در موج خیز غم دل آزاد نشکند
جوهر طلسم بیضه فولاد نشکند
تیغ ترا ملاحظه از جان سخت نیست
از کوه قاف بال پریزاد نشکند
تا می توان شکست پرو بال خویش را
مرغ اسیر ما دل صیاد نشکند
گو تخته کن دکان که سرآمد نمی شود
طفلی که تخته بر سر استاد نشکند
این می کشد مرا که مبادا ز لاغری
خونم خمار خنجر جلاد نشکند
گودم مزن ز خشکی سودا که ناقص است
در هر رگی که نشتر فصاد نشکند
این دامنی که زد به کمر کوه بیستون
سخت است تیشه بر سر فرهاد نشکند
بر سرکشی مناز که سروی درین چمن
قامت نکرد راست که آزاد نشکند
دستی نشد دراز بر این گرد خوان که نی
در ناخنش قلمرو ایجاد نشکند
کام از جهان مجو که درین صید گاه نیست
مرغی که بیضه بر سر صیاد نشکند
ایمن نیم ز تنگی دل بر خیال او
از شیشه گرچه بال پریزاد نشکند
صائب جهان فروز نگردد چو آفتاب
رنگی که از تپانچه استاد نشکند



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: ردیف «نشکند» در سراسر این غزل به معناهای گوناگون شکستن به کار رفته است: آزادگی دل را در برابر غم نشکستنی میکند، عاشق دل صیاد را نمیشکند و پر و بال خود را میشکند، و شاگرد باید از استاد پیش بیفتد. شاعر از ناپایداری سربلندی و بیحاصلی کامجویی از دنیا هم سخن میگوید و در پایان نتیجه میگیرد که تنها کسی که سختی و سیلی استاد را تاب آورده باشد، مانند آفتاب درخشان میشود.
هوش مصنوعی: دلِ آزاد و وارسته در دریای پرموج غم نمیشکند. همانطور که جوهرِ فولاد مانند طلسمی از تخم فولادی نگهبانی میکند و نمیگذارد بشکند، آزادگی هم دل را محکم نگه میدارد.
هوش مصنوعی: شمشیر تو از جانِ سخت هم پروا نمیکند و آسان از آن میگذرد، همانطور که بال پری به کوه قاف میخورد و نمیشکند.
هوش مصنوعی: مرغ گرفتارِ ما تا وقتی بتواند پر و بال خودش را بشکند، دل صیاد را نمیشکند. عاشق آزار را به جان میخرد ولی معشوق را نمیآزارد.
هوش مصنوعی: به استاد بگو دکانش را تخته کند، یعنی ببندد؛ زیرا شاگردی که تخته را بر سر استاد نشکند، یعنی از او پیش نیفتد، سرآمد نمیشود.
هوش مصنوعی: غمی که مرا میکشد این است که مبادا از لاغریام خونِ اندکم نتواند خمار و تشنگی خنجر جلاد را برطرف کند.
هوش مصنوعی: بگو از خشکیِ سودا دم نزند. سودایی که رگ را چنان خشک و سخت نکند که نیشتر رگزن در آن بشکند، سودایی ناقص است.
هوش مصنوعی: کوه بیستون دامن به کمر زده و برای ایستادگی آماده شده است. با این سرسختی بعید است که تیشه بر سر فرهاد نشکند و او را از پا نیندازد.
هوش مصنوعی: به سربلندی و گردنفرازیات مناز. در این باغ هیچ سروی قامت راست نکرد، مگر آنکه سرانجام شکست، حتی سرو آزاد.
هوش مصنوعی: هیچ دستی به سوی این سفرهٔ دنیا دراز نشد، مگر آنکه جهانِ آفرینش نی در ناخنش شکست و او را شکنجه و کیفر داد.
هوش مصنوعی: از دنیا کام و مراد مخواه. در این شکارگاه هیچ مرغی نیست که تخم بر سر صیاد نشکند؛ یعنی هر شکاری سرانجام صیاد را خوار و ناکام میکند.
هوش مصنوعی: هرچند بال پری در شیشه نمیشکند، باز من ایمن نیستم که تنگیِ دلم به خیالِ پریگونهٔ یار آسیب نرساند.
هوش مصنوعی: ای صائب، چهرهای که از سیلی استاد رنگش نپرد و سختی تربیت را نچشد، مانند آفتاب جهان را روشن نمیکند.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.