دل صد چاک اگر دست ز تن برمی داشت
راه چون شانه در آن زلف معنبر می داشت
آن که گریان به سر خاک من آمد چون شمع
کاش در زندگی از خاک مرا برمی داشت
دل بی حوصله سرشار ز می می گردید
چون سبو دست طلب گر به ته سر می داشت
می توانستم ازان لب، دهنی شیرین کرد
خال اگر چشم ازان کنج دهن برمی داشت
گر به همیان زر افزوده شدی طول حیات
زندگی بیش ز درویش، توانگر می داشت
اگر آیینه نمی بود ز روشن گهران
که چراغی به سر خاک سکندر می داشت؟
صورتی داشت فکندن به زمین حرف مرا
اگر آن آینه رو طوطی دیگر می داشت
نتوان کند دل از صورت شیرین، ور نه
کوه را ناله فرهاد ز جا برمی داشت
همه را در سر و کار تو به رغبت می کرد
صائب دلشده گر صد دل دیگر می داشت



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: صائب در این غزل با مضمونهای باریک سبک هندی از عشق و دریغ سخن میگوید: دل صدچاک را به شانهای مانند میکند که در آرزوی زلف یار است و از بیوفایی کسی گله دارد که پس از مرگ بر گور عاشق میگرید. در میانه به نکتههایی حکمی میپردازد، مانند اینکه زر عمر را نمیافزاید و آرامگرفتن دست طلب مایهٔ سرشاری است. با یاد فرهاد و شیرین، دل کندن از معشوق را ناممکن میداند و در پایان میگوید اگر صد دل دیگر هم داشت، همه را با رغبت در راه یار میباخت.
هوش مصنوعی: اگر دلِ صدپارهٔ من از تن دل میکند و رها میشد، مانند شانه که صدپاره است، به آن زلف خوشبو راه مییافت. چاکچاک بودن دل آن را شبیه شانه کرده است و تنها تعلق به تن مانع رسیدنش به زلف یار است.
هوش مصنوعی: آن کسی که مانند شمع گریان بر سر گورم آمد، کاش در زمان زندگیام مرا از خاک خواری و افتادگی بلند میکرد. دریغ از محبتی که پس از مرگ آشکار شد.
هوش مصنوعی: اگر دست طلب، مانند سبو که دستش زیر سرش است، به زیر سر میماند و از تکاپو آسوده میشد، دلِ کمصبر از شراب لبریز میگشت. یعنی قناعت و آرامگرفتن، سرشاری میآورد نه دویدن و طلبیدن.
هوش مصنوعی: اگر خالِ گوشهٔ دهان یار چشم از آنجا برمیداشت و نگهبانی نمیکرد، میتوانستم از آن لب کامی شیرین بگیرم. خال مانند پاسبانی بر کنج دهان نشسته است.
هوش مصنوعی: اگر با افزوده شدن زر در کیسه، عمر هم طولانیتر میشد، توانگر بیش از درویش زنده میماند. اما چنین نیست و ثروت عمر نمیافزاید.
هوش مصنوعی: اگر آیینه از روشندلان و پاکگوهران نبود، چه کسی بر سر خاک اسکندر چراغ میافروخت؟ تنها آیینه، که ساختهٔ اسکندر شمرده میشود، یاد او را روشن نگه داشته و وفاداری از روشندلان برمیآید.
هوش مصنوعی: اگر آن یارِ آیینهرو طوطی دیگری جز من داشت، میشد سخن مرا نادیده گرفت و بر زمین انداخت. چون تنها من در برابر او سخنگویم، سخنم خریدار دارد.
هوش مصنوعی: دل کندن از صورت شیرین ممکن نیست؛ وگرنه نالهٔ فرهاد آنقدر نیرومند بود که کوه را از جا برکند. یعنی کوه نیز دل در نقش شیرین بسته بود و به همین سبب از جا نجنبید.
هوش مصنوعی: صائبِ دلباخته اگر صد دل دیگر هم داشت، همه را با میل و رغبت در راه عشق تو فدا میکرد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.