نفس هرزه مرس رابه کشیدن مگذار
سرکش افتاد چو توسن به دویدن مگذار
چون نگه درنظروحشی آهو چشمان
رام مردم شو و از دست رمیدن مگذار
ماه کنعان نه عزیزی است که از دست دهند
دامن صحبتش از دست بریدن مگذار
وعده توبه ز اهمال به پیری مفکن
پنبه درگوش به انداز شنیدن مگذار
درجوانی سبک ازخواب گران کن خود را
تن به این بار گران وقت خمیدن مگذار
گوشه گیری پی تسخیر دل خلق مکن
دام درخاک به انداز کشیدن مگذار
دردازان بیشتر افتاده که تقریر کنند
خبرخسته مارابه شنیدن مگذار
برشریف است گران، منت احسان خسیس
کاه بردیده به هنگام پریدن مگذار
شیراگر دایه قسمت ز تو امساک کند
تو چو طفلان، سرانگشت مکیدن مگذار
در دهنها ز رسیدن ثمر خام افتد
گرنه ای خام، تن خود به رسیدن مگذار
بی تأمل سخن خود مده از دل به زبان
غنچه تا گل نشود دست به چیدن مگذار
این می لعل، زیاد از دهن تیغ تو نیست
خون ما بیگنهان را به چکیدن مگذار
صائب این آن غزل شاه مطیعاست که گفت
سجده وقت جوانی به خمیدن مگذار



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این غزل مجموعهای از اندرزهای اخلاقی با ردیف «مگذار» است: مهار نفس سرکش، سازگاری با مردم، پرهیز از بهتأخیرانداختن توبه و عبادت تا پیری، دوری از گوشهگیری ریاکارانه، نپذیرفتن منّت فرومایگان، قناعت و سنجیدن سخن پیش از گفتن. در میانه، چند بیت عاشقانه خطاب به یار آمده که حال دردمند عاشق را خود ببیند و خون بیگناهان را هدر ندهد. در بیت پایانی صائب میگوید این غزل را در جواب غزل شاه مطیع سروده است که سجدهٔ جوانی را نباید به پیری واگذاشت.
هوش مصنوعی: به نفس سرکش که چون ریسمانی رها و بیبند است میدان مده تا خود را به هر سو بکشد؛ وقتی مانند اسب رامنشده سرکشی کرد، نگذار بتازد و افسارش را نگه دار.
هوش مصنوعی: همچون نگاه که در چشم وحشی آهوچشمان با مردمکِ چشم رام و همراه است، تو نیز با مردم سازگار و رام باش و مگذار رمیدن و گریختن تو را از دست مردم بیرون برد. «مردم» به معنای مردمک چشم نیز ایهام دارد.
هوش مصنوعی: یوسفِ کنعان چنان عزیزی نیست که بتوان او را از دست داد؛ پس مگذار دامن همنشینی با او از دستت کوتاه شود. «عزیز» به عزیز مصر نیز اشاره دارد؛ مراد یار گرانقدر است.
هوش مصنوعی: از سر سستی وعدهٔ توبه را به روزگار پیری وامگذار؛ تا گوشت پنبه (سنگینی و ناشنوایی پیری) نگرفته پند را بشنو و شنیدن را به وقتی که گوش بسته است موکول مکن.
هوش مصنوعی: در جوانی خود را از خواب سنگین غفلت سبک و بیدار کن؛ مگذار که این بار گران را تا هنگام خمیدگی قامت در پیری بر دوش بکشی.
هوش مصنوعی: گوشهنشینی را برای به دام انداختن دل مردم پیشه مکن؛ این کار مانند پنهان کردن دام در خاک به قصد شکار است و ریاکاری است.
هوش مصنوعی: درد ما بیش از آن است که بتوان بازگفت؛ پس حال خستهٔ ما را به شنیدن از دیگران وامگذار و خود بیا و ببین.
هوش مصنوعی: منّت نیکی آدم فرومایه بر انسان شریف گران و آزارنده است؛ همچنان که نباید هنگام پرزدن پلک کاهی بر چشم نهاد، احسان فرومایه را نیز نپذیر.
هوش مصنوعی: اگر دایهٔ قسمت و روزی شیرش را از تو دریغ کرد، مانند کودکان به مکیدن سرانگشت خود قناعت کن و آن را رها مکن؛ یعنی به داشتهٔ خود بساز و دست نیاز پیش دیگران دراز مکن.
هوش مصنوعی: میوه چون برسد به دهانها میافتد و خورده میشود؛ اگر خام و نادان نیستی، مگذار خود را به کمال آشکار کنی تا طعمهٔ دیگران شوی.
هوش مصنوعی: سخن را بیاندیشه از دل به زبان میاور؛ همانگونه که تا غنچه گل نشده نباید آن را چید، سخن را نیز تا پخته نشده مگو.
هوش مصنوعی: خطاب به معشوق: این شراب سرخ، یعنی خون ما، بیش از اندازهٔ دهان شمشیر تو نیست؛ پس مگذار خون ما بیگناهان بر زمین بچکد و هدر رود.
هوش مصنوعی: ای صائب، این غزل در جواب همان غزل شاه مطیع است که گفته بود: سجده و عبادت دوران جوانی را به زمان خمیدگی پیری وامگذار.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.