دل به رغبت چون نمالد خط خوبان را به چشم
جامه کعبه است دود آتش پرستان را به چشم
بوی پیراهن غبار از دیده یعقوب برد
بازگشتی هست حسن پاکدامان رابه چشم
عمر جاویدان به چشمش سبزه خوابیده ای است
هرکه آورده است آن سرو خرامان را به چشم
از غبار کوی جانان دیده رغبت مپوش
مردمی کن جای ده زنهار مهمان را به چشم
از دهان تنگ او دل برنمی دارد نمک
ورنه خالی می کند داغم نمکدان را به چشم
کوته است از میوه فردوس دست آسیب را
گرد خط به می کند سیب زنخدان را به چشم
از تهی چشمی است سنجیدن ترا باآفتاب
گوهرو سنگ است یکسان هر دو میزان را به چشم
گر چنین خواهد به خشکی بست کشتی اسمان
ابر می گردد شب آدینه مستان را به چشم
عاشقان را جامه ناموس نتواند نهفت
می توان در پرده شب یافت شیران را به چشم
سیر چشمان قناعت را غرور دیگرست
مور این وادی نمی آرد سلیمان را به چشم
یک نظر رخسار او رادید و مدتها گذشت
آب می گردد همان خورشید تابان را به چشم
نعل هرکس را که شوق کعبه در آتش گذاشت
جای چون مژگان دهد خارمغیلان را به چشم
بحر نتوانست شستن رنگ خون از چهره اش
تا که مالیده است یارب دست مرجان رابه چشم
دیده را از روی خوبان نیست سیری ورنه من
می کنم سیراب ریگ این بیابان را به چشم
چون صدف با آبروی خود قناعت کن که نیست
قطره ای آب مروت ابر احسان را به چشم
سرو سیم اندام من تا در گلستان جلوه کرد
شاخ گل شد میل آتش عندلیبان را به چشم
غیرت بلبل مگر صائب سپرداری کند
ورنه شبنم می خورد گلهای خندان را به چشم



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: غزلی عاشقانه و تعلیمی در سبک هندی با ردیف «به چشم» که هر بیت مضمونی تازه دربارهٔ چشم و دیدن میسازد. شاعر از خطِ خوبان، جمال معشوق که حتی خورشید را شرمنده میکند، و سیریناپذیری چشم عاشق سخن میگوید و میان این مضامین به ستایش قناعت و سیرچشمی و بیاعتمادی به احسان دیگران میپردازد. در پایان، با تخلص صائب، از غیرت بلبل در پاسداشت گل در برابر نگاه حریصانهٔ شبنم یاد میکند.
هوش مصنوعی: چرا دل خطِ تازهرستهٔ زیبارویان را با رغبت به چشم نمالد؟ برای آتشپرستان، دودِ آتش همچون پردهٔ کعبه مقدس است و آن را به چشم میمالند؛ خطِ سیاهِ خوبان هم برای عاشق چنین است.
هوش مصنوعی: بوی پیراهن یوسف غبار نابینایی را از چشم یعقوب زدود؛ پس زیبایی پاکدامنان سرانجام به چشم بازمیگردد و بینایی و روشنی میبخشد.
هوش مصنوعی: هر کس آن سرو خرامان یعنی معشوق را دیده باشد، عمر جاودان در نظرش چون سبزهٔ خوابیده و بیارزش و بیجلوه است.
هوش مصنوعی: چشم خود را از غبار کوی معشوق مپوشان؛ جوانمردی کن و این مهمان را حتماً در چشم جای بده (با ایهام مردمی به مردمکِ چشم).
هوش مصنوعی: دل از نمکِ دهان تنگ معشوق دست برنمیدارد؛ وگرنه داغ من چنان سوزان است که نمکدان را با چشم خالی میکند و نمک از آن میگیرد.
هوش مصنوعی: دست آسیب و آفت به میوهٔ بهشتی نمیرسد؛ گرد خط، سیبِ زنخدان معشوق را در چشم به مینماید و زیباییاش را نمیکاهد، بلکه آن را چون به خوشرنگتر جلوه میدهد.
هوش مصنوعی: سنجیدن تو با خورشید از کوتهنظری است؛ برای ترازو گوهر و سنگ یکسان است، چون فقط وزن را میبیند نه ارزش را.
هوش مصنوعی: اگر آسمان بخواهد اینگونه کشتی مستان را در خشکی نگه دارد و می را از آنان دریغ کند، شب جمعه که نوشیدن ممنوع است، در چشم مستان ابری گریان میشود.
هوش مصنوعی: پوشش آبرو و ناموس نمیتواند عاشقان را پنهان کند؛ همانگونه که شیران را در تاریکی شب هم میتوان با چشم یافت، چون چشمشان میدرخشد.
هوش مصنوعی: سیرچشمانِ قانع غروری ویژه دارند؛ مورِ این وادیِ قناعت، سلیمان را هم به حساب نمیآورد.
هوش مصنوعی: خورشید تابان یک بار روی معشوق را دید و مدتها گذشته، اما هنوز از شرم آن جمال، در چشم آب میشود و چشمش آب میافتد.
هوش مصنوعی: کسی که شوق کعبه او را بیقرار کرده، خار مغیلانِ بیابان را مانند مژگان در چشم خود جای میدهد و از رنج راه نمیهراسد.
هوش مصنوعی: دریا نتوانست رنگ خون را از چهرهٔ مرجان بشوید؛ خدایا، مرجان دست به چشم چه کسی مالیده است؟ گویی دستش را به چشم خونبار عاشقی مالیده که چنین سرخ مانده است.
هوش مصنوعی: چشم از دیدن روی زیبارویان سیر نمیشود؛ وگرنه من با اشک چشم ریگ این بیابان را سیراب میکنم.
هوش مصنوعی: مانند صدف به آبروی خود قانع باش، زیرا ابرِ بخشش در چشم خود قطرهای آب مروت ندارد و نباید به احسان دیگران امید بست.
هوش مصنوعی: از وقتی معشوقِ سیماندام و سروقامت من در گلستان جلوه کرد، شاخهٔ گل برای بلبلان چون میل آتشین شد که در چشمشان میکشند و آنان را کور میکند.
هوش مصنوعی: صائب، مگر غیرتِ بلبل سپرداری کند و از گل حمایت کند؛ وگرنه شبنم گلهای خندان را با چشم میخورد و میبلعد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.