تا چند دل ترا به هوا وهوس کشد
چون عنکبوت دام به صید مگس کشد
بویی شنیده است ز گلزار اتحاد
هر بلبلی که ناز گل از خار وخس کشد
روشندلی است عاشق صادق که همچو صبح
در اولین نفس نفس باز پس کشد
فارغ ز انقلاب بهار وخزان شود
سرزیر بال هر که به کنج قفس کشد
غافل مشو ز خال ته زلف آن نگار
کاین دزد خیره حلقه به گوش عسس کشد
چون بحر دست جذبه برآرد ز آستین
مقدور نیست سیل عنان باز پس کشد
در روز بازخواست بود نامه اش سفید
چون صبح اگر کسی به تامل نفس کشد
تاکی دل گسسته عنان را ز بی تهی
چون موجه سراب به هر سو هوس کشد
پیوند خام نیست ز خامان گسستنی
چون طفل دست از ثمر نیمرس کشد
بگشا نظر که خود بود اول شکار او
دامی که عنکبوت برای مگس کشد
شیرافکن است هرکه سگ نفس خویش را
در موسم شباب به قید مرس کشد
در اصفهان ز طبع روانی مدار چشم
در خاک سرمه خیز کسی چون نفس کشد
دریا کند چگونه نفس راست در حباب
صائب به زیر سقف فلک چون نفس کشد



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این غزل اخلاقی و عرفانی، دل را از گرفتاری در دام هوا و هوس برحذر میدارد و با تمثیل عنکبوت و مگس نشان میدهد که دامگستر خود نخستین گرفتار دام است. شاعر عشق صادق، عزلتگزینی، سنجیده نفس کشیدن و مهار نفس در جوانی را میستاید و از ناپختگی خامان انتقاد میکند. در پایان از تنگی مجال سخن در اصفهان گلایه میکند و جان بلند خود را به دریایی تشبیه میکند که در حباب تنگ آسمان نمیگنجد.
هوش مصنوعی: تا کی هوا و هوس دل تو را به دنبال خود میکشد، همانطور که عنکبوت برای شکار مگس دام میتند؟ یعنی هوس دامی است که دل را گرفتار میکند.
هوش مصنوعی: هر بلبلی که ناز گل را با تحمل خار و خس بکشد، بویی از گلستان یگانگی و اتحاد با معشوق برده است. تحمل رنج در راه معشوق نشانهٔ رسیدن به وحدت است.
هوش مصنوعی: عاشق صادق روشندل است؛ مانند صبح صادق که پس از نخستین دم، نفس خود را فرو میبرد. عاشق راستین دم از دعوی نمیزند و نفس را در سینه نگه میدارد.
هوش مصنوعی: هر کس در گوشهٔ قفس سر زیر بال بکشد و به عزلت قانع شود، از دگرگونی بهار و خزان آسوده میشود. گوشهگیری از تغییرهای روزگار ایمنی میآورد.
هوش مصنوعی: از خالی که زیر زلف آن معشوق است غافل مباش؛ این دزد گستاخ حلقهٔ بندگی در گوش شبگرد و نگهبان میکند. یعنی خال که مانند دزد سیاه است، زلف را که چون عسس پاسدار است، اسیر خود کرده است.
هوش مصنوعی: وقتی دریا دست کشش و جذبهاش را از آستین بیرون بیاورد، سیل نمیتواند عنان خود را بازگرداند. هنگامی که جذبهٔ حق برسد، سالک نمیتواند از رفتن به سوی او سر باز زند.
هوش مصنوعی: اگر کسی مانند صبح با درنگ و اندیشه نفس بکشد، در روز قیامت نامهٔ اعمالش سفید و پاک خواهد بود. سنجیده سخن گفتن و زیستن، انسان را از گناه دور نگه میدارد.
هوش مصنوعی: تا کی هوس، دلِ بیلگام و تهی را مانند موج سراب به هر سو بکشاند؟ دل بیمایه بازیچهٔ هوس است و دنبال چیزهای فریبنده و پوچ میرود.
هوش مصنوعی: خامان پیوند خام خود را به آسانی نمیگسلند؛ مانند کودکی که دست از میوهٔ نیمرس برنمیدارد. ناپختگان سخت به تعلقات ناپخته میچسبند.
هوش مصنوعی: چشم بگشا تا ببینی دامی که عنکبوت برای مگس میتند، نخستین شکارش خود عنکبوت است. هر کس برای دیگران دام بگذارد، پیش از همه خودش گرفتار آن میشود.
هوش مصنوعی: هر کس سگ نفس خود را در روزگار جوانی به بند و ریسمان بکشد، شیرافکن و دلاور واقعی است. مهار نفس در جوانی بزرگترین پهلوانی است.
هوش مصنوعی: در اصفهان از طبع روان و شعر روان چشم داشته مباش؛ در خاکی که سرمه از آن برمیخیزد چگونه کسی میتواند نفس بکشد؟ سرمه صدا را میگیرد و این خاک نیز سخنگویان را خاموش میکند. شاعر از بیقدری سخن در اصفهان گلایه دارد.
هوش مصنوعی: دریا در حباب چگونه میتواند نفس راست کند و راحت دم بزند؟ صائب نیز زیر سقف تنگ آسمان چنین است و نمیتواند آسوده نفس بکشد. روح بلند شاعر در این جهان تنگ نمیگنجد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.