بهار را چمنت مست رنگ و بو سازد
نقاب را رخت آیینه دورو سازد
خوشا کسی که به خون جگر وضو سازد
به اشک سینه خود پاک از آرزو سازد
سبکروی که تواند به آفتاب رسید
چرا چو قطره شبنم به رنگ و بو سازد؟
به جستجو نتوان گرچه ره به حق بردن
خوش آن که هستی خود صرف جستجو سازد
به دوش خود ز عزیزی دهند خلقش جای
به دست کوته خود هرکه چون سبو سازد
ز جیب بحر سبک سر برآورد چو حباب
صدف ز آب گهر گر به آبرو سازد
سرشک سوخته عشق اختیاری نیست
چگونه شمع گره گریه در گلو سازد؟
مکن اعانت ظالم ز ساده لوحیها
که تیغ سنگ فسان را سیاهرو سازد
به آرزوی دل خود کسی رسد صائب
که پاک سینه خود را ز آرزو سازد



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این غزل پس از مطلعی در وصف جلوهٔ روی معشوق، به اندرزهای عرفانی و اخلاقی میپردازد: پاک کردن دل از آرزو با اشک و خون جگر، دل نبستن به رنگ و بوی دنیا، صرف کردن عمر در جستجوی حق و قناعت. شاعر با تمثیلهایی چون شبنم، سبو، صدف، شمع و سنگ فسان، سبکباری و بیطمعی را ستایش میکند و از یاری ستمگر برحذر میدارد. سخن با این نکتهٔ متناقضنما به پایان میرسد که تنها کسی به آرزو میرسد که از آرزو دست بشوید.
هوش مصنوعی: چمنِ رخسار تو بهار را از رنگ و بوی خود مست میکند، و چهرهات چنان درخشان است که نقاب را مانند آینهای دورو میکند؛ یعنی نقاب نمیتواند رویت را بپوشاند و جلوهٔ آن از پشت نقاب هم پیداست.
هوش مصنوعی: خوشا به حال کسی که با خون جگر وضو میگیرد و با اشک، سینهٔ خود را از آرزوها پاک میکند؛ یعنی رنج و گریهٔ عاشقانه را مایهٔ پاکی و عبادت خود میسازد.
هوش مصنوعی: کسی که سبکبار است و میتواند مانند شبنم تا خورشید بالا برود، چرا باید چون قطرهٔ شبنم به رنگ و بوی گلها دل خوش کند و در آنها بماند؟ یعنی اهل عروج نباید به زیباییهای گذرای دنیا قانع شود.
هوش مصنوعی: هرچند با جستجو نمیتوان به حق رسید، خوشا کسی که همهٔ هستی خود را در راه جستجوی او صرف کند.
هوش مصنوعی: هر کس مانند سبو به دست کوتاه خود قناعت کند و دست طمع دراز نکند، مردم از روی احترام او را بر دوش خود جای میدهند، همانگونه که سبو را بر دوش میبرند.
هوش مصنوعی: اگر صدف به جای آب و گوهرِ مروارید به آبروی خود قناعت کند، مانند حباب سبکبار از دل دریا بالا میآید؛ یعنی بار گوهر و تعلق، آدمی را سنگین و فرو نشسته نگه میدارد و بیتعلقی مایهٔ سبکی و رهایی است.
هوش مصنوعی: اشک سوزانِ عاشق در اختیار خودش نیست؛ شمع چگونه میتواند گریه را در گلوی خود گره کند و نگه دارد؟ یعنی عاشق نیز مانند شمع که بیاختیار میگدازد و قطره میریزد، ناچار میگرید.
هوش مصنوعی: از روی سادهلوحی به ستمگر یاری نکن؛ زیرا شمشیر، سنگ فسان را که تیزش میکند سیاهرو میسازد؛ یعنی یاریگر ظالم سرانجام رسوا و روسیاه میشود.
هوش مصنوعی: ای صائب، تنها کسی به آرزوی دل خود میرسد که سینهاش را از آرزوها پاک کند؛ یعنی رهایی از خواهش، خود رسیدن به مراد است.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.