گنجور

بخش ۳ - حکایت سلطان تکش و حفظ اسرار

 
سعدی شیرازی
سعدی » بوستان » باب هفتم در عالم تربیت
 

تکش با غلامان یکی راز گفت

که این را نباید به کس باز گفت

به یک سالش آمد ز دل بر دهان

به یک روز شد منتشر در جهان

بفرمود جلاد را بی دریغ

که بردار سرهای اینان به تیغ

یکی زآن میان گفت و زنهار خواست

مکش بندگان کاین گناه از تو خاست

تو اول نبستی که سرچشمه بود

چو سیلاب شد پیش بستن چه سود؟

تو پیدا مکن راز دل بر کسی

که او خود نگوید بر هر کسی

جواهر به گنجینه داران سپار

ولی راز را خویشتن پاس دار

سخن تا نگویی بر او دست هست

چو گفته شود یابد او بر تو دست

سخن دیو بندی است در چاه دل

به بالای کام و زبانش مهل

توان باز دادن ره نره دیو

ولی باز نتوان گرفتن به ریو

تو دانی که چون دیو رفت از قفس

نیاید به لا حول کس باز پس

یکی طفل بر گیرد از رخش بند

نیاید به صد رستم اندر کمند

مگوی آن که گر بر ملا اوفتد

وجودی از آن در بلا اوفتد

به دهقان نادان چه خوش گفت زن:

به دانش سخن گوی یا دم مزن

مگوی آنچه طاقت نداری شنود

که جو کشته گندم نخواهی درود

چه نیکو زده‌ست این مثل برهمن

بود حرمت هر کس از خویشتن

چو دشنام گویی دعا نشنوی

به جز کشتهٔ خویشتن ندروی

مگوی و منه تا توانی قدم

از اندازه بیرون وز اندازه کم

نباید که بسیار بازی کنی

که مر قیمت خویش را بشکنی

وگر تند باشی به یک بار و تیز

جهان از تو گیرند راه گریز

نه کوتاه دستی و بیچارگی

نه زجر و تطاول به یک‌بارگی

 

🖰 با دو بار کلیک روی واژه‌ها یا انتخاب متن و کلیک روی آنها می‌توانید آنها را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.

🖐 شماره‌گذاری ابیات | وزن: فعولن فعولن فعولن فعل (متقارب مثمن محذوف یا وزن شاهنامه) | منبع اولیه: ویکی‌درج | ارسال به فیس‌بوک

این شعر را چه کسی در کدام آهنگ خوانده است؟

🎜 معرفی آهنگهایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است ...

تصاویر مرتبط در گنجینهٔ گنجور

بوستان سعدی به خط رکن‌الدین مسعود کاشانی مورخ ۱۰۳۹ هجری آگرهٔ هند » تصویر 254 بوستان به خط  بابا شاه بن سلطان علی مورخ ۹۸۹ هجری قمری » تصویر 251 کلیات سعدی به تصحیح محمدعلی فروغی، چاپخانهٔ بروخیم، ۱۳۲۰، تهران » تصویر 519

حاشیه‌ها

تا به حال ۵ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 شما حاشیه بگذارید ...

آریایی فر در ‫۵ سال و ۶ ماه قبل، پنج شنبه ۱۲ آذر ۱۳۹۴، ساعت ۱۱:۵۲ نوشته:

درود بر استاد سخن سعدی شیرین کلام
من این حکایت را بسیار دوست دارم ، و همیشه فکر می کنم سعدی خیلی رئال تر از حافظ و مولوی و عطار است و بیشتر در بسط عقل کاراست.

 

کاوه نظری در ‫۱ سال و ۹ ماه قبل، پنج شنبه ۷ شهریور ۱۳۹۸، ساعت ۱۹:۵۵ نوشته:

در بعضی جا ها نوشته اند : تو پیدا مکن راز دل با کسی
که او خود بگوید بر هر کسی

 

۷ در ‫۱ سال و ۸ ماه قبل، چهار شنبه ۲۷ شهریور ۱۳۹۸، ساعت ۰۱:۲۷ نوشته:

تو پیدا مکن راز دل بر کسی
که او خود نگوید بر هر کسی
یعنی گور پدر قافیه (هر -بر)
اگر به جای "بر" که درست است "با" بود نیم بیت دوم مثلا اینگونه میشد:
تو پیدا مکن راز دل با کسی
که او خود نگوید بر ناکسی

 

خس و خاشاک در ‫۷ ماه قبل، پنج شنبه ۸ آبان ۱۳۹۹، ساعت ۰۴:۰۱ نوشته:

به نظرم در بیت سوم "بر دار" اگر بصورت "بردار" از مصدر برداشتن نوشته بشه با درست تره. با تیغ سرشون رو بردار.

 

خس و خاشاک در ‫۷ ماه قبل، پنج شنبه ۸ آبان ۱۳۹۹، ساعت ۰۴:۰۲ نوشته:

* درست تره

 

برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور ثبت نام کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.