ز خط سبز شود بیش لعل دلبر صاف
هنوز از پر طوطی نگشته شکر صاف
عجب که حسن گذارد اثر ز من باقی
که می کنم به کتان ماهتاب انور صاف
دل تو نیست پذیرای آه من، ورنه
ز سنگ می جهد این ناوک سبکپر صاف
نزاکت تو کند ثفل از نبات برون
وگرنه کرده ام این قند را مکرر صاف
چو آب خضر ز خط غوطه در سیاهی زد
رخی که بود چو آیینه سکندر صاف
قدم برون منه از حد خود که می گردد
ز آرمیدگی خویش آب گوهر صاف
مکن ز تیرگی بخت شکوه چون خامان
که در حمایت خاکسترست اخگر صاف
خوشم چو نافه خونین جگر به خرقه فقر
که می شود ز نمد به شراب احمر صاف
اگر به آینه دل صاف می کند زنگی
امید هست شود چرخ با هنرور صاف
ز آب، آینه تار تیره تر گردد
کجا ز باده شود خاطر مکدر صاف ؟
ز دل به جام هلالی برآر ریشه غم
که صیقل آینه را می کند ز جوهر صاف
کنند آینه وآب صلح اگر با هم
به خضر نیز شود سینه سکندر صاف
ز خاکمال حوادث متاب رو صائب
که از غبار یتیمی است آب گوهر صاف



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این غزل با ردیف «صاف» دربارهٔ پیوند تیرگی و پاکی است. شاعر نخست از معشوق، خط عارض او و سنگدلیاش سخن میگوید و سپس به پند میرسد: آرامش، فقر، تیرگی بخت و رنج حوادث، مانند خاکستر برای اخگر و نمد برای شراب، مایهٔ صافی و پاکی جاناند. در بیت پایانی خود را دلداری میدهد که از سختیها روی برنتابد، چون گوهر یکتا از غبار یتیمی درخشان میشود.
هوش مصنوعی: با رستن خط سبز (موی تازه) بر چهره، لب لعل معشوق صافتر و درخشانتر میشود؛ همچنان که شکر از پر طوطی (که بر آن مینشیند) هنوز تیره نشده است. یعنی خط از زیبایی لب نمیکاهد بلکه آن را جلوه بیشتری میدهد.
هوش مصنوعی: شگفت است که زیبایی معشوق اثری از من باقی بگذارد، زیرا من (در برابر حسن) مانند کتانم که ماهتاب درخشان آن را از میان میبرد و پاک میکند. کتان در افسانهها از نور ماه میپوسد.
هوش مصنوعی: دل سخت تو آه مرا نمیپذیرد؛ وگرنه این تیر سبکپرِ آه من حتی از سنگ هم بهآسانی و بیمانع عبور میکند.
هوش مصنوعی: لطافت و نازکی طبع توست که در نبات (سخن یا لب شیرین من) درد و تهنشین مییابد؛ وگرنه من این قند را بارها صاف و پالوده کردهام. یعنی عیب از نازکپسندی توست نه از سخن من.
هوش مصنوعی: چهرهای که مانند آینهٔ اسکندر صاف و روشن بود، با برآمدن خط، مانند آب حیات که در ظلمات است، در سیاهی فرو رفت.
هوش مصنوعی: از اندازه و جایگاه خود پا بیرون مگذار؛ زیرا آب و درخشش گوهر از آرامش و سکون خودش صاف و زلال میشود.
هوش مصنوعی: مانند ناپختگان از تیرگی بخت گله مکن؛ زیرا اخگر روشن در پناه خاکستر محفوظ میماند. تیرگی ظاهری میتواند نگهبان پاکی باطن باشد.
هوش مصنوعی: من مانند نافهٔ مشک که خون در دل دارد، در خرقهٔ فقر خوش و خرسندم؛ زیرا شراب سرخ با گذشتن از نمد صاف و پالوده میشود. فقر و رنج، جان را پاک میکند.
هوش مصنوعی: اگر مرد زنگی (سیاهچهره) با آینه دل صاف میکند و آشتی میکند، پس امید هست که روزگار نیز روزی با هنرمند مهربان و یکدل شود.
هوش مصنوعی: آینهٔ تار از آب تیرهتر میشود؛ پس دل غبارگرفته چگونه با باده صاف میشود؟ یعنی شراب غم را نمیزداید.
هوش مصنوعی: ریشهٔ غم را با جام هلالی (جام باده) از دل بیرون بکش؛ چنانکه صیقل، آینه را از جوهر و زنگار پاک و صاف میکند.
هوش مصنوعی: اگر آینه و آب با هم آشتی کنند، دل اسکندر نیز با خضر صاف میشود. اشاره به اینکه اسکندر صاحب آینه بود و خضر آب حیات را یافت و اسکندر از آن محروم ماند؛ آشتی این دو ناممکن مینماید.
هوش مصنوعی: صائب، از سختیها و مالش حوادث روی برمگردان؛ زیرا آب و درخشش گوهر یتیم (مروارید یگانه) از همین غبار و تنهایی صاف و درخشان میشود.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.