کرد میزان حساب آماده بهر خاکیان
از شب و روز مساوی میر عدل نوبهار
از شکوفه نامه اعمال اشجار چمن
مضطرب آمد به پرواز از یمین و از یسار
گل چو خورشید قیامت آتشین رخسار شد
خاک شد صحرای محشر از فروغ لاله زار
ریخت شبنم از رخ گلها چو انجم از سپهر
ابرها چون کوه شد سیار در روز شمار
ابر رحمت بست دامان شفاعت بر کمر
دید از گرد گنه چون خاکیان را شرمسار
گرد عصیان را به دست گوهرافشان پاک شست
حله فردوس پوشانید در هر شاخسار
می بده ساقی که صهبا در بهشت آمد حلال
ساز شو مطرب که شد آهنگ، وضع روزگار
برگ عشرت کن که تمهید بساط عیش را
از رگ ابر بهاران شد مهیا پود و تار
خاصه هنگامی که چون خورشید عالمتاب کرد
روی در بیت الشرف صاحبقران کامکار
اول شاهان عالم، ثانی عباس شاه
افسر فرمانروایان، خاکروب هشت و چار
صاحب اقبالی که تا بر مسند دولت نشست
توبه کرد از فتنه انگیزی مزاج روزگار
در شرافت همچو بسم الله از آیات دگر
سرفرازست از شهنشاهان عصر آن نامدار
جلوه در پیراهن بی جرم یوسف می کند
هر گناهی را که باشد بخشش او پرده دار
نیست در روی زمین جز آستان دولتش
هست اگر خاک مرادی در بساط روزگار
می شود طوق گریبان حلقه فتراک او
هر که سرپیچد ز امر نافذ آن شهریار
هست از دست ولایت قوت بازوی او
آب شمشیرش بود از جویبار ذوالفقار
خلق او دریای فیاضی است کز هر موجه ای
عنبر اندازد به جای کف جهان را بر کنار
از سیاست بود دایم ملک شاهان منتظم
چون بهار از حسن خلق او داد نظم روزگار
چرخ زنگاری است بر اقبال روزافزون او
تنگ میدان چون لباس غنچه بر جوش بهار
آفتاب عالم افروزست در برج شرف
زیر چتر زرنگار آن سایه پروردگار
می خورند از خوشدلی در نوبهار عدل او
در رحم اطفال جای خون شراب خوشگوار
جبهه اقبال او آیینه اسکندری است
شاهی روی زمین گردیده در وی آشکار
تیغش از بسیاری فتح و ظفر گشته است خم
شاخ خم پیدا کند چون میوه باشد بی شمار
در خم چوگان اقبال جهان پیمای او
چون فلک گوی زمین یک جا نمی گیرد قرار
تا نشد پیوسته با تیغ کجش ابروی فتح
طاق ابروی جوانمردی نگردید آشکار
گر به دریا سایه تیغ جهانسوزش فتد
پوست اندازند یکسر ماهیانش همچو مور
چرخ را چون عامل معزول در دوران او
سبحه انجم نمی افتد ز دست رعشه دار
همچو گوهر کز شرف دارد بلندی بر صدف
قدر او زیر فلک بر آسمان باشد سوار
رنگ جرأت می دهد بر چهره مریخ پشت
آفتاب رایتش هر جا که گردد آشکار
ماهیی کز حفظ او باشد دعای جوشنش
فلسش از آتش برآید چون زر کامل عیار
هر گوزنی را که یاد تیر او در دل گذشت
استخوانش سر به سر زهگیر شد بی اختیار
بس که تیرش می جهد از سینه نخجیر صاف
گرد چون خیزد، به فکر زخم می افتد شکار
حلمش از جا درنیارد از گناهان بزرگ
کوه قاف از سایه عنقا نگردد بی قرار
پله خاک از گرانی ناله قارون کند
چون به افشاندن سبک سازد کف گوهر نثار
حفظ او تا شد ضعیفان جهان را دیده بان
می کند چون چشم ماهی سیر در دریا شرار
از اشارت می کند دست تماشایی قلم
تیغ چون ماه نوش هر جا که گردد آشکار
گرد بادش آسیای خون به گردش آورد
دامن دشتی که شد از آب تیغش لاله زار
خون شود شیری که در ایام شیرین خورده است
بیستون را گر دهد سرپنجه قهرش فشار
خشک چون نال قلم در آستین شد دست ظلم
تا برآورد از نیام عدل تیغ آبدار
شهپر سیمرغ باشد بر فراز کوه قاف
تیغ در سرپنجه مردانه آن شهریار
هست از تیغ کج او تکیه گاه اقبال را
پرخم آید در نظر زان روی چون ابروی یار
وام چندین ساله خورشید را واپس دهد
نور گیرد ماه اگر زان روی خورشید اشتهار
گر خلد خاری به پای رهروان در عهد او
از سیاست در خطر باشد سرسبز بهار
همچو زال زر جهد از خواب با موی سفید
گر به خواب رستم آید هیبت آن شهریار
ابجد طفلانه شمشیر عالمگیر اوست
داستان رستم و افسانه اسفندیار
آفتاب فتح را در آستین دارد چو صبح
رایت بیضای او هر جا که گردد آشکار
هر رگ سنگی شود انگشت زنهار دگر
گر نماید امتحان بر کوه، تیغ آبدار
پوست گردد چون زره از تیر باران خصم را
از کمان ماه تمام او چو گردد هاله دار
کوچه ها پیدا شود در آسمان چون رود نیل
گر ز عزم صادق آرد رو به این نیلی حصار
از مسامش لعل چون می از حریر آید برون
گر به کان لعل افتد ظل آن کوه وقار
خنده بر لب بخیه الماس گردد خصم را
رخنه های ملک را کرده است از بس استوار
بگذراند گر شکوه ذاتی او را به دل
چاک گردد چون لباس غنچه این نیلی حصار
برنمی گردد ز کوه حلمش از تمکین صدا
با سبکروحی که یک جا جمع کرده است این وقار؟
گوهرش را نیست جز جیب فقیران مخزنی
بحر او را نیست غیر از دامن سایل کنار
ناف آهو نافه را از شرم بر صحرا فکند
کرد بر صحرای چین تا نکهت خلقش گذار
ماه اگر مالد به خاک آستان او جبین
از کلف دیگر نگردد چهره او داغدار
تیغ او آلوده کم گردد به خون دشمنان
خصم بی مغزش ز خود آتش برآرد چون چنار
گرگ در ایام عدلش چون سگ اصحاب کهف
برنمی آید ز بیم گوسفند از کنج غار
چون دعای راستان کز آسمان ها بگذرد
می کند از جوشن نه تو خدنگ او گذار
دیده مخمور از خواب پریشان ایمن است
منتظم گردیده است از بس که وضع روزگار
حسن خلقش تازه رو بر می خورد با خار وگل
نیست حیف و میل در میزان عدل نوبهار
بر ضمیر روشن او خرده راز فلک
بر طبق پیوسته باشد چون زر گل آشکار
آب گردد استخوان بیستون چون جوی شیر
برق شمشیرش کند گر در دل خارا گذار
خانه بر دوشی به غیر از جغد در عالم نماند
بس که شد معمور از معماری عدلش دیار
آهوان سیر چراغان می کنند از چشم شیر
با حضور خاطر، از عدلش، دل شبهای تار
آهوان سیر چراغان می کنند از چشم سیر
با حضور خاطر، از عدلش، دل شبهای تار
نیست در عقل متین او تصرف باده را
سیل کوه قاف را هرگز نسازد بی قرار
گر درآرد نوبهار خلق او را در ضمیر
بر سپند آتش گلستان گردد ابراهیم وار
بهر مظلومان اگر نوشیروان زنجیر بست
می دهد دامن به دست دادخواه آن شهریار
خضر را در رهنوردی رهبری در کار نیست
بخت سبز او ندارد احتیاج مستشار
ابر دستش خون دریا را به جوش آورده است
نیست مرجان این که گردیده است از بحر آشکار
غیر جام می که خونش در شریعت خوردنی است
خالی از وی برنگردیده است هیچ امیدوار
لب گشودن رفت از یاد صدف در عهد او
بی سؤال از بس که بخشد آن کف گوهر نثار
طفل از پستان گرفتن می کند پهلو تهی
در زمان همت او شد گرفتن بس که عار
از ورق گردانی باد خزان آسوده است
نخل امیدی که آید در زمان او به بار
بر امید بخشش دست گهربارش کند
صد هزاران دست از یک آستین بیرون چنار
دخل بحر و کان چه باشد با سخای ذاتیش؟
خرده گل چیست پیش خرج باد نوبهار؟
ناف عالم را به نام او بریده است آسمان
مکه را تسخیر خواهد کرد آن عالم مدار
در نخستین رزم، ملک از زاده اکبر گرفت
در جهاد اکبر او از خسروان شد نامدار
سر به سر فیلان مست کشور هندوستان
چون کجک گشتند از تیغ کج او هوشیار
چون سلیمان می شود بر دیو و دد فرمانروا
شهسواری را که باشد فیل مست اول شکار
تا به دولت بر سریر پادشاهی تکیه کرد
آمد از توران به درگاهش دو شاه نامدار
از عنایت های آن فرمانده دنیا و دین
هر دو گردیدند از دنیی و عقبی کامکار
گرچه در دعوی است اقبالش ز شاهد بی نیاز
زین دو عادل شد مبرهن بر صغار و بر کبار
تا شود از پرتو خورشید، ماه نو تمام
تا به گرد خاک باشد چرخ گردان را مدار
باد در زیر نگین او را جهان چون آفتاب
تا شود نور ظهور صاحب الامر آشکار
بادها مشکین نفس شد ابرها گوهرنثار
خوش به آیین تمام امسال می آید بهار
زنگ کلفت ابر از دلها به تردستی زدود
رفت گرد از سینه ها با دامن گل نوبهار
ابرها در یکدگر پیوست چون بال پری
شد بساط خاک چون تخت سلیمان سایه دار
جوش گل برداشت چون خشت از سر خم خاک را
چرخ مینایی ز برگ عیش پر شد غنچه وار
محو شد چون صبح کاذب از جهان آثار برف
تا شد از شاخ شکوفه صبح صادق آشکار
زهر سرما را شکرخند شکوفه همچو شیر
نرم نرم آورد بیرون از عروق شاخسار
از الف زان سان که پیدا شد حروف مختلف
صد هزاران رنگ گل ظاهر شد از هر نوک خار
دامن دریای اخضر شد ز شادابی چمن
ماهی سیمین شد از سیم شکوفه جویبار
از عقیق و لعل و یاقوت آنچه در گنجینه داشت
در لباس لاله و گل داد بیرون کوهسار
از رگ ابر آسمان چون سینه شهباز شد
خاک چون بال تذروان شد ز گلها پرنگار
آنچنان کز خم می پرزور دورافکند خشت
خاک را از جای خود برداشت جوش لاله زار
گریه شادی ز شبنم بر رخ گلها دوید
تا کشید ابر بهاران بوستان را در کنار
تا چه در گوش درختان گفت باد صبحدم
کز طرب شد پایکوبان سرو دست افشان چنار
از شکوه باغ دریایی پر از گوهر شده است
هر رگ شاخی رگ ابری است مرواریدبار
چون غبار خط که برخیزد ز روی گلرخان
سبز برمی خیزد از روی زمین گرد و غبار
بس که هر خاری ملایم شد ز تأثیر هوا
می کند گل در گریبان عاشقان را خارخار
از شکوفه هر کف خاکی ید بیضا شده است
صخره موسی است هر سنگی ز جوش چشمه سار
از بنفشه باغ ها پر شعله نیلوفری است؟
یا مه مصرست از سیلی شده نیلی عذار
نگسلد فریاد مرغان چمن از یکدگر
روز و شب از تردماغی چون صدای آبشار
ابرها مستغنی از آمد شد دریا شدند
از طراوت شد جهان خاک از بس آبدار
شسته رو از خواب می خیزند خوبان همچو گل
بس که گردیده است عالم از رطوبت مایه دار
از خمار آرد برون کسب هوا مخمور را
شد جهان از بس به کیفیت ز فیض نوبهار
گر کند صیاد دام خود نهان در زیر خاک
در کشیدن سنبل سیراب گردد آشکار
جلوه نشو و نما از بس بلند افتاده است
از برای چیدن گل خم نمی گردد سوار
از لب خندان کند گل در گریبان هدف
غنچه پیکان ز فیض انبساط نوبهار
شاخ گل می گردد از تردستی آب و هوا
چوب تعلیمی اگر در دست خود گیرد سوار
سبز شد چون بال طوطی بال و پر پروانه را
بس که شد آتش ز لطف نوبهاران آبدار
از فروغ لاله و گل آب می گردد به چشم
زین سبب باشند دایم ابرها گوهرنثار
تازه رویان چمن محو تماشای خودند
هر گلی آیینه ها دارد ز شبنم در کنار
همچو زخم آب، زخم سنگ می جوشد به هم
بس که از لطف بهاران شد ملایم کوهسار
از خجالت در گریبان سرکشد چون خارپشت
گر درین موسم بهشت عدن گردد آشکار
یوسف گم کرده خود را فرامش می کند
پیر کنعان را به طرف باغ اگر افتد گذار
سر برآوردند ارواح نباتی از زمین
صور اسرافیل تا از رعد گردید آشکار



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر به مدح شاه عباس دوم میپردازد و او را به عنوان حاکمی عادل و قدرتمند وصف میکند. بیان میشود که در زمان سلطنت او، عدالت و نعمت به سرزمینها بازگشته و برکات فراوانی شامل حال مردم شده است. شاعر در وصف ویژگیهای او از صفتهایی چون بخشندگی، شجاعت و تدبیر یاد میکند و تأکید دارد که فرمانروایی وی باعث نظم و دوستی در بین مردم گردیده است. در نهایت، او ابراز امیدواری میکند که دنیای بهتر و خوشبختی تحت حکومت این شاه ادامه یابد و یادآور میشود که عدالت او با وجود سختیها و فتنهها همواره برقرار خواهد بود.
هوش مصنوعی: نوبهار که مانند فرمانروایی دادگر است، با برابر شدن شب و روز، ترازوی حساب را برای مردم زمین آماده کرد. آمدن بهار و اعتدال به روز قیامت و ترازوی اعمال تشبیه شده است.
هوش مصنوعی: شکوفهها مانند نامهٔ اعمال درختان باغ، با اضطراب از راست و چپ به پرواز درآمدند؛ همچنانکه در قیامت نامهٔ اعمال به دست راست یا چپ داده میشود.
هوش مصنوعی: گل مانند خورشید روز قیامت چهرهای آتشین یافت و از درخشش لالهزار، صحرا به صحرای محشر بدل شد.
هوش مصنوعی: شبنم از چهرهٔ گلها فروریخت، همانگونه که ستارگان در قیامت از آسمان فرومیریزند، و ابرها مانند کوهها در روز حساب به حرکت درآمدند.
هوش مصنوعی: ابر رحمت چون دید مردم زمین از گرد گناه شرمندهاند، دامن به کمر زد و برای شفاعت آماده شد.
هوش مصنوعی: ابر با دست گوهرافشان خود (باران) گرد گناه را شست و بر هر شاخه جامهٔ بهشتی پوشاند.
هوش مصنوعی: ای ساقی شراب بده، زیرا اکنون که جهان بهشت شده، شراب حلال است؛ ای مطرب ساز را کوک کن، که اوضاع روزگار هماهنگ و موزون شده است.
هوش مصنوعی: اسباب شادی را فراهم کن، چون تار و پود فرش عیش از رشتههای باران ابر بهاری آماده شده است.
هوش مصنوعی: بهویژه در هنگامی که پادشاه کامروا و صاحبقران، مانند خورشید جهانافروز که به خانهٔ شرف خود میرسد، به جایگاه بلند خویش روی آورد.
هوش مصنوعی: او نخستینِ پادشاهان جهان، شاه عباس دوم است؛ تاج فرمانروایان و جاروکش آستان دوازده امام.
هوش مصنوعی: پادشاه خوشبختی است که از زمانی که بر تخت نشست، طبع روزگار از فتنهانگیزی توبه کرد.
هوش مصنوعی: آن پادشاه نامدار در شرف و بزرگی بر شاهان روزگار برتری دارد، همانگونه که بسمالله بر دیگر آیات برتری دارد.
هوش مصنوعی: هر گناهی که بخشش او پوشانندهٔ آن باشد، مانند پیراهن بیگناه یوسف پاک و بیعیب جلوه میکند.
هوش مصنوعی: اگر در جهان خاکی هست که آرزوها را برآورد، آن خاک جز آستانهٔ دولت او نیست.
هوش مصنوعی: هر کس از فرمان نافذ آن پادشاه سرپیچی کند، حلقهٔ ترکبند زین او طوق گردنش میشود؛ یعنی اسیر و گرفتار او میشود.
هوش مصنوعی: نیروی بازوی او از دست ولایت (حضرت علی) است و آبِ شمشیرش از جوی ذوالفقار سرچشمه میگیرد.
هوش مصنوعی: خوی او دریای بخشندهای است که از هر موجش به جای کف، عنبر بر کرانهٔ جهان میافکند.
هوش مصنوعی: کشور پادشاهان همیشه با سختگیری و کیفر سامان مییافت، اما او مانند بهار با خوشخویی به روزگار نظم داد.
هوش مصنوعی: آسمان سبزرنگ برای بخت روزافزون او میدانی تنگ است، همچون پوستهٔ غنچه که برای جوشش بهار تنگ است.
هوش مصنوعی: آن سایهٔ خدا زیر چتر زرنگار، مانند خورشید جهانافروز در برج شرف خود است.
هوش مصنوعی: در بهار دادگری او، کودکان در رحم مادر از شادی به جای خون، شراب گوارا مینوشند.
هوش مصنوعی: پیشانی بختیار او آینهٔ اسکندر است که پادشاهی سراسر زمین در آن نمایان شده است.
هوش مصنوعی: شمشیر او از فراوانی پیروزیها خمیده شده است، همانگونه که شاخه از بسیاری میوه خم میشود.
هوش مصنوعی: در خم چوگانِ بخت جهانگیر او، گوی زمین مانند آسمان در یک جا آرام نمیگیرد.
هوش مصنوعی: تا ابروی پیروزی با شمشیر خمیدهٔ او پیوند نیافت، طاق ابروی جوانمردی آشکار نشد؛ یعنی پیروزی و جوانمردی با شمشیر او به کمال رسید.
هوش مصنوعی: اگر سایهٔ شمشیر جهانسوز او بر دریا بیفتد، همهٔ ماهیانش از ترس پوست میاندازند، چنانکه مار پوست میاندازد.
هوش مصنوعی: در روزگار او آسمان مانند کارگزار برکنارشدهای است که تسبیح ستارگان از دست لرزانش نمیافتد؛ یعنی فلک قدرت خود را از دست داده و به تسبیحگردانی سرگرم است.
هوش مصنوعی: همانگونه که گوهر به سبب ارزشش بر صدف برتری دارد، مقام او نیز با آنکه زیر آسمان است، بر آسمان برتری دارد.
هوش مصنوعی: هر جا خورشید پرچم او آشکار شود، رنگ دلیری از چهرهٔ مریخ (ستارهٔ جنگ) میگریزد.
هوش مصنوعی: ماهیای که نگهداری او برایش دعای زره باشد، فلسهایش از آتش مانند زر ناب و بیغش بیرون میآید و نمیسوزد.
هوش مصنوعی: هر گوزنی که فقط یاد تیر شاه به دلش بگذرد، بیاختیار همهٔ استخوانش به زهگیر (انگشتانهٔ کمانداران که از استخوان یا شاخ میساختند) بدل میشود؛ یعنی از ترس، خود را در خدمت تیراندازی او میبیند.
هوش مصنوعی: تیر او چنان پاک و بیاثر از سینهٔ شکار میگذرد که شکار تنها وقتی گرد برخاستن تیر را میبیند، تازه به فکر زخم خود میافتد.
هوش مصنوعی: بردباری او با گناهان بزرگ هم از جا کنده نمیشود، همانگونه که کوه قاف از سایهٔ سیمرغ نمیلرزد.
هوش مصنوعی: وقتی دست گوهرافشان او با بخشیدن، گوهرها را سبک کند، کفهٔ خاک از سنگینی گنج، مانند قارون که در زمین فرو رفت، به ناله میافتد.
هوش مصنوعی: از وقتی نگهداری او پاسبان ناتوانان جهان شده، شرارهٔ آتش هم مانند چشم ماهی بیآسیب در دریا گردش میکند.
هوش مصنوعی: شمشیر او که مانند ماه نو است، هر جا پدیدار شود، دست تماشاگری را که با انگشت به آن اشاره کند قطع میکند؛ اشاره به رسم انگشتنما کردن ماه نو.
هوش مصنوعی: دشتی که از آب (برندگی) شمشیر او لالهزار و خونین شده، گردبادش آسیای خون را به گردش درمیآورد؛ یعنی خون آنقدر زیاد است که آسیا را میچرخاند.
هوش مصنوعی: اگر پنجهٔ خشم او کوه بیستون را بفشارد، شیری که فرهاد در روزگار شیرین خورده بود از دل کوه به خون بدل میشود.
هوش مصنوعی: از وقتی شاه شمشیر آبدار عدل را از نیام بیرون کشید، دست ستم مانند نی قلم در آستین خشک و بیکار شد.
هوش مصنوعی: شمشیر در پنجهٔ مردانهٔ آن شاه مانند بال سیمرغ بر فراز کوه قاف است؛ یعنی شکوهمند و بلندپایه.
هوش مصنوعی: شمشیر خمیدهٔ او تکیهگاه بخت و اقبال است؛ از این رو مانند ابروی یار پرخم و دلربا به چشم میآید.
هوش مصنوعی: اگر ماه از چهرهٔ او روشنی بگیرد، وام چندسالهای را که از نور خورشید گرفته به خورشید پس میدهد.
هوش مصنوعی: در روزگار او اگر خاری به پای رهگذری فرو رود، از بیم مجازات شاه، سر سبز بهار در خطر است.
هوش مصنوعی: اگر هیبت این شاه به خواب رستم بیاید، رستم مانند پدرش زال با موی سپید از خواب میپرد.
هوش مصنوعی: داستان رستم و افسانهٔ اسفندیار در برابر شمشیر جهانگیر او مانند الفبای کودکان ساده و ناچیز است.
هوش مصنوعی: پرچم سپید و درخشان او هر جا پیدا شود، مانند صبح، خورشید پیروزی را در آستین دارد.
هوش مصنوعی: اگر شمشیر آبدارش را بر کوه بیازماید، هر رگهٔ سنگ به انگشتی بدل میشود که به نشانهٔ زنهارخواهی بالا رفته است.
هوش مصنوعی: وقتی کمان او مانند ماه تمام هالهدار و کشیده شود، پوست دشمن از باران تیرها مانند زره سوراخسوراخ میشود.
هوش مصنوعی: اگر با عزم استوار به این قلعهٔ نیلی آسمان روی آورد، مانند شکافته شدن رود نیل، در آسمان کوچهها و راهها باز میشود.
هوش مصنوعی: اگر سایهٔ آن کوه وقار بر معدن لعل بیفتد، لعل مانند شراب که از پارچهٔ حریر بتراود، از منفذهای کوه بیرون میزند.
هوش مصنوعی: او شکافهای کشور را چنان محکم کرده که بر لب دشمن، خنده مانند بخیهٔ الماس دوخته و بسته میشود.
هوش مصنوعی: اگر این آسمان نیلی شکوه ذاتی او را در دل بگذراند، مانند جامهٔ غنچه چاک میخورد.
هوش مصنوعی: از کوه بردباری او به سبب سنگینی و تمکین، صدایی بازنمیگردد؛ با این همه سبکروحی، چگونه اینهمه وقار را یکجا گرد آورده است؟
هوش مصنوعی: گوهرهای او جز جیب فقیران گنجینهای ندارد و دریای بخشش او جز دامن گدایان ساحلی ندارد؛ یعنی همه را میبخشد.
هوش مصنوعی: وقتی بوی خوش اخلاق او بر صحرای چین گذشت، آهو از شرم نافهٔ مشک خود را در صحرا انداخت.
هوش مصنوعی: اگر ماه پیشانی بر خاک درگاه او بساید، دیگر چهرهاش از لکههای کلف داغدار نمیشود.
هوش مصنوعی: شمشیر او کمتر به خون دشمنان آلوده میشود، زیرا دشمن بیمغز او مانند درخت چنار پوک خود به خود آتش میگیرد و میسوزد.
هوش مصنوعی: در روزگار عدل او، گرگ مانند سگ اصحاب کهف از ترس گوسفند از گوشهٔ غار بیرون نمیآید.
هوش مصنوعی: تیر او مانند دعای راستگویان که از آسمانها میگذرد، از زره نهلایه هم عبور میکند.
هوش مصنوعی: کار روزگار چنان سامان یافته که حتی چشم خمار هم از خواب آشفته در امان است.
هوش مصنوعی: خوی نیک او با خار و گل یکسان و با گشادهرویی رفتار میکند؛ همانگونه که در ترازوی عدالت بهار، ستم و جانبداری نیست.
هوش مصنوعی: رازهای ریز و پنهان آسمان بر دل روشن او همیشه آشکار است، چنانکه زرِ میان گل بر طبقِ گلبرگها پیداست.
هوش مصنوعی: اگر برق شمشیرش از دل سنگ خارا بگذرد، استخوانِ کوه بیستون مانند جوی شیرِ فرهاد آب میشود.
هوش مصنوعی: از بس سرزمینها با عدالت او آباد شده، جز جغد که جایش در ویرانه است، هیچ آواره و بیخانمانی در جهان نمانده است.
هوش مصنوعی: در پرتو عدل او، آهوها در دل شبهای تاریک با آسودگی خاطر، چشمِ درخشان شیر را چون چراغانی تماشا میکنند.
هوش مصنوعی: این بیت تکرار بیت پیشین با اختلاف ضبط است: در سایهٔ عدل او آهوان در شب تاریک با خاطر آسوده از چشمِ شیرِ سیر، چراغانی را تماشا میکنند و بیمی ندارند.
هوش مصنوعی: شراب در عقل استوار او اثری ندارد؛ همانطور که سیل هرگز کوه قاف را از جا نمیجنباند.
هوش مصنوعی: اگر آتش، خوی بهاری او را به یاد آورد، برای اسپند همچون آتشِ ابراهیم به گلستان بدل میشود.
هوش مصنوعی: اگر انوشیروان برای ستمدیدگان زنجیر عدل آویخت، این پادشاه دامن خود را به دست دادخواه میدهد.
هوش مصنوعی: خضر در راه رفتن به راهنما نیاز ندارد؛ بخت سبز و فرخندهٔ او نیز به مشاور نیازمند نیست.
هوش مصنوعی: بخشندگیِ دست ابرمانند او خون دریا را از رشک به جوش آورده است؛ آنچه از دریا پیدا شده مرجان نیست بلکه همان خون جوشیده است.
هوش مصنوعی: هیچ امیدواری از درگاه او دستخالی برنگشته است، جز جام شراب که ریختنِ خونش در شریعت رواست و تهی بازمیگردد.
هوش مصنوعی: در روزگار او صدف لب گشودن و خواستن را فراموش کرده، از بس که دست گوهرافشانش بیدرخواست میبخشد.
هوش مصنوعی: در زمان همت بلند او گرفتن چنان ننگ شده که حتی کودک شیرخوار از گرفتن پستان دوری میکند.
هوش مصنوعی: هر نخل امیدی که در روزگار او به بار نشیند، از برگریزیِ باد پاییز در امان است.
هوش مصنوعی: درخت چنار به امید بخشش دست گوهربار او، صدها هزار دست (برگ) از یک آستین بیرون آورده است.
هوش مصنوعی: درآمد دریا و کان در برابر بخشندگی ذاتی او چیزی نیست؛ همانگونه که سکههای ریز گل در برابر خرجِ باد بهار ناچیز است.
هوش مصنوعی: آسمان از روز نخست ناف جهان را به نام او بریده و جهان از آنِ اوست؛ آن محور عالم، مکه را نیز تسخیر خواهد کرد.
هوش مصنوعی: در نخستین نبرد، سرزمین را از فرزندزادهٔ اکبر گرفت و با این جهاد بزرگ در میان پادشاهان نامور شد؛ شاعر با واژهٔ «اکبر» بازی کرده است.
هوش مصنوعی: همهٔ فیلان مست سرزمین هندوستان از شمشیر کج او، چنانکه از کجکِ فیلبان، به خود آمدند و رام شدند.
هوش مصنوعی: سواری که نخستین شکارش فیل مست باشد، مانند سلیمان بر دیو و دد فرمانروا میشود.
هوش مصنوعی: از زمانی که با اقبال بر تخت پادشاهی نشست، دو پادشاه نامدار از توران به درگاهش پناه آوردند.
هوش مصنوعی: هر دو از لطف آن فرمانروای دین و دنیا در این جهان و آن جهان کامروا شدند.
هوش مصنوعی: هرچند اقبال او برای اثبات خود به گواه نیازی ندارد، این دو پادشاه چون دو گواه عادل، آن را بر کوچک و بزرگ ثابت کردند.
هوش مصنوعی: تا وقتی ماه نو از نور خورشید کامل میشود و تا وقتی گردش آسمان به گرد زمین است (دعای ماندگاری برای ممدوح).
هوش مصنوعی: جهان همچون آفتاب زیر نگین و فرمان او باشد، تا هنگامی که نور ظهور امام زمان آشکار شود.
هوش مصنوعی: بادها خوشبو چون مشک شده و ابرها گوهر میافشانند؛ امسال بهار با آرایشی کامل و دلپذیر از راه میرسد.
هوش مصنوعی: بهار با چیرهدستی، زنگارِ غم را با ابر از دلها شست و با دامن گل گرد را از سینهها زدود.
هوش مصنوعی: ابرها مانند بال پریان به هم پیوستند و فرش زمین مانند تخت سلیمان سایهدار شد.
هوش مصنوعی: جوشش گل خاک را برداشت، همانگونه که جوشش شراب خشتِ سرِ خم را برمیدارد؛ و آسمانِ لاجوردی مانند غنچه از ساز و برگِ شادی پر شد.
هوش مصنوعی: اثر برف مانند صبح کاذب از جهان محو شد، چون از شاخهٔ پرشکوفه صبح صادق پدیدار گشت؛ یعنی سپیدی شکوفه جای سپیدی برف را گرفت.
هوش مصنوعی: لبخند شیرین شکوفه، مانند شیری که زهر را بیرون میکشد، زهر سرما را آرامآرام از رگهای شاخهها بیرون آورد.
هوش مصنوعی: همانگونه که حروف گوناگون از الف پدید آمدهاند، از نوک هر خار هزاران گل رنگارنگ ظاهر شد.
هوش مصنوعی: چمن از شادابی همچون دامن دریای سبز شد و جویبار از شکوفههای سیمین که در آن ریخته، مانند ماهی نقرهای درخشید.
هوش مصنوعی: کوهسار هرچه عقیق و لعل و یاقوت در گنجینهٔ خود داشت، در لباس لاله و گل بیرون داد.
هوش مصنوعی: آسمان از رگههای ابر مانند سینهٔ خالخال شاهباز شد و زمین از گلها مانند بال قرقاول پرنقش و نگار گشت.
هوش مصنوعی: همانطور که شراب پرزور خشت سر خم را به دور میاندازد، جوشش لالهزار خاک را از جای خود برداشت.
هوش مصنوعی: وقتی ابر بهاری بوستان را در آغوش کشید، شبنم مانند اشک شادی بر چهرهٔ گلها روان شد.
هوش مصنوعی: نمیدانم باد سحرگاهی در گوش درختان چه گفت که سرو از شادی به پایکوبی و چنار به دستافشانی افتاد.
هوش مصنوعی: باغ از شکوه و فراوانی دریایی پر از گوهر شده و هر رگ شاخهای مانند رگ ابر مروارید (شکوفه و قطره) میبارد.
هوش مصنوعی: همانگونه که خط سبز از چهرهٔ زیبارویان میروید، گرد و غبار زمین نیز به صورت سبزه برمیخیزد.
هوش مصنوعی: هوا چنان لطیف شده که هر خاری نرم گشته و دیگر خار نیست که دل را بخراشد، بلکه گل است که در گریبان عاشقان شوق و بیقراری میاندازد.
هوش مصنوعی: از شکوفه هر مشت خاکی مانند دست سپید و درخشان موسی شده و از جوشش چشمهها هر سنگی مانند سنگ موسی است که از آن آب جوشید.
هوش مصنوعی: شاعر میپرسد آیا از بنفشه باغها پر از شعلههای نیلوفریرنگ شده، یا ماه مصر (یوسف) است که چهرهاش از سیلی کبود شده است؟ رنگ بنفشه را به این دو تشبیه کرده است.
هوش مصنوعی: آواز مرغان چمن از سرخوشی روز و شب پیوسته و بیوقفه است، مانند صدای آبشار.
هوش مصنوعی: جهان خاکی چنان پرطراوت و پرآب شده که ابرها دیگر نیازی ندارند برای گرفتن آب به دریا بروند و برگردند.
هوش مصنوعی: عالم چنان پرطراوت و پررطوبت شده که زیبارویان مانند گل با چهرهٔ شسته و تازه از خواب برمیخیزند.
هوش مصنوعی: از فیض بهار جهان چنان سرمستکننده شده که تنها هوا خوردن، خمار را از سر مخمور بیرون میبرد.
هوش مصنوعی: اگر صیاد دامش را زیر خاک پنهان کند، دام مانند سنبلی شاداب از خاک میروید و آشکار میشود.
هوش مصنوعی: رشد گیاهان چنان بلند شده که سوار برای چیدن گل لازم نیست خم شود.
هوش مصنوعی: از گشادگی و فیض بهار، پیکانِ غنچهمانند با لب خندان در گریبان هدف گل مینشاند؛ یعنی حتی زخم تیر به گل بدل میشود.
هوش مصنوعی: از طراوت آب و هوا، اگر سوار چوب تعلیمی (ترکه) به دست بگیرد، آن چوب به شاخهٔ گل تبدیل میشود.
هوش مصنوعی: لطف بهار آتش را هم چنان پرآب و لطیف کرده که بال و پر پروانهای که در آن میسوزد مانند بال طوطی سبز شده است.
هوش مصنوعی: درخشش لاله و گل چشم را به آب میاندازد و از همین روست که ابرها پیوسته گوهر (باران) میافشانند.
هوش مصنوعی: گلهای تازهروی چمن محو تماشای زیبایی خود شدهاند، چون هر گلی از قطرههای شبنم آینههایی در کنار دارد.
هوش مصنوعی: کوهسار از لطف بهار چنان نرم شده که شکاف سنگ مانند شکاف آب فوراً به هم میآید و بسته میشود.
هوش مصنوعی: اگر در این فصل بهشت عدن پدیدار شود، از شرم در برابر این زیبایی مانند خارپشت سر در گریبان فرو میبرد.
هوش مصنوعی: اگر یعقوب (پیر کنعان) گذارش به کنار این باغ بیفتد، از زیبایی آن یوسف گمشدهٔ خود را فراموش میکند.
هوش مصنوعی: همین که غرش رعد مانند صور اسرافیل آشکار شد، روحهای گیاهی مانند مردگان در رستاخیز از زمین سر برآوردند.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
عارضش را جامه پوشیدست نیکویی و فر
جامهای کش ابره از مشکت وز آتش آستر
طرفه باشد مشک پیوسته به آتش ماه و سال
و آتشی کو مشک را هرگز نسوزد طرفهتر
چون تواند دل برون آمد ز بند حلقههاش
[...]
بر گرفت از روی دریا ابر فروردین سفر
ز آسمان بر بوستان بارید مروارید تر
گه بروی بوستان اندر کشد پیروزه لوح
گه به روی آسمان اندر کشد سیمین سپر
هر زمانی بوستان را خلعتی پوشد جدا
[...]
اصل نفع و ضر و مایهٔ خوب و زشت و خیر و شر
نیست سوی مرد دانا در دو عالم جز بشر
اصل شر است این حشر کز بوالبشر زاد و فساد
جز فساد و شر هرگز کی بود کار حشر؟
خیر و شر آن جهان از بهر او شد ساخته
[...]
ابر سیمابی اگر سیماب ریزد بر کمر
دود سیماب از کمر ناگاه بنماید اثر
ور ز سرما آبدان قارورۀ شامی شدست
باز بگدازد همی قاروره را قاروره گر
ور سیاه و خشک شد بادام تر ، بیباک نیست
[...]
مابَقی فی النّاسِ حُرٌّ
لاٰوَلاٰفی الْجِنّ حُرٌّ
قَدْمَضیٰحُرُّ الْفَریَقیْنِ
فُحُلْو اُلْعَیْشِ مُرٌّ
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.