ز جویای سخن گر این چنین گردد جهان خالی
ز مرغان سخنگو هم شود هندوستان خالی
به قدر درد اگر می ساختم دل از فغان خالی
جگرگاه زمین می شد، ز خواب آلودگان خالی
درشتی ها بود در پرده نرمی های گردون را
نباشد لقمه این سنگدل از استخوان خالی
گل ابری چه آب از قلزم زخار بردارد؟
چسان دل را کند از گریه چشم خونفشان خالی؟
لب افسوس را رنگین کن از زخم پشیمانی
نگردیده است تا از گوهر دندان دهان خالی
همان با قامت خم می کشم ناز جوانان را
نشد در حلقه گشتن از کشاکش این کمان خالی
نخواهد بست صورت زندگانی اهل معنی را
چنین گردد اگر از صورت و معنی جهان خالی
نفس بی یاد حق از هوشمندان برنمی آید
نمی باشد ز بوی پیرهن این کاروان خالی
زمین پاکش از روشن سوادان ساده خواهد شد
اگر از نوخطان باشد بهشت جاودان خالی
زنم بر سنگ اگر مینای خالی، نیست از مستی
که نتوان بی تکلف دید جای دوستان خالی
لطافت پرده چشم است بینایان عالم را
وگرنه نیست زان جان جهان کون و مکان خالی
ندارم یاد بی داغ محبت سینه خود را
ز آتشپاره ای هرگز نبود این دودمان خالی
کند زور شراب لعل کار سنگ با مینا
به مستی می توان کردن دلی از آسمان خالی
سرمویی ترا از صبح پیری کم نشد غفلت
ندانم کی شود چشم تو زین خواب گران خالی
ز درد و داغ خالی نیست صائب سینه عاشق
نباشد خانه اهل کرم از میهمان خالی



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این غزل بر ردیف «خالی» بنا شده و هر بیتش مضمونی جداگانه دارد: بیقدری سخن و رفتن شاعران به هند، سختیِ پنهان در نرمی فلک، دریغ از جوانی و غفلت در پیری، و حضور خدا در همهجا که لطافتش او را از چشم پنهان کرده است. در بیت پایانی، صائب درد و داغ عشق را به مهمانانی همیشگی در خانهٔ بخشندگان مانند میکند.
هوش مصنوعی: اگر جهان اینگونه از خواهندگان و قدرشناسان سخن خالی شود، هندوستان نیز از طوطیان سخنگو، یعنی شاعرانی که برای یافتن قدر به آنجا رفتهاند، خالی خواهد شد.
هوش مصنوعی: اگر به اندازهٔ دردم ناله میکردم و دل را از فریاد خالی میساختم، دل زمین از خفتگان خالی میشد؛ یعنی مردگان از خواب گور بیدار میشدند.
هوش مصنوعی: در پسِ نرمیهای آسمان، سختیها پنهان است. لقمهای که این فلک سنگدل میدهد هرگز بیاستخوان نیست و هر نعمتش رنجی در خود دارد.
هوش مصنوعی: ابری کوچک چه اندازه آب از دریای خروشان میتواند برگیرد؟ چشم خونبار نیز چگونه میتواند دلی را که دریای گریه است با اشک خالی کند؟
هوش مصنوعی: تا هنوز دهانت از مروارید دندان خالی نشده، لب حسرت را با گزیدنِ پشیمانی خونین کن. یعنی پیش از پیری و از دست رفتن فرصت توبه کن.
هوش مصنوعی: با آنکه قامتم از پیری خم شده، هنوز ناز جوانان را میکشم. این کمانِ قامت، حتی وقتی چون حلقه خم شد، از کشاکش رها نشد.
هوش مصنوعی: اگر جهان اینگونه از زیبایی ظاهر و از معنا خالی شود، زندگی برای اهل معنا ممکن نخواهد بود.
هوش مصنوعی: خردمندان هیچ نفسی را بی یاد خدا برنمیآورند. کاروان نفسهایشان مانند کاروانی که بوی پیراهن یوسف را برای یعقوب آورد، هرگز از بوی یار خالی نیست.
هوش مصنوعی: اگر بهشت جاوید از نوجوانانِ تازهخط خالی باشد، زمین پاکش از سیهخطانِ روشنرو تهی و ساده خواهد ماند. شاعر با دو معنای «ساده» (بیریش و بینقش) و «سواد» (سیاهی خط و دانش) بازی کرده است.
هوش مصنوعی: اگر شیشهٔ خالی شراب را بر سنگ میکوبم، از مستی نیست. دیدن جای خالی دوستان بیرنج ممکن نیست و شیشهٔ تهی یادآور یاران رفته است.
هوش مصنوعی: لطافت و پیدا نبودن آن جان جهان، پردهای بر چشم بینایان عالم است. وگرنه هیچ جای هستی از او خالی نیست.
هوش مصنوعی: به یاد ندارم که سینهام هرگز بی داغ عشق بوده باشد. این خاندان هیچگاه از عاشقی آتشین خالی نبوده است.
هوش مصنوعی: نیروی شراب سرخ با شیشه همان کاری را میکند که سنگ میکند و آن را میشکند. با مستی میتوان دل را از گلایه و ستم آسمان خالی کرد.
هوش مصنوعی: با رسیدن صبح پیری حتی سر مویی از غفلت تو کم نشد. نمیدانم چشم تو کی از این خواب سنگین بیدار و خالی خواهد شد.
هوش مصنوعی: صائب، سینهٔ عاشق هرگز از درد و داغ خالی نیست؛ همانگونه که خانهٔ بخشندگان هیچگاه بی مهمان نیست.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.