در خانه شحنه خفته و دزدان به کوی و بام
ره دیولاخ و قافله بی مقصد و مرام
گر عاقلی، چرا بردت توسن هوی
ور مردمی، چگونه شدهستی به دیو رام
کس را نماند از تک این خنگ بادپای
پا در رکاب و سر به تن و دست در لگام
در خانه گر که هیچ نداری شگفت نیست
کالات میبرند و تو خوابیدهای مدام
دزد آنچه برده باز نیاورده هیچگاه
هرگز به اهرمن مده ایمان خویش وام
میکاهدت سپهر، چنین بی خبر مخسب
میسوزدت زمانه، بدینسان مباش خام
از کار جان چرا زنی ای تیره روز تن
در راه نان چرا نهی ای بی تمیز نام
از بهر صید خاطر ناآزمودگان
صیاد روزگار به هر سو نهاده دام
بس سقف شد خراب و نگشت آسمان خراب
بس عمر شد تمام و نشد روز و شب تمام
منشین گرسنه کاین هوس خام پختن است
جوشیده سالها و نپختهست این طعام
بگشای گر که زندهدلی وقت پویه چشم
بردار گر که کارگری بهر کار گام
در تیرگی چو شبپره تا چند میپری
بشناس فرق روشنی ای دوست از ظلام
ای زورمند، روز ضعیفان سیه مکن
خونابه میچکد همی از دست انتقام
فتوی دهی به غصب حق پیرزن ولیک
بی روزه هیچ روز نباشی مه صیام
وقت سخن مترس و بگو آنچه گفتنی است
شمشیر روز معرکه زشت است در نیام
درد از طبیب خویش نهفتی، از آن سبب
این زخم کهنه دیر پذیرفت التیام
از بهر حفظ گله، شبان چون به خواب رفت
سگ باید ای فقیه، نه آهوی خوشخرام
چاهت چراست جای، گرت میل برتریست
حرصت چراست خواجه، اگر نیستی غلام
چندی ز بارگاه سلیمان برون مرو
تا دیو هیچگه نفرستد تو را پیام
عمریست رهنوردی و چون کودکان هنوز
آگه نهای که چاه کدام است و ره کدام
پروین، شراب معرفت از جام علم نوش
ترسم که دیر گردد و خالی کنند جام



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر به نقد و بررسی وضعیت انسانها و جامعه پرداخته و بر بیتوجهی و خوابزدگی افراد تأکید میکند. شاعر به نقد غفلت عاقلان و بیتوجهی به وضعیت پیرامون میپردازد و میگوید که در حالی که دزدان و مشکلات فراوان در کمیناند، عدهای در خواب غفلت به سر میبرند. او از انسانها میخواهد که به هوش باشند و در پی بهبود وضعیت خود و جامعه باشند و نسبت به حقایق زمانه بیتفاوت نباشند. در پایان، شاعر بر اهمیت علم و آگاهی تأکید کرده و از عواقب ندانستن راهها و چاههای زندگی سخن میگوید.
هوش مصنوعی: در خانهٔ شحنه (ناظر بر نظم و امنیت) خواب است و در عین حال دزدان در کوچه و بالای بام در حال فعالیت هستند. در این وضعیت، دزدان به دور از هر هدف و مقصودی، مانند دیوان، آزادانه در حال حرکت هستند.
هوش مصنوعی: اگر عاقل هستی، چرا اسب هوس را سوار شدهای؟ و اگر انسانی، چگونه به چنین دیو خیرهای تبدیل شدهای؟
هوش مصنوعی: هیچکس نتواند از این بادَ پا و سر و دست در زندگی بهرهای ببرد، چرا که در این حالتی که هستی، حتی توانایی حرکت کردن هم نداری.
هوش مصنوعی: اگر در خانهات چیزی نداری، جای شگفتی نیست که چیزهای تو را میبرند و تو مدام خوابیدهای و متوجه نمیشوی.
هوش مصنوعی: دزد هرگز چیزی را که برده، هرگز پس نمیدهد. ایمان خود را به ahreman (شیطان) واگذار نکن و محفوظ نگهدار.
هوش مصنوعی: زمانه به تو آسیب میرساند، در حالی که تو به چنین موضوعاتی بیخبر و بیتوجه هستی. در این وضعیت، نباید راحت و خام باشی که ممکن است در آینده دچار آسیب شوی.
هوش مصنوعی: چرا برای زندگی و به دست آوردن نان به خود زحمت میدهی، ای کسی که بدشانس و نادان هستی؟ چرا خود را در این راه بیفکری قرار میدهی؟
هوش مصنوعی: جهان پر از فریب و مکر است و انسانهای ناآزموده به راحتی طعمهٔ مشکلات و دسیسههای آن میشوند. روزگار مثل یک صیاد، برای آنها تلههایی در جایجای زندگی برقرار کرده است.
هوش مصنوعی: بسیاری از دیوارها و سقفها فروریختهاند، اما آسمان همچنان سالم مانده است. عمر آدمی نیز به پایان رسیده، اما روزها و شبها به طور کامل سپری نشدهاند.
هوش مصنوعی: برای نشستن و انتظار کشیدن گرسنگی نداشته باش، زیرا این آرزوی خامی است که پختن طعام را انتظار بکشی؛ این غذا سالها در حال جوشیدن بوده و هنوز نپخته است.
هوش مصنوعی: اگر زندهدلی و شادابی را با حرکت و تلاش تجلی بدهی، چشمانت را از زمین بردار و برای هر کاری اقدام کن.
هوش مصنوعی: در میان تاریکی مانند شبپره تا کی باید به پرواز ادامه بدهی؟ ای دوست، تفاوت روشنی را از تاریکی تشخیص بده.
هوش مصنوعی: ای کسی که قدرت داری، روزهای ضعیفان را تیره و تار نکن؛ چرا که انتقام تو موجب رنج و عذاب آنها میشود و از دستشان خونابه میچکد.
هوش مصنوعی: تو میگویی که برای تصرف و نادیده گرفتن حق پیرزنی فتوا بده، اما خودت هیچ وقت در روزهای ماه رمضان روزه نمیداری.
هوش مصنوعی: در زمان سخن گفتن باید بیپروا و بدون ترس صحبت کنی و هر آنچه را که باید بگویی، بگو. به این دلیل که در میدان جنگ، شمشیر در نیام زشت و بیفایده است.
هوش مصنوعی: درد خود را از پزشک نهان کردی، به همین دلیل این زخم کهنه به سختی بهبود مییابد.
هوش مصنوعی: برای حفظ و حراست از گله، شبان باید در خواب، سگ را نگه دارد، ای عالم و فقیه، نه اینکه آهو و مخلوق خوشمرام را نادیده بگیرد.
هوش مصنوعی: اگر میخواهی از دیگران برتر شوی، چرا در چاه حسرت و آرزو گرفتار شدهای؟ اگر مقام و شأن تو بالا نیست، چرا به مال و منال و ثروت اینقدر حریص هستی؟
هوش مصنوعی: مدتی از دربار سلیمان، که نماد حکمت و قدرت است، دور باش تا دیوها نتوانند پیامی به تو برسانند و به تو آسیبی نرسانند.
هوش مصنوعی: مدت زیادی است که تو در مسیر زندگی هستی، اما مانند کودکان هنوز نمیدانی که چاه (محل خطر) کجا است و راه درست کجا میباشد.
هوش مصنوعی: پروین میگوید که او از علم و دانش، نوشیدن شراب معرفت را تجربه کرده است، و نگران است که زمان بگذرد و دیگران به زودی او را از این تجربه محروم کنند.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
بر شاد گونه تکیه زده شاد و شاد کام
دولت رهی و بخت مطیع و فلک غلام
این روزگار بیخطر و کار بینظام
وام است بر تو گر خبرت هست، وام، وام
بر تو موکلند بدین وام روز و شب
بایدت باز داد به ناکام یا به کام
دل بر تمام توختن وام سخت کن
[...]
منت خدای را که برون آمد از غمام
بدری که هست پیشرو دودهٔ نظام
صدری که هست خادم پایش سر کفات
میری که هست عاشق دستش لب کرام
شایسته زین ملت وبایسته فخر مُلک
[...]
هر شب نماز شام بود شادیم تمام
کاید رسول دوست هلا نزد ما خرام
خورشید هر کسی که شب آید فرو رود
خورشید ما برآید هر شب نماز شام
روز فراق رفت و برآمد شب وصال
[...]
ای از کمال جاه تو ایام را نظام
وی از وفور علم تو اسلام را قوام
هستی حسام دین و ندیدست روزگار
در قمع شرک و نصرة دین چون یک حسام
سلطان اهل علمی و اندر معسکرت
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۲ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.