سَیَقُولُ اَلسُّفَهٰاءُ مِنَ اَلنّٰاسِ مٰا وَلاّٰهُمْ عَنْ قِبْلَتِهِمُ اَلَّتِی کٰانُوا عَلَیْهٰا قُلْ لِلّٰهِ اَلْمَشْرِقُ وَ اَلْمَغْرِبُ یَهْدِی مَنْ یَشٰاءُ إِلیٰ صِرٰاطٍ مُسْتَقِیمٍ (۱۴۲)
زود باشد بگویند بیخردان از مردمان چه چیز گردانید ایشان را از قبلۀ ایشان که بودند بر آن بگو مر خدای راست مشرق و مغرب هدایت میکند هر که را میخواهد بسوی راه راست (۱۴۲)
سالها می بود روی اقدسش
در عبادت سوی بیت المقدسش
هود گفتند ار نداریم امتیاز
چون گذاری تو به قبلۀ ما نماز
ما مقدّم بوده ایم از روی دین
هر مقدّم فضل او باشد یقین
تنگدل شد احمد (ص) کامل شهود
از سخنهای غم انگیز یهود
روز دیگر جبرئیل اندر قیام
کرد رویش جانب بیت الحرام
مشرکان گفتند آخر ز امتیاز
سوی دین اولش گردید باز
یا منافق پیشگان از مسلمین
بودشان این گفتگو از حقد و کین
لاجرم این آیت از رب الاحد
گشت نازل که گروهی بی خرد
زود باشد در میانشان گفتگو
که شما از قبله گرداندید رو
این چنین گویند کاین اسلامیان
منحرف گشتند از قبله عیان
گر مراد از دین خود می یافتند
رو ز قبلۀ خویش چون برتافتند
این سفیهان عقلشان بر ظاهر است
بر حقایق نارسا و قاصر است
از خفاف عقل و هم از ابلهی
نیستشان ز اسلام و توحید آگهی
عقلشان را گر نبودی اعوجاج
با تو از هر ره نکردند احتجاج
« در تحقیق حقیقت قبله »
چونکه دورند از رسوم معرفت
ملتزم سازند حق را بر جهت
عارف ار بودند بر توحید ذات
بودشان حق وافی از کل جهات
گو بود زو مشرق و مغرب همه
خود برون از میمنه است و مشئمه
خود بود از وجه یهدِی من یشَآء
بر صراط مستقیمش رهنما
آن طریق مستقیم وحدت است
کش مساوی هر جهت با نسبت است
سوی او باشد توجه نی به حد
حد بود مفقود در وجه الاحد
دین حق واحد بود وین اختلاف
از هوای نفس خلق است و خلاف
دین حق نبود در او مکر و فساد
و اختراعات نفوس کج نهاد
دین که از نفس و هوی شد باطل است
ور به حق باشد به وحدت شامل است
مطلع بود آن رسول پاک دلق
کاصل هر دینی است حق، بی شوب خلق
بود مکشوفش حقیقت های دین
کاصل ادیان نیست غیر از حق، یقین
جمله را توحیدِ باری شامل است
وسوسۀ نفس است آنچه باطل است
وسوسۀ نفس ار رود، باقی حق است
حق ز تخمین خلایق مطلق است
چشم او بر نور آن توحید بود
که در ادیان برتر از تحدید بود
هست از آن کوتاه، دستِ کذب خلق
وآنچه خلقان راست از پا تا به حلق
یعنی انکار و اکاذیب و جحود
کآن سزای مشرکان بود و یهود
حد خلقی لایق معبود نیست
بر مقامی ذات او محدود نیست
لاجرم بر قبلتینش بد نماز
بر حقیقت داشت رو ، نی بر مجاز
وآنکه می گفتند قبلۀ ماست این
بیخبر بودند از توحید و دین
قبلۀ آنها هوی بود و مجاز
حق ز باطل می نکردند امتیاز
کعبه و هم بیت مقدس از حق است
آنکه گوید هست از ما ، احمق است
کعبه کز مشرک بود سنگ و گل است
ور موحّد رو کند نور دل است
بیت مقدس ور بود خاص یهود
قبله نبود، جای جنگ است و جحود
ور موحّد رو کند آنجا خداست
قبله گاه انبیاء و اولیاست
مصطفی(ص) را سوی حق بد قلب عین
کرد رو از مصلحت بر قبلتین
تو چه دانی ای عنود یاوه گو
کز چه رو بر قبلتین او کرد رو
بس جهت ها داشت کو بر قبلتین
رو نمود اندر نماز از فرض عین
مر جهاتش را صفی داند و لیک
وجهی از آن جمله گویم با تو نیک
خواست گوید کاین دو دین اصلش یک است
وین دو قبله، نز یهود و مشرک است
بهر ما خاص است کاصلش نزد ماست
قبلۀ اهل جدل نفس و هواست
بیت مقدس نز یهود است ای همام
هم نه بهر مشرکان بیت الحرام
هر دو، قبلۀ اهل توحید است و بس
نی که قبلۀ ا هل انکار و هوس
گر به قبله رو نماید ناکسی
قبله از وی رو بگرداند بسی
ور به سنگی سجده آرد عارفی
قبله گردد ، نی که در هر موقفی
نکته ها را با تو گفتم مو به مو
تا ز توحیدش توانی برد بو
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: در این متن، به موضوع جابهجایی قبله مسلمانان از بیت المقدس به کعبه اشاره شده است. برخی از افراد بیخرد در مورد این تغییر با تعجب و تمسخر صحبت میکنند و از پیامبر (ص) میپرسند که چه چیزی باعث این تغییر شده است. در پاسخ، خداوند بیان میکند که مشرق و مغرب از آن اوست و هر کس را که بخواهد به راه راست هدایت میکند.
سپس، به داستانی تاریخی اشاره میشود که یهودیان نسبت به مسلمانان اعتراض میکنند و میگویند که آنها قبلاً به قبلهی یهود مینگریستهاند. پیامبر (ص) از سوی خداوند به سمت کعبه هدایت میشود. در عین حال، برخی افراد از مسلمانان به دو دینی بودن این جابهجایی انتقاد میکنند. اما در حقیقت، توحید و وحدت معنایی عمیقتر دارند و نباید بر اساس ظاهر چیزها قضاوت کرد.
در نهایت، تأکید میشود که قبله واقعی مسلمانان نه مربوط به مکان خاصی، بلکه به خدا و توحید است و این فقط موضوعی از حیث ظاهر نیست. دین حق و واقعی تنها توحید است و هر آنچه غیر از آن، ناشی از هوی و نفس است. بنابراین، هر دو قبله (بیت المقدس و کعبه) در نظر اهل توحید ارزشمندند، ولی قبله واقعی و راستین تنها به خداوند برمیگردد.
هوش مصنوعی: احمقهای مردم خواهند گفت که چرا به قبلهای که قبلاً به آن نماز میخواندند، روبرنگشتند. بگو که برای خداست مشرق و مغرب؛ او هر کس را که بخواهد به راهی راست هدایت میکند.
هوش مصنوعی: به زودی گفته میشود که جهالت برخی افراد باعث شده است که آنان از سمت و سوی درست خود منحرف شوند. ولی باید بدانند که خداوند، که مشرق و مغرب در اختیار اوست، هر کسی را که بخواهد به مسیر درست هدایت میکند.
هوش مصنوعی: سالها او به عبادت و پرستش در مکان مقدسی مشغول بود.
هوش مصنوعی: هود گفتند: اگر ما ویژگی خاصی نداریم، پس چگونه است که تو به قبله ما نماز میخوانی؟
هوش مصنوعی: ما از زمانهای قدیم به خاطر دین و ایمان خود برتری داشتهایم و هر کسی که در این زمینه پیشتاز باشد، به طور یقین دارای فضیلت و ارزش است.
هوش مصنوعی: احمد (ص) از شنیدن سخنان غمانگیز یهود به شدت دلگیر و متاثر شد و احساس کامل و روشنی از آنچه در حال اتفاق بود پیدا کرد.
هوش مصنوعی: روزی دیگر، جبرئیل برخواست و رویش را به سمت کعبه (بیت الحرام) کرد.
هوش مصنوعی: مشرکان گفتند که در نهایت به خاطر تفاوتهایی که دارند، دوباره به دین ابتدایی خود بازگشتهاند.
هوش مصنوعی: این گفتوگو میان مردمان نفاقپیشه از مسلمانان به خاطر حسد و کینهای است که در دل دارند.
هوش مصنوعی: بنابراین، این پیام از سوی خداوند یگانه نازل شده است که عدهای بیخبر و نادان هستند.
هوش مصنوعی: به زودی در جمعشان صحبت شروع میشود، چون شما جهت آنها را تغییر دادهاید.
هوش مصنوعی: این طور گفته میشود که مسلمانان از مسیر روشن و صحیح خود منحرف شدهاند.
هوش مصنوعی: اگر هدف افراد از دین خود را مییافتند، بهگونهای دیگر از قبلهٔ خود روی برمیتافتند.
هوش مصنوعی: این افراد نادان تنها به ظواهر الأمور توجه میکنند و نمیتوانند به عمق و واقعیات مسائل پی ببرند.
هوش مصنوعی: این افراد نه از عقل کارآمدی برخوردارند و نه احمق هستند؛ آنها از اصول اسلام و یکتاپرستی بیخبرند.
هوش مصنوعی: اگر عقل افراد درست و سالم بود، دیگر از هر راهی با تو به بحث و جدل نمیپرداختند.
هوش مصنوعی: در این پژوهش به بررسی حقیقت و واقعیت قبله پرداخته شده است.
هوش مصنوعی: وقتی که مردم از آداب و رسوم شناخت و معرفت دور هستند، باید اقداماتی انجام دهند تا حقیقت را در مسیر درست قرار دهند.
هوش مصنوعی: عرفا اگر به وحدت وجود برسند، در حقیقت، خداوند تمام وجودشان را در بر میگیرد و از همه جهات به آنها نور میبخشد.
هوش مصنوعی: هر چیزی که در دنیا وجود دارد، چه در شرق باشد و چه در غرب، همه به نوعی خارج از دو نیروی خوب و بد است که به سرنوشت انسانها تاثیر میگذارند.
هوش مصنوعی: خود اوست که بر اساس ارادهاش هر کسی را که بخواهد به راه مستقیم هدایت میکند.
هوش مصنوعی: راهی که به وحدت منتهی میشود، مسیری است که در آن هر سمت و سو به طور متساوی با یکدیگر نسبت دارد.
هوش مصنوعی: این بیت بیان میکند که توجه و نظر انسان باید به سوی خداوند باشد و نه به مرزها و محدودیتهای دنیوی. در اینجا اشاره به این است که در نظر الهی، هیچگونه حد و مرزی وجود ندارد و همه چیز در حضور یکتایی او ناپدید میشود.
هوش مصنوعی: دین حقیقی یکی است و این تفاوتها و جدالها ناشی از خواستهها و تمایلات نفسانی افراد است.
هوش مصنوعی: دین حقیقی هیچگونه فریب، فساد یا تغییر و تحریف در اصول و ارزشهای انسانی ندارد.
هوش مصنوعی: اگر دین تحت تأثیر نفس و خواستههای شخصی قرار گیرد، بیمعنا و بیارزش است. اما اگر بر اساس حقیقت باشد، به وحدت و همبستگی میانجامد.
هوش مصنوعی: آن پیامبر پاک و مدبر میدانست که اساس هر دین حقیقی بدون تردید، رفتار و فضایل نیکو است.
هوش مصنوعی: حقیقتهای دین برای او آشکار شده است و او میداند که هیچ دینی جز حقیقت وجود ندارد.
هوش مصنوعی: همه چیز تحت حاکمیت یکتایی الهی قرار دارد و وسوسههای نفسانی تنها چیزهایی هستند که نادرست و بیاساس به شمار میروند.
هوش مصنوعی: اگر وسوسههای نفس به انسان هجوم آورد، باز حقیقت اصلی و باقی، از آن خداوند است و عقل انسان نمیتواند بهطور کامل به آن پی ببرد.
هوش مصنوعی: چشم او به نور یکتایی خداوند توجه داشت که در ادیان، فراتر از محدودیتها و تعریفهای خاص قرار دارد.
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که دستی که به دروغ و ناحقیقت میزند، از آنچه انسانها واقعاً هستند و از سر تا پای وجودشان، کوتاهتر است. در واقع، این شعر به محدودیت و نادرستی دروغ اشاره میکند و بر ارزش راستگویی تأکید دارد.
هوش مصنوعی: معنای این بیت این است که در واقع، انکار و دروغپردازی و نادانی، مناسب کسانی است که به خدا و حقایق ایمان ندارند، مانند مشرکان و یهودیانی که به اصول ادیان خودشان پشت کردهاند.
هوش مصنوعی: رابطه انسان با خداوند فراتر از هر محدودیتی است. مقام و جایگاه خداوند به اندازهای والا و بزرگ است که هیچ ویژگی یا خاصیت انسانی نمیتواند به آن دست یابد.
هوش مصنوعی: بنابراین، او با دقت و به درستی نسبت به حقیقت، در عبادت خود عمل میکرد و نه تنها به ظاهر و شکل آن توجه داشت.
هوش مصنوعی: افرادی که میگفتند ما به سمت آن شخص نماز میخوانیم، از حقیقت توحید و اصول دین آگاهی نداشتند.
هوش مصنوعی: قبله و هدف آنها فقط خواستههای نفسانی و آرزوهای بیمحتوا بود و در واقع از حق و باطل تمایزی قائل نمیشدند.
هوش مصنوعی: کعبه و خانه مقدس متعلق به خداست و هرکس بگوید که این مکانها از ما هستند، نادان است.
هوش مصنوعی: کعبه، جایی که از سنگ و گل ساخته شده و متعلق به مشرکان است، اگر یک مومن واقعی به آن رو کند، نور و روشنی دلش را به دست میآورد.
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که اگر مکانی خاص و مقدس برای یهودیان باشد، به عنوان قبله یا محل عبادت تلقی نمیشود. بلکه آن مکان در حقیقت محلی است برای مبارزه و تنشهای روحی و کفر به اصول اعتقادی.
هوش مصنوعی: اگر کسی با ایمان به توحید به آنجا برود، خداوند در آنجا حضور دارد و آن مکان قبله انبیاء و اولیای الهی است.
هوش مصنوعی: پیامبر اکرم (ص) با توجه به نیازها و مصلحتها، نگاه خود را از قبلهای به قبله دیگر برگردانید.
هوش مصنوعی: ای مغرور و زباندار، چه میدانی که به چه دلیلی رویت را به آن دو قبله (مکه و بیت المقدس) کردهام؟
هوش مصنوعی: در نماز، جهتهای مختلفی وجود دارد که انسان باید به سمت قبله بگردد. این عمل به نوعی نشاندهندهی توجه و تمرکز بر روی هدف اصلی در عبادت است.
هوش مصنوعی: در اینجا میگوید که هر یک از جهات و جنبهها را به خوبی میشناسد و به طور خاص، میخواهد یک جنبه را به تو به زیبایی بیان کند.
هوش مصنوعی: او میخواهد بگوید که در اصل ایمان، این دو دین به هم نزدیکند و این دو قبله، از یهودیت و بتپرستی نشأت میگیرد.
هوش مصنوعی: این جمله به این معناست که چیزی که برای ما مهم و خاص است، به دلیل ارتباطی است که با ما دارد. در واقع، چیزی که برای دیگران محل بحث و جدل است، برای ما ممکن است تحت تأثیر نفس و تمایلات خودمان قرار بگیرد.
هوش مصنوعی: این بیت بیانگر این است که بیت المقدس متعلق به یهودیان است و نه برای مشرکان، بلکه به عنوان محلی مقدس برای مومنین در نظر گرفته شده است.
هوش مصنوعی: هر دو به عنوان جهت و مقصد حقیقی، فقط متعلق به اهل توحید هستند و نه اینکه تنها به مقصد کسانی که انکار میکنند یا دنبال هوسهای خود هستند.
هوش مصنوعی: اگر فردی نااهل به سمت قبله رو کند، قبله نیز از او روی برمیگرداند.
هوش مصنوعی: اگر عارفوار به سنگی سجده کند، آن سنگ برای او قبله میشود، نه اینکه در هر موقعیتی به سوی قبله خاصی اشاره کند.
هوش مصنوعی: من تمام جزئیات و نکات را با دقت به تو گفتم تا بتوانی از وحدت الهی بهرهمند شوی.
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.