وَ ذَا اَلنُّونِ إِذْ ذَهَبَ مُغٰاضِباً فَظَنَّ أَنْ لَنْ نَقْدِرَ عَلَیْهِ فَنٰادیٰ فِی اَلظُّلُمٰاتِ أَنْ لاٰ إِلٰهَ إِلاّٰ أَنْتَ سُبْحٰانَکَ إِنِّی کُنْتُ مِنَ اَلظّٰالِمِینَ (۸۷) فَاسْتَجَبْنٰا لَهُ وَ نَجَّیْنٰاهُ مِنَ اَلْغَمِّ وَ کَذٰلِکَ نُنْجِی اَلْمُؤْمِنِینَ (۸۸)
و صاحب ماهی را چون رفت خشمناک پس گمان کرد هرگز تنگ نخواهیم گرفت بر او پس ندا کرد در تاریکیها که نیست خدایی مگر تو منزهی تو بدرستی که من هستم از ستمکاران (۸۷) پس اجابت کردیم مر او را رهانیدیم او را از اندوه و همچنین میرهانیم گروندگان را (۸۸)
« در بیان حال حضرت یونس علی نبینا علیه السلام »
یاد کن از صاحب ماهی که رفت
او غضبناک از میان قوم زفت
بر خود او بگرفت زآن رفتن غضب
که چرا رفت او برون بی اذن رب
زآنکه وعده کرده بود او از شتاب
قوم خود را بر هلاک و بر عذاب
چونکه آمد حالشان را باز جُست
جملگی بودند بر حال نخست
شرح آن گفتیم در آیات پیش
پس غضب فرمود او بر نفس خویش
کز چه از حق خواست بر قومش عذاب
یا چرا بی اذن حق رفت از شتاب
پس گمان کرد او که حق نگرفته هیچ
تنگ بر وی راه رزق اندر بسیج
یا گمان کرد او که چون بی اذن حق
رفته بود از قوم بیرون از غَلَق
حق نگیرد تنگ بر وی زآن عمل
یا نسازد تنگ بهر او محل
پس چو بیرون شد ز نینوی از غضب
رفت تا نزدیک بحری خشک لب
عزم دریا کرد و بر کشتی نشست
شد نهنگی راهشان بر بحر بست
موجها برخاست یا مانند کوه
اهل کشتی آمدند اندر ستوه
اندر این کشتی بگفتند از تمیز
بنده ای باشد ز مولا رو گریز
شورش بحر است از طغیان او
بر خداوندش به گاه جستجو
خاست یونس گفت آن بنده منم
که ز خواجۀ خود گریزنده منم
بایدم در بحر بر زودی فکند
تا شما سالم بمانید از گزند
زین به قرعه پس نمودند اعتماد
قرعه بر نام وی اندر دم فتاد
رفت کاندازد به دریا خویش را
باز ماند شورش و تشویش را
ماهی ای بگشود بهر او دهان
آمد این بر اهل کشتی بس گران
کافکنند اندر دهان ماهی اش
بی خبر از حکمت اللّهی اش
جانب دیگر ببردندش ز یم
باز آمد ماهی و بگشود فم
پس توکل کرد بر نعم النصیر
خویش را افکند از کشتی به زیر
ماهی اندر دم فرو بردش به کام
بطن ماهی گشت معراجش تمام
یک قدم برداشت از خود سوی دوست
نیست جز آن یک قدم تا کوی دوست
بُد دو عالم جمله زیر آن قَدم
وآن فنای حادث است اندر قِدم
نیک دانند آن قدم را اهل دل
دل ندارد هر شکمخوار این بهل
گو ز یونس، کو به بطن ماهی است
بطن حوتش بارگاه شاهی است
گفته اند ارباب تفسیر این چنین
که به ماهی شد خطاب از رب دین
کاین نه طعمۀ توست، دار او را نگاه
بل تویی گردونِ این رخشنده ماه
گر به کام ماهی اش انداختیم
ماهی اش را عرش وحدت ساختیم
هفت یا سه یا چهل روز تمام
بطن حوتش بود معراج و مقام
فلسفی گوید ز برهان متین
خارج از حکم طبیعت باشد این
راست گوید لیک این از طبع نیست
معجز است و آیت پیغمبری است
داند این کز هستِ خود فانی شده
از طبیعت رسته، ربّانی شده
سیر می کرد او به دریای شهود
در سه تاریکی و نورش می فزود
می شنید آواز اشیاء بر ثبوت
جمله در تسبیح حیّ لایموت
پس در آن تاریکی و تشویش را
خواند از دل مر خدای خویش را
کای خدایی که خدایی جز تو نیست
آشنا را آشنایی جز تو نیست
ما ز خود بیگانه گشتیم ای خدا
تا تو باشی از دو عالم یار ما
من کنم تقدیس و تسبیح تو زآن
که کنی پاک از عیوبم جسم و جان
من ز استمکارگان بر نفس خویش
بودم از نقصان از اندازه بیش
کرد چون بر ظلمِ نفس او اعتراف
حق نجاتش داد از غم بی خلاف
گفت کردیم آن دعایش مستجاب
هم رهاندیم از غم او را بر شتاب
مؤمنان را هم رهانیم این چنین
که التجاء آرند بر ما از یقین



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر درباره حضرت یونس و ماجرای اوست. او از قوم خود برآشفته و خشمگین به دریا میرود و به کشتی سوار میشود، اما هنگام طوفان، خود را مقصر میداند و از خداوند طلب بخشش میکند. پس از این دعا، او به دریا انداخته میشود و در دهان ماهی گرفته میشود، جایی که در تاریکیها و به دور از دنیا به تفکر و دعا میپردازد. در این حالت، او به خداوند اعتراف میکند که هیچ خدایی جز او نیست و از ظلم خودش به خود، طلب نجات میکند. خداوند دعای او را اجابت کرده و او را از غم نجات میدهد و به مؤمنان نیز نوید نجات میدهد.
هوش مصنوعی: متن عربی آیههای ۸۷ و ۸۸ سورهٔ انبیا دربارهٔ ذوالنون (یونس) که خشمگین رفت، گمان کرد بر او تنگ نمیگیریم، در تاریکیها ندا داد که خدایی جز تو نیست، پاکی تو و من از ستمکاران بودم؛ و خدا دعایش را پذیرفت و از اندوه رهانیدش.
هوش مصنوعی: ترجمهٔ فارسی همان دو آیه: یونس خشمناک رفت و پنداشت بر او سخت نخواهیم گرفت، در تاریکیها به یگانگی و پاکی خدا و ستمکاری خود اعتراف کرد، و خدا او را از اندوه نجات داد و مؤمنان را نیز چنین میرهاند.
هوش مصنوعی: عنوان بخش: در بیان سرگذشت حضرت یونس پیامبر.
هوش مصنوعی: به یاد آور صاحب ماهی، یعنی یونس، را که خشمگین از میان قوم سرسخت و درشتخوی خود بیرون رفت.
هوش مصنوعی: خشم او در واقع بر خودش بود، از این رو که چرا بیاجازهٔ پروردگار بیرون رفته است.
هوش مصنوعی: زیرا او از سر شتاب به قومش وعدهٔ هلاکت و عذاب داده بود.
هوش مصنوعی: چون بازگشت و حال قوم را جویا شد، دید همه سالم و بر همان حال پیشیناند و عذاب نازل نشده است.
هوش مصنوعی: شرح این ماجرا را در تفسیر آیات پیشین گفتهایم؛ پس یونس بر نفس خود خشم گرفت.
هوش مصنوعی: خشمش از این بود که چرا از خدا برای قومش عذاب خواسته یا چرا با شتاب و بیاجازهٔ خدا رفته است.
هوش مصنوعی: پس گمان کرد که خدا در این سفر و تلاش، راه روزی را بر او تنگ نخواهد کرد.
هوش مصنوعی: یا گمان کرد که چون بیاجازهٔ خدا و از سر دلتنگی و آشفتگی از میان قوم بیرون رفته است،
هوش مصنوعی: خدا به سبب این کار بر او سخت نمیگیرد یا جای او را تنگ نمیکند.
هوش مصنوعی: پس چون خشمگین از شهر نینوا بیرون آمد، تشنهلب و خسته رفت تا به کنار دریایی رسید.
هوش مصنوعی: آهنگ دریا کرد و بر کشتی نشست، اما نهنگی در دریا راه کشتی را بست.
هوش مصنوعی: موجهایی مانند کوه برخاست و مسافران کشتی به ستوه آمدند و درمانده شدند.
هوش مصنوعی: اهل کشتی از روی فهم و تشخیص گفتند که در این کشتی بندهای است که از مولای خود گریخته است.
هوش مصنوعی: این طوفان دریا به سبب سرکشی اوست و خداوندگارش در جستجوی اوست.
هوش مصنوعی: یونس برخاست و گفت آن بندهٔ گریخته از سرور خود من هستم.
هوش مصنوعی: باید هرچه زودتر مرا به دریا بیندازید تا شما از آسیب در امان بمانید.
هوش مصنوعی: پس برای این کار به قرعه تکیه کردند و قرعه بیدرنگ به نام یونس درآمد.
هوش مصنوعی: یونس پیش رفت تا خود را به دریا بیندازد تا طوفان و آشفتگی فرو نشیند.
هوش مصنوعی: ماهیای برای بلعیدن او دهان گشود و این کار بر اهل کشتی بسیار ناگوار آمد.
هوش مصنوعی: برایشان سخت بود که او را در دهان ماهی بیندازند، چون از حکمت الهی در این کار بیخبر بودند.
هوش مصنوعی: او را به سوی دیگر دریا بردند، اما ماهی باز آمد و دوباره دهان گشود.
هوش مصنوعی: آنگاه یونس بر خدا که بهترین یاور است توکل کرد و خود را از کشتی به دریا انداخت.
هوش مصنوعی: ماهی در همان لحظه او را فرو بلعید و شکم ماهی برای او جای عروج و کمال روحانی شد.
هوش مصنوعی: یونس یک گام از خودی خویش به سوی خدا برداشت؛ و میان بنده و کوی دوست جز همین یک گام فاصله نیست.
هوش مصنوعی: هر دو جهان زیر آن گام قرار داشت؛ و آن گام، فانی شدن هستی آفریده و حادث در وجود ازلی و قدیم حق است.
هوش مصنوعی: اهل دل حقیقت آن گام را بهخوبی میشناسند؛ هر شکمپرستی دل ندارد، پس این سخن را رها کن.
هوش مصنوعی: از یونس سخن بگو که در شکم ماهی است و شکم ماهی برای او بارگاه پادشاهی است.
هوش مصنوعی: مفسران چنین گفتهاند که از سوی پروردگار به ماهی فرمانی رسید.
هوش مصنوعی: فرمان این بود که او خوراک تو نیست، نگهدارش باش؛ بلکه تو آسمانی هستی که این ماه درخشان را در بر گرفته است.
هوش مصنوعی: خدا گوید: اگر او را به دهان ماهی انداختیم، شکم آن ماهی را برایش عرش یگانگی ساختیم.
هوش مصنوعی: هفت یا سه یا چهل روز کامل، شکم ماهی جایگاه و معراج او بود.
هوش مصنوعی: فیلسوف با دلیل استوار میگوید که این رخداد بیرون از قانون طبیعت است.
هوش مصنوعی: درست میگوید، ولی این کار از طبیعت نیست؛ معجزه و نشانهٔ پیامبری است.
هوش مصنوعی: این را کسی درمییابد که از هستی خود فانی شده، از بند طبیعت رهیده و خدایی گشته است.
هوش مصنوعی: یونس در دریای مشاهدهٔ حق سیر میکرد و در میان سه تاریکی (شب، دریا و شکم ماهی) نور درونش افزوده میشد.
هوش مصنوعی: آواز همهٔ موجودات را بهروشنی میشنید که همه در حال تسبیح خدای زندهٔ نامیرا بودند.
هوش مصنوعی: پس در آن تاریکی و پریشانی، از ته دل خدای خود را خواند.
هوش مصنوعی: گفت: ای خدایی که جز تو خدایی نیست، و آشنای تو را جز تو آشنایی نیست.
هوش مصنوعی: خدایا، از خود بیگانه شدیم تا تو در هر دو جهان یار ما باشی.
هوش مصنوعی: تو را پاک میشمارم و تسبیح میگویم تا تن و جانم را از عیبها پاک کنی.
هوش مصنوعی: من از ستمکاران بر خویشتن بودم و کاستیام از اندازه بیرون بود.
هوش مصنوعی: چون به ستم بر نفس خود اعتراف کرد، خدا بیگمان او را از اندوه رهانید.
هوش مصنوعی: خدا فرمود: دعایش را پذیرفتیم و او را بهشتاب از اندوه رهاندیم.
هوش مصنوعی: مؤمنان را نیز همین گونه نجات میدهیم، هنگامی که از روی یقین به ما پناه آورند.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.