شد از بهار دل افروز، عالم امکان
به رنگ دولت صاحبقران عهد، جوان
سپهر مرتبه عباس شاه کز تیغش
رقوم فتح و ظفر همچو جوهرست عیان
گرفته است دم از ذوالفقار شمشیرش
ازان نمی شود از کارزار روگردان
چنان که بود بحق جد او وصی رسول
بحق ز پادشهان اوست سایه یزدان
نه هر سواد که باشد مطابق اصل است
یکی است کعبه مقصود در تمام جهان
اگر چه هست ده انگشت در شمار یکی
بلند نام ز سبابه می شود ایمان
به مومیایی اقبال او درست شود
رسد به هر که شکستی ز خسروان زمان
بلی شکسته خود را کند هلال درست
ز پرتو نظر آفتاب نورافشان
ازان زمان که فلک پای در رکاب آورد
ندید شاهسواری چو او درین میدان
اگر به جوهر تیغش کنند نسبت موج
قلم شود به کف بحر پنجه مرجان
هر آن خدنگ که از شست صاف بگشاید
ز هفت پشت عدو سر برآورد پیکان
به یک خدنگ صف دشمنان به هم شکند
چو صفحه ای که بر او خط کشند اهل بیان
سپهر بندگی آستانه او را
کمر ز کاهکشان بسته است از دل و جان
مسخر خم چوگان اوست گوی زمین
مطیع جلوه یکران اوست دور زمان
فروغ اختر صاحبقرانی از تیغش
چو آفتاب بود از جبین صبح عیان
شکوه دولت او خسروان عالم را
به دست و پای عزیمت نهاد بند گران
نگاه کج نتوانند سوی ایران کرد
ز بیم تیغ کجش خسروان ملک ستان
هزار پرده به خود همچو آسمان بالید
بسیط روی زمین از بساط امن و امان
اگر چه بود ز لیل و نهار چرخ دوموی
ز شادمانی دوران شاه گشت جوان
زمین بهشت شد از عدل و از ملایمتش
به جای آب در او جوی شیر گشت روان
شده است آتش سوزنده خوابگاه سپند
ز بس به دولت او آرمیده است جهان
ز آفتاب نهد ناف بر زمین گردون
ز حلم سایه کند گر بر این بلند ایوان
گهر به رشته گسستن ز هم نمی ریزد
ز بس که منتظم از عدل اوست وضع جهان
ز شادمانی عهدش جنین برون آید
چو پسته از رحم پوست با لب خندان
ز حسن نیت او مایه ای گرفت سحاب
که بی نیاز شد از تلخرویی عمان
نمانده است به جز درد دین دگر دردی
ز استقامت دوران آن مسیح زمان
نظر به قامت اقبال اوست کوته و تنگ
قبای چرخ که بر خاک می کشد دامان
به شمع دست حمایت شود نسیم سحر
در آن دیار که حفظش دهد صلای امان
چو ابر حاصل دریا به قطره گر بخشد
شود ز شرم کرم جبهه اش ستاره فشان
نسیم خلقش اگر بگذرد به شوره زمین
بهار عنبر سارا شود سفیدی آن
ز رای روشن او ماه نور اگر گیرد
کند ز دیده خورشید جوی اشک روان
اگر به کوه کند عزم راسخش اقبال
چو رود نیل شود شاخ شاخ در یک آن
اگر به بحر کند سایه کوه تمکینش
چو آب آینه آسوده گردد از طوفان
وگر به کوه گران امتحان تیغ کند
ز صلب خاره زند شعله سر بریده زبان
شده است عار، گرفتن چنان ز همت او
که طفل شیر کشیده است دست از پستان
پلنگ از آتش خشمش ستاره سوخته ای است
که چون شرر شده در صلب کوهسار نهان
شگفت نیست که از دلگشایی شستش
دهن به خنده چو سوفار واکند پیکان
چو نال خامه نیاید ز آستین بیرون
به عهد راستی او بنان کج قلمان
رسیده اند به دولت ازو و اجدادش
چه بابر و چه همایون چه خسرو توران
ز ضربتی که ز شمشیر او به هند رسید
کمر شکسته دمد نیشکر ز هندستان
ز سهم برق جهانسوز تیغ او برخاست
به زندگی ز سر تخت و تاج، شاهجهان
اگر به قبله کند روی، رو بگرداند
ز آستانه او هر که گشت روگردان
ز بیم، ناف فلک بگذرد ز مهره پشت
چو عزم حلقه ربایی کند به نوک سنان
ز پرده داری حفظش چو دیده ماهی
شرار، سیر کند بی خطر در آب روان
حصاری از دل آگاه گرد ملک کشید
که تا به دامن محشر نمی شود ویران
اگر سیاهی دشمن چو شب جهان گیرد
کند چو صبح پریشان به چهره خندان
شگفت نیست که در عهد او گشاید شیر
گره ز شاخ غزالان به ناخن و دندان
هر آن نفس که بود بی دعای دولت او
چو مرغ بی پر و بال است عاجز از طیران
محیط روی زمین باد حکم نافذ او
همیشه گرد زمین تا فلک کند دوران



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این مدح، به ستایش شاه عباس دوم میپردازد و او را تجسمی از عدالت و قدرت میداند. او به وصف جنگاوریهای شاه و پیروزیهای او میپردازد و تیغ او را که به عنوان نماد قدرت ذکر شده، درخشان و موثر وصف میکند. شاعر به فضایل و ویژگیهای مثبت دوره حکمرانی او اشاره کرده و آن را زمان خوشبختی و امنیت برای مردم دانسته است. همچنین، برکت و عدالت او را به قدری عظیم میداند که زمین را به بهشت تبدیل کرده و برای دشمنانش ترسی مهیب ایجاد کرده است. در نهایت، شاعر به تقدیر از شاه مینشیند و او را رهبری بینظیر و محبوب میخواند که دستانش همواره در دعا برای مردمش است.
هوش مصنوعی: جهان هستی از بهار دلانگیز جوان و شاداب شد، همانگونه که دولت پادشاه صاحبقران این روزگار جوان و شکوفا است.
هوش مصنوعی: شاه عباس که مقامی آسمانی دارد، نشانههای پیروزی از شمشیرش آشکار است، مانند نقشونگار جوهر بر تیغ فولادی.
هوش مصنوعی: شمشیر او از ذوالفقار، شمشیر علی، نَفَس و نسبت گرفته است؛ به همین سبب هرگز از میدان جنگ روی برنمیگرداند.
هوش مصنوعی: همانگونه که نیای او، یعنی علی، بهحق جانشین پیامبر بود، او نیز بهحق در میان پادشاهان سایهٔ خداوند است.
هوش مصنوعی: هر نسخهای با اصل خود برابر نیست؛ در همهٔ جهان تنها یک کعبهٔ مقصود هست. یعنی پادشاهان دیگر به پای او نمیرسند و او یگانه است.
هوش مصنوعی: هرچند ده انگشت در شمار برابرند، ایمان با انگشت سبابه که در گواهی به یگانگی خدا بالا میرود نامور میشود. شاه نیز در میان پادشاهان چنین برگزیده و ممتاز است.
هوش مصنوعی: هر کس از پادشاهان روزگار آسیب و شکستی دیده باشد، با مومیاییِ بخت و اقبال او بهبود مییابد.
هوش مصنوعی: آری، ماه نو هم شکستگی خود را با پرتو نگاه خورشید درخشان جبران میکند و کامل میشود؛ شاه نیز برای شکستگان چون خورشید است.
هوش مصنوعی: از زمانی که آسمان پا در رکاب گذاشت و گردش خود را آغاز کرد، سوارکاری شاهانه مانند او در این میدان ندیده است.
هوش مصنوعی: اگر موج دریا را به جوهر تیغ او مانند کنند، به کیفر این گستاخی پنجهٔ مرجان، که چون انگشتان دست دریاست، بریده میشود.
هوش مصنوعی: هر تیری که او با دست ورزیده رها کند، پیکانش از هفت لایهٔ پشت دشمن میگذرد و بیرون میآید.
هوش مصنوعی: او با یک تیر صف دشمنان را درهم میشکند، مانند صفحهای که نویسندگان بر آن خط باطل میکشند.
هوش مصنوعی: آسمان از جان و دل برای خدمت درگاه او کمربندی از کهکشان بسته است.
هوش مصنوعی: گوی زمین در اختیار خمیدگی چوگان اوست و گردش روزگار فرمانبردار جولان اسب اوست.
هوش مصنوعی: درخشش ستارهٔ صاحبقرانی از شمشیر او پیداست، همانگونه که خورشید از پیشانی صبح آشکار میشود.
هوش مصنوعی: شکوه دولت او بر دستوپای پادشاهان جهان بند سنگین گذاشته و آنان را از قصد حمله بازداشته است.
هوش مصنوعی: پادشاهان کشورگشا از ترس شمشیر خمیدهٔ او نمیتوانند با بدخواهی به ایران نگاه کنند.
هوش مصنوعی: گسترهٔ زمین از فرش امن و آرامش او، مانند آسمان، هزار لایه بر خود افزوده و بالیده است.
هوش مصنوعی: هرچند آسمان از شبها و روزهای بسیار پیر و مویسپید شده بود، از شادی روزگار شاه دوباره جوان شد.
هوش مصنوعی: زمین از دادگری و نرمی او بهشت شد و به جای آب، در جویهایش شیر روان گشت، مانند جویهای شیر در بهشت.
هوش مصنوعی: جهان در دولت او چنان آرام گرفته که اسپند، که در آتش بیقرار است و میجهد، آتش سوزان را آرامگاه خود کرده است.
هوش مصنوعی: اگر بردباری او بر این ایوان بلند آسمان سایه افکند، آسمانِ همیشه گردان آرام میگیرد و چنان بر زمین استوار مینشیند که خورشید ناف آن بر زمین باشد.
هوش مصنوعی: وضع جهان از عدل او چنان منظم است که اگر رشتهٔ گوهرها هم پاره شود، دانهها از هم نمیپاشند.
هوش مصنوعی: از شادی روزگار او کودک با لب خندان از رحم مادر بیرون میآید، مانند پسته که خندان از پوستش بیرون میآید.
هوش مصنوعی: ابر از نیت پاک و نیک او چنان سرمایهای گرفت که دیگر به دریای تلخآب و ترشرو نیازی ندارد. ابر دیگر برای آب گرفتن به دریا دست دراز نمیکند.
هوش مصنوعی: از راستی و استواری روزگار آن پادشاه که مانند مسیح درمانگر زمانه است، جز دغدغهٔ دین هیچ دردی در جهان نمانده است.
هوش مصنوعی: آسمان قبایی چنان بلند دارد که دامنش بر خاک کشیده میشود. با این همه، این قبا در برابر قامت بخت او کوتاه و تنگ است.
هوش مصنوعی: در سرزمینی که نگهبانی او بانگ امان سر دهد، نسیم سحر به جای خاموش کردن شمع، دست حمایت بر سر آن میگیرد.
هوش مصنوعی: اگر او مانند ابر همهٔ حاصل دریا را قطرهقطره ببخشد، باز از شرم کم بودن بخششش پیشانیاش عرق میکند. قطرههای عرق بر پیشانی او مانند ستاره میدرخشند.
هوش مصنوعی: اگر نسیم اخلاق خوش او بر زمین شورهزار بگذرد، سفیدی شوره به بهاری از عنبر خالص و خوشبو بدل میشود.
هوش مصنوعی: اگر ماه به جای خورشید از اندیشهٔ روشن او نور بگیرد، خورشید از حسرت و رشک جوی اشک از چشم روان میکند.
هوش مصنوعی: اگر ارادهٔ استوار او رو به کوه کند، کوه در یک لحظه مانند رود نیل شاخهشاخه و از هم شکافته میشود.
هوش مصنوعی: اگر وقار کوهمانند او بر دریا سایه بیندازد، دریا مانند آب آینه آرام و بیطوفان میشود.
هوش مصنوعی: اگر شمشیرش را بر کوهی سنگین بیازماید، از دل سنگ خارا شعلهای مانند زبانی بریده بیرون میجهد. منظور تیزی و نیروی ضربهٔ شمشیر اوست.
هوش مصنوعی: بلندهمتی او چنان گرفتن و دستدراز کردن را ننگ کرده که حتی کودک شیرخوار هم از پستان دست کشیده است.
هوش مصنوعی: پلنگ تیرهبختی است که از آتش خشم او سوخته و مانند جرقه در دل کوه پنهان شده است. خالهای پلنگ به جای داغهای این سوختگی دانسته شده است.
هوش مصنوعی: عجیب نیست که از گشادهدستی او در تیراندازی، پیکانِ تیر هم مانند سوفار دهانش به خنده باز شود. سوفار شکاف ته تیر است که شبیه دهانی باز است.
هوش مصنوعی: در روزگار راستی و درستی او، انگشتان نویسندگان کجرو و نادرست مانند نی درون قلم از آستین بیرون نمیآید. یعنی نادرستان جرئت خودنمایی ندارند.
هوش مصنوعی: بابر و همایون و فرمانروای توران همه به یاری او و نیاکانش به پادشاهی رسیدند.
هوش مصنوعی: از ضربهٔ شمشیر او که به هند رسید، نیشکر در هندوستان کمرشکسته میروید. اشاره به شکست و ناتوانی هند در برابر اوست.
هوش مصنوعی: از ترس برق جهانسوز شمشیر او، شاهجهان در زمان زندگیاش از تخت و تاج کنار رفت.
هوش مصنوعی: هر کس از درگاه او روی بگرداند، اگر رو به قبله کند، قبله هم از او روی میگرداند.
هوش مصنوعی: هنگامی که او قصد کند با نوک نیزه حلقه برباید، آسمان از ترس چنان در خود فرو میرود که نافش از مهرهٔ پشتش میگذرد.
هوش مصنوعی: به سبب نگهبانی و حمایت او، جرقه هم مانند چشم ماهی بیهیچ خطری در آب روان میگردد.
هوش مصنوعی: او از دل آگاه و هوشیار خود حصاری گرد کشورش کشیده که تا روز قیامت ویران نمیشود.
هوش مصنوعی: اگر سپاه سیاه دشمن مانند شب جهان را فرا بگیرد، او مانند صبح با چهرهٔ خندان آن را پراکنده میکند.
هوش مصنوعی: عجیب نیست که در روزگار عدل او، شیر با چنگال و دندانش گره از شاخ آهوان باز کند. یعنی درنده هم خدمتگزار ناتوان شده است.
هوش مصنوعی: هر نفسی که بی دعا برای دولت او برآید، مانند پرندهٔ بیبال و پر است و از پرواز ناتوان. یعنی به آسمان و اجابت نمیرسد.
هوش مصنوعی: دعا میکند که تا آسمان گرد زمین میچرخد، فرمان روان و کارساز او همهٔ روی زمین را فرا بگیرد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
توانگری و بزرگی و کام دل بجهان
نکرد حاصل کس جز بخدمت سلطان
یمین دولت کایام ازو شود میمون
امین ملت کایمان ازو شود تابان
همه عنایت یزدان بجمله بهرۀ اوست
[...]
بزرگی و شرف و قدر و جاه و بخت جوان
نیابد ایچکسی جز بمدحت سلطان
یمین دولت ابوالقاسم آفتاب ملکوک
امین ملت محمود پادشاه جهان
خدایگانی کاندر جهان بدین و بداد
[...]
بهار تازه ز سر تازه کرد لاله ستان
برنگ لاله می از یار لاله روی ستان
جهان جوان شد و ما همچنو جوانانیم
می جوان بجوان ده درین بهار جوان
بشادکامی امروز داد خویش بده
[...]
اگر نجست زمانه بلای خلق جهان
چرا ز خلق جهان روی او بکرد نهان
اگر نخواست دلم زار و مستمند چنین
چرا نگاشت رخش خوب و دلفریب چنان
اگر نگشت دل من تنور آتش عشق
[...]
شب دراز و ره دور و غربت و احزان
چگونه ماند تن یا چگونه ماند جان
بسان مردم بی هوش گشته زار و نزار
دلم ز درد غریبی تن از غم بهتان
مرا دو دیده به سیر ستارگان مانده
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.