آنکس که چو سیمرغ بی نشان است
از رهزن ایام در امان است
ایمن نشد از دزد جز سبکبار
بر دوش تو این بار بس گران است
اسبی که تو را می برد به یک عمر
بنگر که به دست کهاش عنان است
مردمکشی دهر، بی سلاح است
غارتگری چرخ، ناگهان است
خودکامی افلاک آشکار است
از دیدهٔ ما خفتگان نهان است
افسانهٔ گیتی نگفته پیداست
افسونگریش روشن و عیان است
هر غار و شکافی به دامن کوه
با عبرت اگر بنگری دهان است
بازیچهٔ این پرده، سحربازی است
بی باکی این دست، داستان است
دی جغد به ویرانهای بخندید
کاین قصر ز شاهان باستان است
تو از پی گوری دوان چو بهرام
آگه نه که گور از پیت دوان است
شمشیر جهان کند می نماند
تا مستی و خواب تواش فسان است
بس قافله گم گشته است از آن روز
کاین گمشده، سالار کاروان است
بس آدمیان پای بند دیوند
بسیار سر اینجا بر آستان است
از پای در افتد به نیمهٔ راه
آن رفته که بی توشه و توانست
زین تیره تن، امید روشنی نیست
جان است چراغ وجود، جان است
شادابی شاخ و شکوفه در باغ
هنگام گل از سعی باغبان است
دل را ز چه رو شورهزار کردی
خارش بکن ای دوست، بوستان است
خون خورده و رخسار کرده رنگین
این لعل که اندر حصار کان است
آری، سمن و لاله روید از خاک
تا ابر بهاری گهر فشان است
در کیسهٔ خود بین که تا چه داری
گیرم که فلان گنج از فلان ست
ز اسرار حقیقت مپرس کاین راز
بالاتر از اندیشه و گمان است
ای چشمهٔ کوچک به چشم فکرت
بحریست که بی کُنه و بی کران است
اینجا نرسد کشتی ای به ساحل
گر زانکه هزارانش بادبان است
بر پر که نگردد بلند پرواز
مرغی که درین پست خاکدان است
گرگ فلک آهوی وقت را خورد
در مطبخ ما مشتی استخوان است
اندیشه کن از باز، ای کبوتر
هر چند تو را عرصه آسمان است
جز گرد نکوئی مگرد هرگز
نیکی است که پاینده در جهان است
گر عمر گذاری به نیکنامی
آنگاه تو را عمر جاودان است
در ملک سلیمان چرا شب و روز
دیوت به سر سفره میهمان است
پیوند کسی جوی که آشنایی است
اندوه کسی خور که مهربان است
مگذار که میرد ز ناشتایی
جان را هنر و علم همچو نان است
فضل است چراغی که دلفروز است
علم است بهاری که بی خزان است
چوگان زن، تا به دستت افتد
این گوی سعادت که در میان است
چون چیره بدین چار دیو گردد
آن کس که چنین بی دل و جبان است
گر پنبه شوی، آتشت زمین است
ور مرغ شوی، روبهت زمان است
بس تیرزنان را نشانه کرده است
این تیر که در چلهٔ کمان است
در لقمهٔ هر کس نهفته سنگی
بر خوان قضا آنکه میزبان است
یکرنگی ناپایدار گردون
کم عمرتر از صرصر و دخان است
فرصت چو یکی قلعهای است ستوار
عقل تو بر این قلعه مرزبان است
کالا مخر از اهرمن ازیراک
هر چند که ارزان بود گران است
آن زنده که دانست و زندگی کرد
در پیش خردمند، زنده آن است
آن کو به ره راست میزند گام
هر جا که برد رخت، کامران است
بازیچهٔ طفلان خانه گردد
آن مرغ که بی پر چو ماکیان است
آلوده کنی خاطر و ندانی
کالایش دل، پستی روان است
هیزم کش دیوان شدن زبونی است
روزی خور دونان شدن هوانست
ننگ است به خواری طفیل بودن
مانند مگس هر کجا که خوان است
این سیل که با کوه میستیزد
بیغ افکن بسیار خانمان است
بندیش ز دیوی که آدمی روست
بگریز ز نقشی که دلستان است
در نیمهٔ شب، نالهٔ شباویز
کی چون نفس مرغ صبح خوان است
از منقبت و علم، نیم ارزن
ارزندهتر از گنج شایگان است
کردار تو را سعی رهنمون است
گفتار تو را عقل ترجمان است
عطار سپهرت زریر بفروخت
بگرفتی و گفتی که زعفران است
در قیمت جان از تو کار خواهند
این گنج مپندار رایگان است
اطلس نتوان کرد ریسمان را
این پنبه که رشتی تو، ریسمان است
ز اندام خود این تیرگی فرو شوی
در جوی تو این آب تا روان است
پژمان نشود ز آفتاب هرگز
تا بر سر این غنچه سایبان است
برزیگری آموختی و کشتی
این دانه زمانی که مهرگان است
مسپار به تن کارهای جان را
این بی هنر از دور پهلوان ست
یاری نکند با تو خسرو عقل
تا جهل به ملک تو حکمران است
مزروع تو، گر تلخ یا که شیرین
هنگام درو، حاصلت همان است
هر نکته که دانی بگوی، پروین
تا نیروی گفتار در زبان است



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر به بیان حقیقتهای زندگی و رابطه انسان با جهان میپردازد. او به سیمرغ و بینشان بودنش اشاره میکند که از گزند زمان در امان است و انسانهایی که بار سنگینی بر دوش دارند را به نقد میکشد. اشعار به نقد دنیای مادی و وفاداری به نیکی و فضیلت میپردازد و بر اهمیت علم و هنر به عنوان راهنمای زندگی تأکید میکند. همچنین، شاعر به گذر عمر و عدم توانایی در حفظ روح و هویت واقعی در دنیای مادی اشاره کرده و از اهمیت صداقت و نیکوکاری سخن میگوید. در نهایت، او بر این نکته تأکید میکند که کوشش و کردار انسان است که سرنوشت او را رقم میزند.
هوش مصنوعی: کسی که مانند سیمرغ، موجودی افسانهای و بینشان است، از خطرات و گزندهای زمان محفوظ میماند.
هوش مصنوعی: تنها کسانی که بار سنگینی بر دوش ندارند، از دزدان و خطرات ایمن میمانند; زیرا تحمل بار سنگین، آدمی را در معرض آسیب و آسیبپذیری قرار میدهد.
هوش مصنوعی: به اسبی که تو را در طول عمر همراهی میکند، توجه کن که چه کسی کنترل آن را در دست دارد.
هوش مصنوعی: دوران و زمانه، بدون نیاز به سلاح، به کشتار مردم مشغول است و سرنوشت، بهطور ناگهانی و بدون هشدار، دست به غارت میزند.
هوش مصنوعی: خودسری و خودخواهی آسمانها برای ما روشن است، اما کسانی که در خوابند یا غافلند، نمیتوانند آن را ببینند.
هوش مصنوعی: داستان و افسانههای دنیا بهطور واضح و آشکار نمایان است و جادوگری و فریبندگی این دنیا نیز بهخوبی مشخص و روشن میباشد.
هوش مصنوعی: هر غار و شکافی که در دامنهٔ کوه وجود دارد، اگر با دید عبرت و تأمل به آن نگاه کنی، به مانند دهانی است که سخن دارد.
هوش مصنوعی: این که میگوید «بازیچهٔ این پرده، سحربازی است»، به معنای این است که نمایشهای زندگی و اتفاقات آن مانند جادو و سحر به نظر میرسند و مشخص نیست که حقیقت چیست. «بی باکی این دست» اشاره به شجاعت و بیتوجهی به عواقب کارها دارد که داستانی را شکل میدهد. بنابراین، زندگی و درام آن مانند نمایشی از جادو است که بازیگرانش با شجاعت در برابر خطرات میایستند.
هوش مصنوعی: جغدی در ویرانهای خندید و گفت که این قصر، متعلق به شاهان قدیم است.
هوش مصنوعی: تو برای یافتن قبر (گور) مثل بهرام (یک شکارچی معروف در اساطیر ایران) میدوی؛ در حالی که باید بدانی قبر از تو جلوتر میدود و تو را نمییابد.
هوش مصنوعی: شمشیر (قدرت) در این دنیا دوام نمیآورد، پس تا زمانی که مستی و خواب تو (فریبخوردگی و غفلت) برقرار است، فسانه (قصه)ای است برای تو.
هوش مصنوعی: بسیاری از قافلهها از زمانی گم شدهاند که این گمشده (مثلاً انسان یا حقیقتی بزرگ) رهبر کاروان است.
هوش مصنوعی: بسیاری از مردم به دلیل وابستگیهای خود، به اینجا، یعنی درگاه تو، آمدهاند.
هوش مصنوعی: کسی که بدون آمادگی و امکانات لازم سفر کند، در میانساز و در میانهٔ راه، از پا خواهد افتاد.
هوش مصنوعی: از این بدن تیره و سیاه، امیدی به روشنی نیست؛ بلکه جان انسانی همانند چراغی است که وجود او را روشن میکند.
هوش مصنوعی: شادابی و شکوفهدادن درختان باغ هنگام گل کردن، نتیجهٔ تلاش و کوشش باغبان است.
هوش مصنوعی: دوست عزیز، چرا دل مرا بیحس و شادابی کردی؟ لطفاً به من کمک کن و آن را شاداب کن، زیرا دل من مانند یک بوستان است که نیاز به رسیدگی دارد.
هوش مصنوعی: این لعل (مروارید) که در حصار کان (معدن) است، خون (جان) خورده و رنگین شده و به همین دلیل چهرهاش زیبا و رنگی است. این کنایه به رنج و سختیهایی اشاره دارد که زیبایی میتواند به همراه داشته باشد.
هوش مصنوعی: بله، در فصل بهار، گلهای سمن و لاله از زمین میرویند و شکوفایی آنها با باران بهاری همراه است که همچون مروارید میبارد.
هوش مصنوعی: در کیسهات را نگاه کن و ببین چه چیزهایی داری، چون ممکن است آنچه مورد نظر من است، گنجی معین از فلانی باشد.
هوش مصنوعی: از اسرار حقیقت نپرس، چرا که این راز فراتر از توانایی فکر و حدس است.
هوش مصنوعی: ای چشمهٔ کوچکی که در چشم دانایی و تفکر تو قرار دارد، در واقع دریایی نامتناهی و بیپایان است.
هوش مصنوعی: اگرچه کشتیها و قایقها با هزاران بادبان به دریا رفتهاند، ولی در اینجا (در این دنیای پست و مادی) به ساحل نمیرسند.
هوش مصنوعی: مرغی که در این خاک پست زندگی میکند، هرگز نمیتواند بر فراز آسمان پرواز کند.
هوش مصنوعی: زمانه، مانند گرگ، فرصتها و خوشبختیها را که همچون آهو هستند، میبلعد و در نهایت تنها چیزهایی که از آن باقی میماند، نشانههایی از گسست و نابودی، مانند خاکستر و استخوان است.
هوش مصنوعی: ای کبوتر، اندیشه کن که اگرچه تو در آسمان آزادی داری، اما باید به موقعیت و شرایط خود نیز توجه کنی.
هوش مصنوعی: به جز گرد نیکی، هرگز به چیز دیگری نپرداز؛ زیرا تنها نیکی است که در جهان ماندگار است.
هوش مصنوعی: اگر عمرت را صرف انجام کارهای نیکو و کسب نیکنامی کنی، آنگاه عمر تو همیشه و جاودانه خواهد بود.
هوش مصنوعی: در سرزمین سلیمان، چرا دیو (موجودی شرور و بدذات) شب و روز همواره در کنار میهمانی حاضر است؟
هوش مصنوعی: تجربه و ارتباطات دوستانه باید با یکدیگر تقویت شود، زیرا در کنار دوستی و محبت، اندوه و غم نیز وجود دارد و شیرینی دوستی میتواند مشوقی برای تحمل دردی باشد که میآوریم.
هوش مصنوعی: بگذار نگذار که جان از گرسنگی و بیغذایی بمیرد، چرا که هنر و علم مانند نان ضروری و لازم هستند.
هوش مصنوعی: فضل، مانند چراغی است که دل و جان را روشن میکند و علم به مثابه بهاری است که هرگز به خشکی و زوال نمیگراید.
هوش مصنوعی: وقتی که چوگانباز شروع به بازی میکند، تا زمانی که این گوی سعادت که در وسط میدان قرار دارد به دستت بیفتد، باید تلاش کنی.
هوش مصنوعی: کسی که در برابر دشواریها و مشکلات سست و ترسو باشد، هرگز نمیتواند بر چنگال سختیها غلبه کند.
هوش مصنوعی: اگر به مانند پنبه نرم و ضعیف شوی، آتشهایی در زمین خواهی داشت، و اگر به مانند مرغ آزاد شوی، زمانه به سوی تو پرواز خواهد کرد.
هوش مصنوعی: این تیر که در چلهٔ کمان نشسته، بسیاری از تیراندازان را هدف قرار داده است، یعنی قدرت و اثرگذاری آن بسیار زیاد است.
هوش مصنوعی: هر کسی در زندگیاش با مشکلات و سختیها مواجه است که همچون سنگی در لقمهاش نهفته شده، و این مشکلات معمولاً بر اثر تقدیر و سرنوشت پیش میآید، همانطور که میزبان در یک مهمانی غذا برای مهمانان خود آماده میکند.
هوش مصنوعی: دنیای گردان و فانی، ثبات و یکرنگیاش کمتر از باد سخت و دود است و نمیتوان به آن اعتماد کرد.
هوش مصنوعی: فرصت شبیه یک دژ محکم است و عقل تو به عنوان نگهبان یا مرزبان آن دژ، باید از آن حفاظت کند.
هوش مصنوعی: محصول و کالای خود را از دست دیو (اهریمن) دور نگهدار، زیرا هرچند که به نظر ارزان بیاید، در واقع بسیار گرانقیمت است.
هوش مصنوعی: زندگی واقعی برای کسی است که آگاهی دارد و بر اساس دانایی خود زندگی میکند. این انسان در نظر خردمندان واقعاً زنده و باارزش است.
هوش مصنوعی: کسی که در راه درست قدم میزند و به هر جا که برود، نشانهٔ موفقیت و خوشبختی اوست.
هوش مصنوعی: مرغی که پر ندارد و مانند مرغهای خانگی میماند، در واقع به عنوان بازیچهٔ کودکان در خانه تبدیل میشود. این بیت بیانگر بیعرضگی و ناتوانی در مواجهه با سختیهاست.
هوش مصنوعی: اگر کسی بدون آگاهی و با نیت آلوده کردن، دل دیگران را به درد بیاورد، این نشان از روحی پست و دون دارد.
هوش مصنوعی: دیوان شدن بهعنوان هیزمکش، نشاندهندهٔ ناتوانی و زبونی است. دچار ننگ و خفت شدن و مانند کسانی که روزی میخورند، سرنوشت بدی به حساب میآید.
هوش مصنوعی: خجالتآور است که به خاطر ضعف و ناتوانی، مانند مگس در جایی که غذا یا سفرهای پهن است، دمدست و بیارزش باشی.
هوش مصنوعی: این سیل که با کوه در حال جنگ است، باعث ویرانی و نابودی بسیاری از خانهها و زندگیها میشود.
هوش مصنوعی: از فکر دیوی که آدمی را به خطر میاندازد بگریز، چرا که دلبر و محبوب تو فقط یک تصویر فریبنده است.
هوش مصنوعی: در نیمههای شب، صدای شباویز (پرندهای شبزی) مانند نالهای در میآید که به مانند صدای مرغی است که صبح را میخواند.
هوش مصنوعی: از فضیلت و دانش، حتی به اندازهٔ نیم دانهٔ ارزن نیز به اندازهٔ گنجهای باارزش نیست.
هوش مصنوعی: عمل و رفتار تو را تلاش و کوشش هدایت میکند و سخنان تو را خرد و عقل تفسیر میکند.
هوش مصنوعی: عطار (شاعر و عطار معروف) از شغل خود که به فروش زریر (نوعی پارچه زردرنگ) میپردازد، به این صفرا (زعفران) اشاره میکند و میگوید که این زریر ارزش بالایی دارد و به جای آن برای فروش دادن چیزی با ارزشتر چون زعفران پیشنهاد میدهد.
هوش مصنوعی: در ازای جان تو، سرنوشت با تو در کار است؛ این گنج را رایگان نمیتوان پنداشت.
هوش مصنوعی: این بیت بیانگر این است که نمیتوان از ریسمان ضعیف و معمولی، لباسی گرانقیمت و زیبا مانند اطلس (پارچهای لوکس) درست کرد. اشاره دارد به این که سلامت و زیبایی واقعی از ماده و کیفیت مناسب ناشی میشود و در اینجا به پنبهای اشاره میکند که از رشت، یکی از شهرهای ایران، میآید و به نوعی، بر ارزش و کیفیت آن تأکید دارد.
هوش مصنوعی: اگر از بدن خود، تیرگیها و ناخرسندیها را دور کنی، میتوانی در جوی آبی که روان است، پاکی و زلالی را بیابی.
هوش مصنوعی: پژمان، که نام گل یا گیاه است، هرگز از آفتاب آسیب نمیبیند، زیرا بر روی این غنچه سایبانی (پناهی) وجود دارد.
هوش مصنوعی: تو در وقت مهرگان (ماه مهر) فن برزگری (کشاورزی) و کشتی (ورزش کشتی) را آموختی، یعنی در زمانی که وقت برداشت محصول و جشن گرفتن است.
هوش مصنوعی: به تن خود کارهای جان را واگذار نکن، زیرا این بیهنر از دور قهرمان به نظر میرسد.
هوش مصنوعی: خسرو عقل، رمز دانایی و خرد است و اگر او یاریات نکند، یعنی در سختیها و جهل، نمیتوانی بر مشکلات غلبه کنی، زیرا جهل بر زندگیات تسلط دارد.
هوش مصنوعی: محصولی که از زمین تو به دست میآید، فرقی نمیکند که تلخ یا شیرین باشد، در زمان برداشت نتیجهاش همان خواهد بود.
هوش مصنوعی: هر چیزی که میدانی بگو، پروین، تا زمانی که توانایی صحبت کردن را داری.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۴ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.