشق بر ثبوت دلبرش
گر دلیل آری شگفت آید برش
گویی او را که به برهانی درست
آن فلانی دلبر و معشوق توست
شاید ار او گوید این افسانه است
یا که این افسانه گو دیوانه است
من از این افسانه ها گردد سرم
پای تا سر بند زلف دلبرم
پیش آن کو یافت اسرار صفی
چیست تا برهان و گفت فلسفی
غیر حق گو چیست جز صرف عدم
تا دلیل آری به نفی اش از حکم
بر که گریی اینچنین زار ای حکیم
مرده ای نبود در این گور و گلیم
این بر آن ماند که آرد کس دلیل
بر ثبوت آفتاب بی بدیل
که نباشد غیر از این یک آفتاب
آفتاب دیگری پر ضوء و تاب
بس بدیهی باشد ار بیننده ای است
که به جز یک هستی اندر هست نیست



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: در این آیات، خداوند از برکت نازلکردن کتابی سخن میگوید که در آن عبرتها و پندهای فراوان وجود دارد. او به عذاب قومهای ستمگری اشاره میکند که در گذشته نابود شده و بعد از آن، گروههای دیگری را به جای آنها پدید آورده است. زمانی که عذاب به قومها میرسد، آنها سراسیمه فرار میکنند و در لحظات دشوار به ستمکاریهای خود اعتراف میکنند. همچنین خداوند به بیهودهبودن وجود خدایان غیر از او اشاره کرده و میفرماید که اگر چند خدا وجود داشت، آسمان و زمین تباه میشد. در نهایت، همگی مخلوقات در شب و روز خدا را تسبیح میکنند و هیچکس از عبادت او سست نمیشود.
هوش مصنوعی: متن عربی آیات ده تا بیست و دو سورهٔ انبیاء: خدا کتابی فرستاده که مایهٔ یادآوری و شرف مردم است؛ از نابودی آبادیهای ستمکار و گریز و پشیمانی بیثمر آنان خبر میدهد؛ میگوید آسمان و زمین را به بازی نیافریده، حق را بر باطل میکوبد و نابودش میکند، همهٔ آفریدگان بیخستگی او را میپرستند و اگر جز خدا خدایانی بودند، آسمان و زمین تباه میشد.
هوش مصنوعی: ترجمهٔ فارسی کهن و تحتاللفظی همان آیات: نزول کتابی که پند شماست، درهمشکستن آبادیهای ستمکار، گریختن آنان هنگام دیدن عذاب، اعتراف به ستمکاری تا آنکه درو شده و خاموش گشتند، بیهوده نبودن آفرینش، چیره شدن حق بر باطل، تسبیح پیوستهٔ فرشتگان و دلیل یکتایی خدا.
هوش مصنوعی: خدا میفرماید: این کتاب را بر شما نازل کردیم که در آن شرف و بزرگی بیاندازه برای شماست.
هوش مصنوعی: بهسبب این کتاب آشکارا ارجمند میشوید؛ آیا این را درنمییابید؟
هوش مصنوعی: درنمییابید که این کتاب مایهٔ شرف شماست و عرب بهواسطهٔ آن بر جهانیان سربلند و مفتخر میشوند؟ شاعر «ذکرکم» را به معنای شرف و آوازه گرفته است.
هوش مصنوعی: چه بسیار آبادیها که پیشتر مردمش را که ستم آیینشان بود درهم شکستیم و نابود کردیم.
هوش مصنوعی: پس از آنان قومی دیگر پدید آوردیم و به جایشان نشاندیم، و این هشدار و وعدهٔ عذاب است.
هوش مصنوعی: خدا این را برای ترساندن کافران عرب گفت؛ یعنی شما نیز همان سرنوشت را در پیش دارید.
هوش مصنوعی: چون اهل آن آبادی عذاب ما را احساس کردند، شتابان از آبادی میگریختند.
هوش مصنوعی: به آنان گفته شد: مگریزید و به سوی ناز و نعمتها و آرزوهای دور و درازتان بازگردید (که سخنی از روی ریشخند است).
هوش مصنوعی: به همان جایی بازگردید که در آن غرق نعمت بودید و سالها در آن سکونت داشتید.
هوش مصنوعی: به خانههایتان بازگردید؛ شاید از شما پرسش شود.
هوش مصنوعی: یعنی از کوچک و بزرگ شما بپرسند که چه کسی پیامبرانتان را کشت.
هوش مصنوعی: یا خدمتکارانتان از شما بپرسند که چه فرمانی دارید تا اطاعت کنیم؛ این نیز ریشخندی است به بزرگی و فرمانروایی پیشین آنان.
هوش مصنوعی: آنان از سر اندوه و حسرت میگفتند: وای بر ما، که ما ستمکار بودیم.
هوش مصنوعی: پیوسته همین فریاد را تکرار میکردند تا آنکه آنان را چون کشتِ دروشده، خاموش و بیجان کردیم.
هوش مصنوعی: ما این زمین و آسمان و آنچه را میان آن دو است به بازی و بیهوده نیافریدیم.
هوش مصنوعی: اگر میخواستیم سرگرمیای برگزینیم، آن را از نزد خود برمیگزیدیم.
هوش مصنوعی: یعنی آن را از جنس موجودات مجرد و روحانی برمیگزیدیم که به ما نزدیکترند و مناسبت بیشتری با ما دارند.
هوش مصنوعی: یا اگر داشتن زن و فرزند برای ما روا بود، آن را از جنس خودمان برمیگرفتیم، نه از آدمیان؛ و این ردّ گفتهٔ کسانی است که برای خدا فرزند قائلاند.
هوش مصنوعی: اگر اهل چنین کاری بودیم و سرگرمیای فراهم میکردیم، بهترین را برمیگزیدیم؛ ولی چنین کاری نمیکنیم.
هوش مصنوعی: بلکه حق را که از باطل جداست، چنان که سزاوار است، با شدت بر باطل میافکنیم.
هوش مصنوعی: پس حق باطل را درهم میشکند و در آن هنگام باطل نابود و ناپدید میشود.
هوش مصنوعی: حجت و دلیل ما چیره و غالب است؛ یعنی چنان نیرومند است که اگر محسوس و آشکار میشد،
هوش مصنوعی: برای باطل مانند سنگی بود که بر شیشه بخورد و آن را بهسرعت چنان بشکند که چارهای برایش نماند.
هوش مصنوعی: وای و اندوه از هر سو بر شما باد، به سبب وصفهای ناروایی که به خداوند نسبت میدهید (اشاره به «و لکم الویل مما تصفون»).
هوش مصنوعی: هرچه در زمین و آسمان است از آن خداست، و نیز فرشتگانی که در مقام بلند نزد او هستند.
هوش مصنوعی: هیچیک از آنان از فرمانبرداری او سرکشی نمیکنند و از بندگی و خدمت او خسته و درمانده نمیشوند.
هوش مصنوعی: آنان از آغاز، شب و روز خدا را به پاکی میستایند و هرگز در عبادت سستی نمیکنند.
هوش مصنوعی: آیا مشرکان از زمین خدایانی گرفتهاند که بتوانند مردگان را زنده کنند؟ (پرسشی انکاری بر پایهٔ آیهٔ «أم اتخذوا آلهة من الأرض هم ینشرون»).
هوش مصنوعی: اگر در زمین و آسمان جز خدای بینشان خدایان دیگری بودند،
هوش مصنوعی: آسمان و زمین هر دو تباه و ویران میشد؛ پس پاک و منزه است آن خدایی که آفرینندهٔ عرش است،
هوش مصنوعی: از آنچه نادانان دربارهٔ او میگویند، یعنی از اینکه همتا و شریک و فرزند برگرفته باشد.
هوش مصنوعی: این بیگمان همان «برهان تمانع» است (دلیل یگانگی خدا از راه ناسازگاری چند خدا) که پیشتر خلاصهای از آن را گفتیم.
هوش مصنوعی: آوردن این دلیل برای فهم مردم عادی است، نه اینکه درخور و جامهٔ مرد صوفی باشد.
هوش مصنوعی: کسی که جانش در دریای وحدت غرق شده است، کی به دلیل و برهان گوش میدهد؟
هوش مصنوعی: اگر برای عاشق دلیلی بر وجود معشوقش بیاوری، این کار در نظرش شگفت و عجیب میآید.
هوش مصنوعی: مثلاً با برهانی درست به او بگویی که فلان کس دلبر و معشوق توست،
هوش مصنوعی: بعید نیست که او بگوید این سخن افسانه است، یا گویندهاش دیوانه است.
هوش مصنوعی: عاشق میگوید: از این افسانهها سرم گیج میرود؛ من سراپا گرفتار و بستهٔ زلف دلبرم هستم.
هوش مصنوعی: برای کسی که به اسرار صفی (شاعر) دست یافته، برهان و سخن فلسفی چه ارزشی دارد؟
هوش مصنوعی: بگو غیر از حق جز نیستی محض چیست، که بخواهی با دلیل و حکم آن را نفی کنی؟ یعنی چیزی جز خدا وجود ندارد که نیاز به رد کردن داشته باشد.
هوش مصنوعی: ای حکیم، بر چه کسی اینچنین زار میگریی؟ در این گور و کفن مردهای نیست؛ یعنی خدایان دیگری وجود ندارند که با دلیل به نفی آنها بپردازی.
هوش مصنوعی: این کار مانند آن است که کسی برای اثبات خورشید بیمانند دلیل بیاورد،
هوش مصنوعی: و دلیل بیاورد که جز همین یک خورشید، خورشید دیگری پرنور و تابان وجود ندارد.
هوش مصنوعی: برای کسی که بینا باشد بسیار روشن و بدیهی است که در عالم هستی جز یک هستی (هستی حق) وجود ندارد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.