ای رنج ناکشیده، که میراث میخوری
بنگر که: کیستی تو و مال که میبری؟
او جمع کرد و چون به نمیخورد ازو بماند
دریاب کز تو باز نماند چو بگذری
مردم به دستگاه توانگر نمیشود
درویش را چو دست بگیری توانگری
از قوت و خرقه هرچه زیادت بود ترا
با ایزدش معامله کن، گر مبصری
زر غول مرد باشد و زن غل گردنش
در غل غول باشی، تا با زن و زری
شوهر کشیست، ای پسر، این دهر بچهخوار
برگیر ازو تو مهر و مگیرش به مادری
فرزند بندهایست، خدا را، غمش مخور
کان نیستی که به ز خدا بنده پروری
گر مقبلیست گنج سعادت از آن اوست
ور مدبرست، رنج زیادت چه میبری؟
ای خواجه، ملک را که به دست تو دادهاند
قانون بد منه، که به کلی تو میخوری
بیعدل ملک دیر نماند، نگاه دار
مال رعیت از ستم و جور لشکری
گرد هوی مگرد، که گردد وبال تو
گر خود به بال جعفر طیار میپری
دریای فتنه این هوس و آرزوی تست
در موج او مرو، چو ندانی شناوری
این شست و شوی جبه و دستار تا به کی؟
دست از جهان بشوی، که آنست گازری
هرگز نباشدت به بد دیگران نظر
در فعل خویشتن تو اگر نیک بنگری
پر سرمکش، که عاقبت از بهر کشتنت
ناگه رسن دراز کند چرخ چنبری
جای خرد به مرتبه بالای چرخهاست
رو با خرد نشین، که تو از چرخ برتری
بوجهل را ز کعبه به دوزخ کشید جهل
پیش خرد نتیجهٔ جهلست کافری
ظلمت خلاف نور بود، زان کشید ابر
شمشیر برق در رخ خورشید خاوری
صد جامهٔ سیاه بپوشی، چو خلق نیست
گرد تو کس نگردد، اگر گاو عنبری
خوابت نگیرد، ار نبود همسر تو زن
زان غسل واجبیست، که با زن برابری
شاید که از تو دیو گریزان شود، مگوی :
کز چشم ما برای چه پنهان شود پری؟
گیرم که بعد ازین نکنی روی در گناه
عذر گناه کرده، بگو: تا چه آوری؟
از کار کرد خویش پشیمان شوی یقین
روزی که کردگار کند با تو داوری
گفتار اوحدی نبود بیحقیقتی
قولش قبول کن، که به اقبال رهبری
گر طالبی، فروغ بگیری ز آفتاب
ور غالبی، دریغ نداری ز مشتری



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر به نکوهش وضعیت افراد ثروتمند و قدرتطلب میپردازد و ناخرسندی خود را از ظلم و ستمی که بر مردم میرود، ابراز میکند. شاعر به کسانی که از رنج دیگران بهرهبرداری میکنند، هشدار میدهد که مال و ثروت به چه قیمتی به دست میآید و در نهایت چه عاقبتی خواهد داشت. او همچنین به اهمیت انصاف و عدالت در سلطنت اشاره میکند و بر این نکته تأکید میکند که دنیا فانی است و انسان باید به درون خود نگریسته و از زر و زینت دنیوی غافل نشود. در پایان، شاعر بر لزوم پشیمانی و بازنگری در اعمال تأکید میکند و قولهای الهی را باورپذیر میداند.
هوش مصنوعی: ای کسی که هیچ زحمتی نکشیدهای اما از ارث و میراث دیگران بهرهمند میشوی، خوب به خود و کسانی که مالشان را میخوری نگاه کن و ببین که تو چه کسی هستی و چه چیزی را به دست میآوری.
هوش مصنوعی: او ثروت و نعمت جمع کرده، اما وقتی که به سراغ حقایق نمیرود و از آنها غافل میشود، در حقیقت چیزی از او نمیماند. پس درک کن که باید از این گذرا بودن و فانی بودن دنیا آگاه باشی.
هوش مصنوعی: درویش (فقیر) به وسیلهٔ ارتباط یا کمک گرفتن از توانگران (ثروتمندان) به ثروت دست نمییابد، بلکه باید خود را به کار و تلاش مشغول کند تا به موفقیت برسد.
هوش مصنوعی: هر چه از قوت (خوراک) و خرقه (لباس درویشی) بیشتری داری، آن را به خدا (ایزد) بده و در ازای آن، طلب کار درآمد و نعمت کن، حتی اگر کار تو به مبصر (بینش و دانش) برسد.
هوش مصنوعی: مردان قوی و با نفوذ در دنیای امروز همچون طلا هستند، و زنان نیز مانند زنجیر به گردن آنها هستند؛ بنابراین، باید در زندگی مشترک با همنوعان خود آگاه و محتاط باشی.
هوش مصنوعی: این دنیا مثل یک شوهرکشی است که بچهها را میخورد؛ پس ای پسر، از او دست بکش و محبت خود را به مادرش نده.
هوش مصنوعی: فرزند من متعلق به خداست، پس نگران او نباش، زیرا او وجودی ندارد که از جانب خداوند بندهای به او داده شده باشد.
هوش مصنوعی: اگر خوشبختی و گنج سعادت به او (فرزند) تعلق دارد، مال و دارایی اوست و اگر کسی چارهساز است، زحمات زیاد نبر که در نهایت چیزی از دست نخواهی داد.
هوش مصنوعی: ای آقا، کشوری را که به تو سپردهاند، قانون بدی را بر آن حاکم نکن، زیرا که تمام آن را خودت میخواهی و میبلعی.
هوش مصنوعی: ملک یا حکومت بدون عدالت پایدار نمیماند، پس مال مردم عادی را از ستم و بیعدالتی حفظ کن.
هوش مصنوعی: به دنبال خواستهها و هوسهای بیمورد نرو، زیرا این کار باعث میشود که تبعات بدی برای تو ایجاد کند، حتی اگر خود را مانند جعفر طیار (شخصیتی که به خاطر بالهایش معروف است) در حال پرواز بدانی.
هوش مصنوعی: فتنه و آرزوهایت همچون دریایی عمیق و خطرناک است. در این دریا شنا نکن، چون نمیدانی چطور شنا کنی و ممکن است به مشکل برخوری.
هوش مصنوعی: این شست و شوی لباس و عمامه (دستار) برای چه مدتی ادامه دارد؟ از دنیا دست بردار، که آن چیز (دنیا) فقط زرق و برق و فریب است.
هوش مصنوعی: هرگز به کارهای بد دیگران نگاه نکن و در اعمال خودت تأمل کن؛ اگر دقیقاً به خود بنگری، متوجه خواهی شد که رفتار تو چگونه است.
هوش مصنوعی: مراقب باش که با دنیا سوختن و لذت بردن از آن، عاقبت ممکن است زندگیات را نابود کند، زیرا سرنوشت میتواند به ناگهانی مانند افکندن طناب بلندی برای کشتن تو اقدام کند.
هوش مصنوعی: خرد، توانایی و هوش انسانی است که در بالاترین مقام در چرخهای زندگی قرار دارد. بنابراین، تو باید با خرد زندگی کنی و به آن پناه ببری، زیرا تو از این چرخها و دنیای مادی بالاتر هستی.
هوش مصنوعی: بوجهل (به معنای جهل و نادانی) را از کعبه، مکانی مقدس، به دوزخ (نماد عذاب و جهنم) کشاند، چرا که جهل خود نتیجهای است بر کفر و نادانی.
هوش مصنوعی: تاریکی به ضد نور تعلق دارد، به همین دلیل ابر به مانند شمشیری، برق را از رخ خورشید طلایی میگیرد.
هوش مصنوعی: اگر لباس سیاه بپوشی و به نظر بیایی که هیچکس دور و بر تو نیست، به زحمت قابل توجه کسی نخواهی بود، حتی اگر خودت به زیبایی مانند گاو عنبر (دانهای گران بها) باشی.
هوش مصنوعی: اگر همسرت پیش تو نباشد، خواب بر تو نخواهد آمد؛ زیرا که آن حضور او مانند غسل واجبی است که وجود زن در زندگی تو را ضروری میکند و بیاو تو نمیتوانی به آرامش برسی.
هوش مصنوعی: شاید دیوها از تو بترسند و دور شوند، اما نگو که چرا پری (یعنی زیبایی یا معشوق) از چشمهای ما پنهان میشود.
هوش مصنوعی: اگر فرض کنیم که از این به بعد دیگر مرتکب گناه نشوی، باید بگویی که برای بخشش خود چه دلیلی میآوری؟
هوش مصنوعی: روزی خواهد رسید که اگر از اعمالت پشیمان شوی، خداوند در روز قیامت تو را مورد قضاوت قرار خواهد داد.
هوش مصنوعی: اوحدی میگوید سخنانش بیپایه نیست و بدون حقیقت گفته نمیشود، پس باید قول او را پذیرفت زیرا او در رهبری و هدایت، خوششانس است.
هوش مصنوعی: اگر خواهان چیز باارزشی هستی، میتوانی از نور خورشید بهرهمند شوی و اگر برتری، نباید از خرمی و نعمت مشتری (سیارهای که نماد ثروت و خوشبختی است) دریغ کنی.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
زلفین برشکسته و قد صنوبری
زیر دو زلف جعدش دو خط عنبری
دو لب عقیق و زیر عقیقش دو رسته در
نرگس دو چشم و زیر دو نرگس گل طری
چشم و دو زلف و دو رخ، جمله مشعبدند
[...]
ای اَبر بهمنی که به چشم من اندری
تن زن زمانکی و بیاسای و کم گری
این روز و شب گریستن زاروار چیست
نه چون منی غریب و غم عشق برسری
بر حال من گری که بباید گریستن
[...]
برگ گل سپید به مانند عبقری
برگ گل دو رنگ به کردار جعفری
برگ گل مُوَرَّدِ بشکفتهٔ طری
چون روی دلربای من، آن ماه سعتری
پوشیده مشگ ز ابر سیه چرخ چنبری
کافور بر گرفت ز که باد عنبری
از گل زمین شده چو تذروان هندوی
وز ابر آسمان چو پلنگان بربری
از سنگ خاره گشت گلاب و عرق روان
[...]
ای فال گیر کودک فالم ز روی تو
با روشنایی مه و با سعد مشتری
هستت زنخ، بلور گُویّ و در آن بلور
پیدا خیال حسن لطیفی و دلبری
دارند صورت پری اندر بلور و تو
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.