فَفَهَّمْنٰاهٰا سُلَیْمٰانَ وَ کُلاًّ آتَیْنٰا حُکْماً وَ عِلْماً وَ سَخَّرْنٰا مَعَ دٰاوُدَ اَلْجِبٰالَ یُسَبِّحْنَ وَ اَلطَّیْرَ وَ کُنّٰا فٰاعِلِینَ (۷۹) وَ عَلَّمْنٰاهُ صَنْعَةَ لَبُوسٍ لَکُمْ لِتُحْصِنَکُمْ مِنْ بَأْسِکُمْ فَهَلْ أَنْتُمْ شٰاکِرُونَ (۸۰) وَ لِسُلَیْمٰانَ اَلرِّیحَ عٰاصِفَةً تَجْرِی بِأَمْرِهِ إِلیٰ اَلْأَرْضِ اَلَّتِی بٰارَکْنٰا فِیهٰا وَ کُنّٰا بِکُلِّ شَیْءٍ عٰالِمِینَ (۸۱) وَ مِنَ اَلشَّیٰاطِینِ مَنْ یَغُوصُونَ لَهُ وَ یَعْمَلُونَ عَمَلاً دُونَ ذٰلِکَ وَ کُنّٰا لَهُمْ حٰافِظِینَ (۸۲)
پس فهماندیم آن را بسلیمان و هر یک را دادیم حکم و علم و مسخر کردیم با داود کوهها را که تسبیح میکردند و پرنده را و باشیم (۷۹) و آموختیم او را ساختن لباس جنگ برای شما تا نگاه دارد شما را از آسیب شما پس آیا شما شکرکنندگانید (۸۰) و مر سلیمان را باد که تند بود میرفت بفرمانش بآن زمین که برکت دادیم ما در آن و هستیم ما بهمه چیز دانا (۸۱) و از دیوان کسانی که بدریا فرو میشدند برایش و میکردند کاری غیر آن و بودیم مر ایشان را نگاهدارندگان (۸۲)
گفت فهماندیم از علم متین
ما حکومت بر سلیمان این چنین
آید اشکال اندر این معنی فزون
که دو حکم ضد بود از وحی چون
یا ز علم و حکمت بی اختلاف
که نباشد اندر آن ظنّ و گزاف
جز که زآن باشد یکی بر اجتهاد
فرقه ای زین آیه کردند اعتماد
بر جواز اجتهاد اندر رسل
پس مظنّه آمد اندر حکم کل
گر نبودی آن روا بر انبیا
از چه شد حکم سلیمانی روا
حقّ تحقیق این بود که حکم حق
بود آنچه کرد داوود از نسق
وآن زمان منسوخ گشت آن حکم پیش
حکم دیگر شد بر اهل دین و کیش
وآنکه از نطق سلیمان نسخ کرد
حکم سابق را خود آن دانای فرد
بود بهر اینکه نبود اشتباه
که سلیمان بعد داوود است شاه
شاهی و حکمت مر او را داده حق
نیست کس بر حکم جز وی مستحق
زآنکه داوُد را پسر بسیار بود
هر یکی را دعوی این کار بود
خواست تا ظاهر کند پروردگار
که سلیمان یافت بر امر انحصار
اتفاقی باشد این اندر رشاد
کانبیاء باشند نافی ز اجتهاد
گفت بلخی چون بود رای رسل
افضل از رأی هر آن کس در سبل
بر طریق اول او را پس ز داد
هست جایز در مقامات اجتهاد
پس جواب این است کز بهر رسل
وحی چون ممکن بود در جزء و کل
پس نباشد جایز او را اجتهاد
که بود منتج ظن در هر مراد
پیش نور شمس بهر روشنی
روز کس آرد چراغ از ایمنی
تا به جایی که بود ممکن یقین
اکتفا بر ظن کند در شرع و دین
بر نبی گر بود جایز اجتهاد
بود جایز هم خلافش بر عباد
تا نمایند اجتهاد آن زید و عمر
پس کند نفی نبی در قول و امر
همچنان که مجتهد ز امر به جد
هست جایز نفی دیگر مجتهد
برخلاف او کند یعنی عمل
لیک این نبود روا در این محل
زآنکه پیغمبر به طاعت درخور است
خالف امر پیمبر کافر است
این قدر کافی است اندر این مقام
باز ران بر شرح تفسیر و کلام
« تتمۀ بیان حال داوود(ع) و سلیمان(ع) »
هر دو را دادیم حکم و علم ما
رام شد داوود را مر کوه ها
بود در تسبیح با او کوه و طیر
فاعلیم این جمله را ما خود به خیر
هم به او تعلیم فرمودیم ما
تا زره سازد ز بهر جنگها
آن لباس آمد شما را روز حرب
تا نگهتان دارد از هر زخم و ضرب
پس شما آیا کنید از حق سپاس
گر که باشید اندکی نعمت شناس
بر سلیمان باد را کردیم رام
بود جاری تند ز امر او مدام
در زمین شام کاندر وی ز ما
هست برکات و نعم بی انتها
هر کجا میخواست از شهر و بلاد
مر ورا می برد در یک لحظه باد
ما به هر چیزیم دانا بی خلاف
این به حکمت بود یعنی نه از گزاف
وز شیاطین رام فرمودیم هم
مر ورا از بهر غواصی به یم
همچنین از بهر دیگر کارها
و از پی آسانی دشوارها
حافظ ایشان را بُدیم از ناپسند
تا نپیچندش سر از فرمان و بند



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این شعر به تفسیر آیات ۷۹ تا ۸۲ سوره انبیاء پرداخته و روایتی از نعمتهای الهی به سلیمان و داوود را بیان میکند. در این سیاق، سلیمان به علم و حکمت مجهز میشود و کوهها و پرندگان به تسبیح خداوند مشغول هستند. همچنین، سلیمان لباس جنگی برای حفاظت از مردم میسازد و باد به فرمان او در زمینهای برکت داده شده جاری میشود. این نعمتها نشاندهندهی تسلط و علم سلیمان و داوود است، در حالی که شیاطین نیز تحت نظارت خداوند به کارهای خاصی مشغولند. در نهایت، شاعر به شکرگزاری نسبت به این نعمتها و حکمت الهی اشاره میکند.
هوش مصنوعی: متن عربی آیات ۷۹ تا ۸۲ سورهٔ انبیاء: فهماندن داوری به سلیمان، دادن حکم و علم به داوود و سلیمان، تسبیح کوهها و پرندگان همراه داوود، آموختن زرهسازی به داوود، رام کردن باد تند برای سلیمان، و دیوانی که برای او غواصی و کارهای دیگر میکردند.
هوش مصنوعی: ترجمهٔ فارسی آیات: داوری را به سلیمان فهماندیم و به هر دو حکم و علم دادیم؛ کوهها و پرندگان را با داوود به تسبیح واداشتیم؛ ساختن زره را به او آموختیم تا شما را در جنگ نگه دارد؛ باد تند را به فرمان سلیمان به سرزمین پربرکت روان کردیم؛ و دیوانی برایش در دریا فرو میرفتند و کارهای دیگر میکردند و ما نگهبانشان بودیم.
هوش مصنوعی: خداوند فرمود که ما از دانش استوار خود، داوری درست را اینگونه به سلیمان فهماندیم.
هوش مصنوعی: در این مطلب اشکالی بزرگ پیش میآید: چگونه ممکن است از وحی دو حکم متضاد صادر شود؟
هوش مصنوعی: یا چگونه از علم و حکمتی که اختلاف و گمان و سخن بیپایه در آن راه ندارد، دو حکم گوناگون پدید آید؟
هوش مصنوعی: مگر آنکه یکی از آن دو حکم از راه اجتهاد بوده باشد؛ گروهی از عالمان به همین آیه استناد کردهاند.
هوش مصنوعی: آنان این آیه را دلیل جایز بودن اجتهاد برای پیامبران گرفتهاند؛ در نتیجه گمان و ظن در حکم پیامبران راه مییابد.
هوش مصنوعی: استدلالشان این است که اگر اجتهاد برای پیامبران روا نبود، چرا حکم سلیمان (که با حکم داوود فرق داشت) پذیرفته و روا شد؟
هوش مصنوعی: اما حقیقت مطلب این است که حکمی که داوود به ترتیب صادر کرد، خود حکم خدا بود.
هوش مصنوعی: و در همان زمان آن حکم پیشین نسخ شد و حکم دیگری برای اهل دین مقرر گردید.
هوش مصنوعی: و اینکه خداوند دانای یکتا حکم پیشین را از زبان سلیمان نسخ کرد،
هوش مصنوعی: برای آن بود که تردیدی باقی نماند که پس از داوود، سلیمان پادشاه و جانشین اوست.
هوش مصنوعی: خداوند پادشاهی و حکمت را به او داده بود و جز او کسی سزاوار حکومت نبود.
هوش مصنوعی: زیرا داوود پسران بسیاری داشت و هر یک ادعای جانشینی و حکومت داشتند.
هوش مصنوعی: پس پروردگار خواست آشکار کند که این امر تنها به سلیمان اختصاص یافته است.
هوش مصنوعی: در راه درست این امری مورد اتفاق است که پیامبران اجتهاد را از خود نفی میکنند و اهل اجتهاد نیستند.
هوش مصنوعی: بلخی (از مفسران) گفته است: چون رأی پیامبران از رأی هر کس دیگری در راههای دین برتر است،
هوش مصنوعی: پس به طریق اولی، از روی عدل، اجتهاد در امور برای پیامبر جایز است.
هوش مصنوعی: پاسخ این سخن آن است که چون برای پیامبران دریافت وحی در همهٔ امور جزئی و کلی ممکن است،
هوش مصنوعی: اجتهاد برای پیامبر روا نیست، زیرا اجتهاد در هر مقصودی به گمان و ظن میانجامد.
هوش مصنوعی: آیا کسی در روز، در برابر نور خورشید، برای روشنایی چراغ میآورد؟ وقتی وحی هست، پیامبر به حدس و اجتهاد نیازی ندارد.
هوش مصنوعی: یعنی جایی که رسیدن به یقین ممکن است، عاقل در شرع و دین به گمان بسنده نمیکند.
هوش مصنوعی: اگر اجتهاد بر پیامبر روا بود، مخالفت مردم با حکم او نیز روا میشد.
هوش مصنوعی: در آن صورت هر کسی، مانند زید و عمرو، میتوانست خود اجتهاد کند و گفته و فرمان پیامبر را رد کند.
هوش مصنوعی: همانگونه که یک مجتهد میتواند با کوشش خود رأی مجتهدی دیگر را نفی کند.
هوش مصنوعی: یعنی برخلاف رأی او عمل کند؛ اما چنین چیزی دربارهٔ پیامبر روا نیست.
هوش مصنوعی: زیرا پیامبر سزاوار فرمانبردن است و کسی که با فرمان پیامبر مخالفت کند کافر است.
هوش مصنوعی: همین اندازه بحث در اینجا بس است؛ به شرح و تفسیر آیات بازگرد.
هوش مصنوعی: عنوان بخش: دنبالهٔ بیان احوال داوود و سلیمان علیهما السلام.
هوش مصنوعی: خداوند میگوید: به هر دو، داوود و سلیمان، حکمت و داوری و دانش دادیم و کوهها را رام داوود کردیم.
هوش مصنوعی: کوهها و پرندگان همراه داوود تسبیح میگفتند و انجامدهندهٔ همهٔ این کارها ما بودیم.
هوش مصنوعی: و به داوود ساختن زره را آموختیم تا برای جنگها زره بسازد.
هوش مصنوعی: آن زره جامهای برای شما در روز جنگ شد تا شما را از زخم و ضربهٔ دشمن نگاه دارد.
هوش مصنوعی: پس آیا شما سپاس خدا را به جا میآورید، اگر اندکی قدر نعمت را بشناسید؟
هوش مصنوعی: باد را برای سلیمان رام کردیم که همواره به فرمان او تند و شتابان روان بود.
هوش مصنوعی: باد به سوی سرزمین شام میوزید؛ سرزمینی که در آن از سوی ما برکتها و نعمتهای بیپایان هست.
هوش مصنوعی: به هر شهر و سرزمینی که سلیمان میخواست، باد او را در یک لحظه میبرد.
هوش مصنوعی: ما بیگمان به همه چیز داناییم؛ این کار از روی حکمت بود، نه بیهوده.
هوش مصنوعی: گروهی از شیاطین را نیز رام سلیمان کردیم تا برایش در دریا غواصی کنند.
هوش مصنوعی: و همچنین برای کارهای دیگر و آسان کردن کارهای دشوار او را خدمت میکردند.
هوش مصنوعی: ما نگهبان آنان بودیم و از کار ناپسندشان بازمیداشتیم تا از فرمان و بند سلیمان سر نپیچند.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.