تو دست افشانی جان را چه دانی؟
تو شور این نمکدان را چه دانی؟
تو چون خس رو به ساحل می کنی سیر
دل دریای عمان را چه دانی؟
ترا در سردسیر تن مقام است
بهار عالم جان را چه دانی؟
ترا پا در گل تعمیر رفته است
حضور کنج ویران را چه دانی؟
ترا بر نعمت الوان بود چشم
جراحت های الوان را چه دانی؟
ترا نشکسته در پا نوک خاری
عیار نیش مژگان را چه دانی؟
تو کز صور قیامت برنخیزی
اشارات خموشان را چه دانی؟
تو در آیینه محوی چون سکندر
مقام آب حیوان را چه دانی؟
تو در صید مگس چون عنکبوتی
شکار شیرمردان را چه دانی؟
رگ خواب ترا غفلت گرفته است
حضور صبح خیزان را چه دانی؟
تو دایم از غم رزقی پریشان
سر زلف پریشان را چه دانی؟
تو چون فرشی ز نقش خویش غافل
مقام عرش رحمان را چه دانی؟
گرفتم داغ ظاهر را شمردی
جراحت های پنهان را چه دانی؟
ترا غفلت جوال پنبه کرده است
صدای شهپر جان را چه دانی؟
ترا درد طلب از جا نبرده است
نشاط پایکوبان را چه دانی؟
به گرد خویش دایم می زنی چرخ
تو راز چرخ گردان را چه دانی؟
ترا با اطلس و مخمل بود کار
قماش گلعذاران را چه دانی؟
نیفتاده است از دست تو چیزی
تو حال خاک بیزان را چه دانی؟
ترا ننشسته بر رخسار گردی
صفای خاکساران را چه دانی؟
گرفتم در گهر صاحب وقوفی
بهای عقد دندان را چه دانی؟
به گوشت می رسد حرفی ز صائب
تو حال دردمندان را چه دانی؟



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این غزل خطابی سرزنشآمیز به آدم غافل و دنیادوست است. هر بیت با پرسش «چه دانی؟» نشان میدهد کسی که گرفتار تن، روزی، نعمت و خودبینی است، از شور عشق، زخمهای پنهان، سحرخیزی، خاکساری و اسرار جان بیخبر است. در بیت پایانی صائب میگوید چنین کسی سخن او را فقط با گوش میشنود و حال دردمندان را درنمییابد.
هوش مصنوعی: تو که اهل دل نیستی، دستافشانی و رقص شوق جان را چه میفهمی؟ تو شور و حرارت این نمکدانِ عشق را نمیشناسی.
هوش مصنوعی: تو مانند خس و خاشاک که موج آن را به کناره میبرد، همیشه رو به ساحل و امنیت حرکت میکنی. پس از دل پرتلاطم و ژرف دریای عمان چه خبر داری؟
هوش مصنوعی: جایگاه تو در سرزمین سرد و افسردهٔ تن است. بنابراین از بهار و طراوت عالم جان آگاهی نداری.
هوش مصنوعی: پای تو در گل آبادکردن و ساختن دنیا فرو رفته است. پس آرامش و حضور قلبی را که در کنج ویرانه و ترک دنیا هست چه میدانی؟
هوش مصنوعی: چشم تو به نعمتها و خوراکهای رنگارنگ دوخته شده است. از زخمهای گوناگون عاشقان چه میدانی؟
هوش مصنوعی: هنوز نوک خاری هم در پای تو نشکسته است. پس اندازه و سوز نیش مژگان معشوق را چگونه میفهمی؟
هوش مصنوعی: تو که حتی با دمیدن صور قیامت هم از خواب غفلت برنمیخیزی، اشارههای خاموشان را درنمییابی؛ یعنی زبان بیزبانِ مردگان یا اهل سکوت و راز را نمیفهمی.
هوش مصنوعی: تو مانند اسکندر غرق تماشای آینه و صورت ظاهری. پس جای آب حیات را چگونه پیدا میکنی؟ این اشاره به داستان آیینهٔ اسکندر و ناکامی او در یافتن آب حیات است.
هوش مصنوعی: تو مانند عنکبوت سرگرم شکار مگسهای حقیری. شکار بزرگ شیرمردان را چه میفهمی؟
هوش مصنوعی: غفلت رگ خواب تو را در دست گرفته و تو را در خواب نگه داشته است. پس از حال و حضور شبزندهداران و سحرخیزان چه میدانی؟
هوش مصنوعی: تو همیشه از غم روزی آشفتهای. پس آشفتگی عاشقانه برای زلف پریشان یار را چه میشناسی؟
هوش مصنوعی: تو مانند فرش از نقش و نگاری که بر خود داری بیخبری. پس مقام عرش خداوند را چگونه درمییابی؟
هوش مصنوعی: فرض کنیم داغها و زخمهای آشکار را بتوانی بشماری. زخمهای پنهان دل را از کجا میدانی؟
هوش مصنوعی: غفلت گوش تو را مانند جوالی پر از پنبه کر کرده است. پس صدای بالهای جان را که به سوی عالم بالا پر میگشاید چگونه میشنوی؟
هوش مصنوعی: درد طلب تو را از جای خود تکان نداده است. پس از شادی و شور پایکوبان و اهل وجد چه خبر داری؟
هوش مصنوعی: تو همیشه گرد خودت میچرخی و خودبینی. پس راز گردش آسمان را چگونه میفهمی؟
هوش مصنوعی: سروکار تو با پارچههای اطلس و مخمل است. پس جنس و لطافت گلرویان را چه میشناسی؟
هوش مصنوعی: تو هنوز چیز گرانبهایی از دست ندادهای. پس حال کسانی را که برای یافتن گمشدهٔ خود خاک را غربال میکنند چه میدانی؟
هوش مصنوعی: هنوز گردی از فروتنی و رنج بر چهرهٔ تو ننشسته است. پس صفای دل افتادگان و خاکساران را چه میفهمی؟
هوش مصنوعی: فرض کنیم در شناختن گوهر کارشناسی. ارزش رشتهٔ دندانهای چون مروارید معشوق را چگونه میسنجی؟
هوش مصنوعی: سخنی از صائب فقط به گوش تو میرسد. اما تو که دردی نکشیدهای، حال دردمندان را چه میدانی؟
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
تو نقشی نقش بندان را چه دانی
تو شکلی پیکری جان را چه دانی
تو خود مینشنوی بانگ دهل را
رموز سر پنهان را چه دانی
هنوز از کات کفرت خود خبر نیست
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.