وَ مٰا تِلْکَ بِیَمِینِکَ یٰا مُوسیٰ (۱۷) قٰالَ هِیَ عَصٰایَ أَتَوَکَّؤُا عَلَیْهٰا وَ أَهُشُّ بِهٰا عَلیٰ غَنَمِی وَ لِیَ فِیهٰا مَآرِبُ أُخْریٰ (۱۸) قٰالَ أَلْقِهٰا یٰا مُوسیٰ (۱۹) فَأَلْقٰاهٰا فَإِذٰا هِیَ حَیَّةٌ تَسْعیٰ (۲۰) قٰالَ خُذْهٰا وَ لاٰ تَخَفْ سَنُعِیدُهٰا سِیرَتَهَا اَلْأُولیٰ (۲۱) وَ اُضْمُمْ یَدَکَ إِلیٰ جَنٰاحِکَ تَخْرُجْ بَیْضٰاءَ مِنْ غَیْرِ سُوءٍ آیَةً أُخْریٰ (۲۲) لِنُرِیَکَ مِنْ آیٰاتِنَا اَلْکُبْریٰ (۲۳) اِذْهَبْ إِلیٰ فِرْعَوْنَ إِنَّهُ طَغیٰ (۲۴) قٰالَ رَبِّ اِشْرَحْ لِی صَدْرِی (۲۵) وَ یَسِّرْ لِی أَمْرِی (۲۶) وَ اُحْلُلْ عُقْدَةً مِنْ لِسٰانِی (۲۷) یَفْقَهُوا قَوْلِی (۲۸) وَ اِجْعَلْ لِی وَزِیراً مِنْ أَهْلِی (۲۹) هٰارُونَ أَخِی (۳۰) اُشْدُدْ بِهِ أَزْرِی (۳۱) وَ أَشْرِکْهُ فِی أَمْرِی (۳۲) کَیْ نُسَبِّحَکَ کَثِیراً (۳۳) وَ نَذْکُرَکَ کَثِیراً (۳۴) إِنَّکَ کُنْتَ بِنٰا بَصِیراً (۳۵)
و چیست اینکه در دست راست تو است ای موسی (۱۷) گفت آن عصای من است تکیه میکنم بر آن و فرو میریزم برگ درختان را بر گوسفندم و مراست در آن مطالب دیگر (۱۸) گفت بیندازش ای موسی (۱۹) پس انداخت آن را پس آنگاه ماری بود که میشتافت (۲۰) گفت بگیرش و مترس زود باشد که باز دهیم او را خلقتش را که اول بود (۲۱) و بهبند دستت را ببالت یا گریبانت که بیرون میآید سفید نورانی از غیر بدی که آیت دیگر است (۲۲) تا بنمایم ترا از آیتهای ما که بزرگ است (۲۳) برو بسوی فرعون بدرستی که او زیادهروی در عصیان (۲۴) گفت پروردگارا گشاده کن برای من سینهام را (۲۵) و آسان کن برای من کارم را (۲۶) و بگشای گره از زبان من (۲۷) که بفهمند گفتار مرا (۲۸) و بگردان برای من وزیری از اهلم (۲۹) هارون برادرام را (۳۰) قوی ساز باو پشتم را (۳۱) و انباز کن او را در کار من (۳۲) تا تسبیح گوئیم ترا بسیار (۳۳) و یاد کنیم ترا بسیار (۳۴) بدرستی که تو هستی بحال ما بینا (۳۵)
چیست ای موسی تو را بر دست راست
گفت موسی تکیه گاه من عصاست
مر فرو ریزم بدان برگ از شجر
از برای گوسفندان گاه خور
هست حاجت های دیگر هم بدان
بهر من در این عصا از هر نشان
گفت ای موسی بینداز این عصا
چون فکند او گشت در دم اژدها
می شتابید از هر آن سو چون شتر
هر کسی از دیدنش بُد زهره بُر
زیر پایش نرم گشتی سنگ سخت
تا به ریشه بلع کردی هر درخت
چونکه موسی دید آن جنبنده نیز
رو نهاد از دیدن او بر گریز
قَالَ خُذهَا لَاتَخَف باشد که زود
بدهمش بر هیأت اول نمود
مطمئن شد زآن خطاب و رفت پیش
برگرفتش شد همان بر شکل خویش
هست مروی کرد چون موسی فرار
ز اژدها گفتش پس آن دم کردگار
که گریزی از عصای خود چرا
این همان باشد که بودت متکا
تا بدانی جز به حق در هر نمط
تکیه کردن نیست جز نقص و غلط
بر فرو بر پهلوی خود دست خویش
پس برون آید سفید آن نی چو پیش
هم به غَیرِ سُوء یعنی نه از برص
باشد آنت آیت دیگر به نص
تا که بنماییمت از آیات خویش
معجزاتی کآن بزرگ آید به پیش
رو به این دو معجزه بهر رشد
جانب فرعون بگذشته ز حد
با خود اندیشید موسی کز عناد
من چسان با وی توانم ایستاد
با چنین لکنت که دارم بر زبان
او توانا من فقیر و ناتوان
گفت یا رب شرح صدرم ده که تا
گنجد اندر سینه ام اسرارها
طاقت و صبرم شود یعنی فزون
مر توانم کرد کافر را زبون
نزد سختیها نگردم تنگدل
وز مهم خود نمانم منفعل
هم تو آسان ساز بر من کار من
هم رسان بر فهمشان گفتار من
از زبانم عقده بگشا تا کنند
فهم گفتارم به وجهی دل پسند
« در بیان کندن موسی(ع) ریش فرعون را در کودکی »
روزی اندر کودکی برکند او
در کنارش ریش فرعون عدو
گفت این است آنکه گویند از نجوم
خصم من گردد به مُلک آرد هجوم
بینم او را این نشان در ناصیه
عذر پس زو خواست در دم آسیه
کاین بود کودک چه داند مهر و کین
پُر جواهر دید ریشت را چنین
دست افکند این نشان کودکی است
ور نه خصمی با تو اش در یاد نیست
آتش ار باشد کند دست اندر آن
چونکه بیند اشتعالش را عیان
آتش آوردند و لؤلؤ در برش
برد کف جبریل سوی آذرش
در دهان برد و زبانش سوخت زآن
عقده ای ماندش بدان سان در زبان
در تکلم بود زآن آزار، سست
کس نفهمیدی کلامش را درست
گفت زآن یا رب تو بگشا این گِره
بهر گفتار از زبانم یک سره
هم مرا گردان وزیری ز اهل من
تا که باشد پشت من در هر محن
هست هارونم برادر زآن مرا
پشت محکم ساز در این ماجرا
تا که اندر کار من باشد شریک
بهر خود زو بِه نبینم یار نیک
کَی نُسَبِّحَکَ وَ نَذکُرَکَ کَثِیره
إنَّکَ کُنتَ بِنَا رَبّی بَصِیره



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این بخش تفسیر منظوم آیات ۱۷ تا ۳۵ سورهٔ طه است: گفتوگوی خدا با موسی دربارهٔ عصا، اژدها شدن آن و گریختن موسی، و معجزهٔ دست سپید. شاعر از گریز موسی از عصای خود این نکتهٔ عرفانی را بیرون میکشد که تکیه بر جز خدا خطاست. سپس دعای موسی برای گشادگی سینه و گشودن گره زبان آمده و برای توضیح لکنت او، داستان کندن ریش فرعون در کودکی و آزمون آتش و مروارید نقل شده است. بخش با درخواست وزارت هارون و تسبیح و یاد خدا پایان مییابد.
هوش مصنوعی: متن عربی آیات ۱۷ تا ۳۵ سورهٔ طه: پرسش خدا از موسی دربارهٔ آنچه در دست راست دارد، پاسخ موسی که عصای اوست، اژدها شدن عصا و بازگشتنش، سپید و درخشان شدن دست او، فرمان رفتن به سوی فرعون، و دعای موسی برای گشایش سینه و زبان و همراهی هارون.
هوش مصنوعی: ترجمهٔ فارسی همین آیات: خدا از موسی میپرسد چه در دست دارد، موسی عصا را و کاربردهایش را برمیشمارد، عصا مار میشود و دوباره به حال نخست بازمیگردد، دستش سفید و نورانی بیرون میآید، و موسی پیش از رفتن نزد فرعون از خدا گشادگی سینه، روانی زبان و یاری برادرش هارون را میخواهد.
هوش مصنوعی: خدا پرسید: ای موسی، آن چیست که در دست راست داری؟ موسی گفت: این عصای من است که بر آن تکیه میکنم.
هوش مصنوعی: با آن برگ درختان را برای خوراک گوسفندانم فرو میریزم.
هوش مصنوعی: و در این عصا نیازها و سودهای دیگری هم از هر گونه برای من هست.
هوش مصنوعی: خدا گفت: ای موسی این عصا را بینداز؛ چون آن را انداخت، در همان دم اژدها شد.
هوش مصنوعی: آن اژدها مانند شتر به هر سو میشتافت و هر که آن را میدید زهرهاش میترکید و سخت میترسید.
هوش مصنوعی: سنگ سخت زیر پایش نرم میشد و هر درختی را تا ریشه فرو میبلعید.
هوش مصنوعی: موسی نیز چون آن جانور جنبنده را دید، از ترس رو به گریز نهاد.
هوش مصنوعی: خدا گفت: آن را بگیر و مترس؛ به زودی آن را به همان شکل نخستینش بازمیگردانم.
هوش مصنوعی: موسی از این خطاب آرام گرفت، پیش رفت و آن را گرفت و دوباره به شکل عصای خود درآمد.
هوش مصنوعی: روایت شده است که چون موسی از اژدها گریخت، در آن هنگام پروردگار به او چنین گفت:
هوش مصنوعی: چرا از عصای خودت میگریزی؟ این همان چیزی است که تکیهگاه تو بود.
هوش مصنوعی: تا بدانی که در هر حال تکیه کردن بر جز خدا جز نقص و خطا نیست؛ یعنی آنچه را تکیهگاه خود میپنداری ممکن است مایهٔ هراس تو شود.
هوش مصنوعی: دست خود را به پهلویت ببر؛ آنگاه سفید و درخشان بیرون میآید، نه چون پیشتر.
هوش مصنوعی: و این سفیدی «بیبدی» است، یعنی از بیماری پیسی نیست؛ و به حکم صریح قرآن این نشانهٔ دیگری برای توست.
هوش مصنوعی: تا از نشانههای خود معجزههایی بزرگ به تو نشان دهیم.
هوش مصنوعی: با این دو معجزه برای هدایت به سوی فرعون برو که از حد خود گذشته و سرکشی کرده است.
هوش مصنوعی: موسی با خود اندیشید که من چگونه میتوانم در برابر دشمنی و لجاجت او بایستم.
هوش مصنوعی: با این لکنتی که در زبان دارم، و او نیرومند است و من تهیدست و ناتوان.
هوش مصنوعی: گفت: پروردگارا سینهام را گشاده کن تا رازها در آن بگنجد.
هوش مصنوعی: یعنی تاب و شکیباییام افزون شود تا بتوانم کافر را خوار و مغلوب کنم.
هوش مصنوعی: تا در برابر سختیها دلتنگ نشوم و در کار مهم خود درمانده و شرمسار نمانم.
هوش مصنوعی: و کار مرا بر من آسان کن و سخن مرا به فهم آنان برسان.
هوش مصنوعی: گره از زبانم بگشا تا گفتارم را به شکلی پسندیده و دلنشین بفهمند.
هوش مصنوعی: عنوان بخش: داستان کندن ریش فرعون به دست موسی در کودکی.
هوش مصنوعی: روزی موسی در کودکی، در آغوش فرعونِ دشمن، ریش او را کند.
هوش مصنوعی: فرعون گفت: این همان کسی است که ستارهشناسان گفتهاند دشمن من میشود و به پادشاهیام یورش میآورد.
هوش مصنوعی: این نشانه را در پیشانی او میبینم؛ پس آسیه در همان دم از او برای کودک پوزش خواست.
هوش مصنوعی: آسیه گفت: این کودک است و مهر و کین را نمیشناسد؛ ریش تو را پر از گوهر دید.
هوش مصنوعی: و از این رو دست به آن برد؛ این نشانهٔ کودکی است وگرنه دشمنی با تو در خاطرش نیست.
هوش مصنوعی: اگر آتش هم پیش او باشد، چون شعلهاش را آشکارا ببیند، دست در آن میبرد.
هوش مصنوعی: آتش و مروارید را پیش او آوردند و جبرئیل دست کودک را به سوی آتش برد.
هوش مصنوعی: کودک آتش را در دهان برد و زبانش از آن سوخت و از همین رو گرهی در زبانش باقی ماند.
هوش مصنوعی: از آن آسیب در سخن گفتن کُند بود و کسی سخنش را درست نمیفهمید.
هوش مصنوعی: از این رو گفت: پروردگارا این گره را برای سخن گفتن یکسره از زبانم بگشا.
هوش مصنوعی: و از خاندانم وزیری برایم قرار ده تا در هر رنج و سختی پشتیبانم باشد.
هوش مصنوعی: هارون برادر من است؛ پس با او پشتم را در این کار استوار کن.
هوش مصنوعی: تا در کار من شریک باشد، که برای خود یاری نیکوتر از او نمیبینم.
هوش مصنوعی: تا تو را بسیار تسبیح گوییم و بسیار یاد کنیم؛ پروردگارا، بیگمان تو به حال ما بینا هستی.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.