قالَ اللّهُ تَعالی یَدْعونَ رَبَّهُمْ خَوْفاً و طَمَعَاً بوهریره رَضِیَ اللّهُ عَنْهُ گوید که پیغامبر صَلَّی اللّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ گفت اندر دوزخ نشود آنک بگرید از بیم خدای تا آنگه که آن شیر که از پستان بیرون آمده باشد باز پستان شود و هرگز دود دوزخ و گَرد جهاد اندر بینی بندۀ مسلمان گِرد نیاید.
وانَسَ گوید رَضِیَ اللّهُ عَنْهُ که پیغامبر صَلَّی اللّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ گفت اگر شما آن دانید که من دانم خندۀ شما اندک بودی و گریستن بسیار.
و خوف معنیی بود که بمستقبل تعلّق دارد زیرا که از آن ترسد که خواهد بود از مکروهها یا فوت دوستی چیزی بود که در آینده امید میدارد که به وی رسد امّا آنچه اندر حال موجود بود خوف به وی تعلّق ندارد.
و خوف از خداوند سُبْحانَهُ وَتَعالی آن بود که ترسند از عقوبت او اندر دنیا یا اندر آخرت و خداوند سبحانه خوف فریضه بکرده است بر بندگان چنانکه گفت وَخافونِ اِنْ کُنْتُم مْؤمِنینَ. دیگر جای گفت فَاِیّایَ فَارْهَبونِ. و مؤمنان را بستود بخوف آنجا که گفت یَخافونَ رَبَّهُم مِنْ فَوْقِهِمْ.
از استاد ابوعلی دقّاق رَحِمَهُ اللّهُ شنیدم که خوف را مرتبهاست خوف است و خشیت و هیبة، خوف از شرط ایمان بود و حکم او قالَ اللّهُ تَعالی وَخافون اِنْ کُنْتُمْ مُْؤمنینَ و خشیت از طریق علم بود قالَ اللّهُ تَعالی اِنَّما یَخْشیَ اللّهَ مِنْ عِبادِهِ الْعُلَماءُ. و هیبت از شرط معرفت بود قالَ اللّهُ تَعالی وَیُحَذِّرُکُمُ اللّهُ نَفْسَهُ.
ابوحفص گوید خوف تازیانۀ خدایست تادیب کند آنرا که از درگاه او رمیده باشد.
و ابوالقاسم حکیم گوید خوف بر دو رتبت بود رَهْبَت و خَشْیَت، صاحب رهبت چون بترسد بگریزد چون بگریزد پس هواء خود رود چون رهبانان که متابع هواء خویش باشند چون لگام علم ایشان را باز کشد بحق شرع قیام نماید آن خشیت باشد
ابوحفص گوید خوف چراغ دل بود آنچه درو بود بدو بتوان دید از خیر و شر.
استاد ابوعلی گوید خوف آن بود که بهانه نسازی خویشتن را بعسی و سوفَ، باشد کی چنین بود، باشد که چنان بود.
ابوعمرو دمشقی گوید خائف آن بود که از نفس خویش بیش از آن ترسد که از شیطان.
ابن جّلا گوید خائف آن بود که بیمها او را ایمن گفته اند خائف نه آنست که بگرید و چشم بسترد، خائف آنست که از آنچه ترسد که بدان عذاب کنند دست بدارد.
فضیل را گفتند چونست که ما خائفی را نبینیم گفت اگر ترسان بودی این ترسگاران بر شما پوشیده نبودی، خائف را نبیند مگر خائف، خداوند مصیبت آن خواهد که خداوند مصیبت را ببیند.
یحیی بن معاذ گوید مسکین فرزند آدم اگر از دوزخ بترسیدی چنانک از درویشی بترسد اندر بهشت شدی.
شاه کرمانی گفت نشان ترسگاری اندوه دائم است.
ابوالقاسم حکیم گفت هر که از چیزی ترسد ازو بگریزد و آنک از خدای ترسد بازو گریزد.
ذوالنّون مصری را پرسیدند که کی آسان گردد بنده را راه خوف؟ گفت آنگاه خویشتن را بیمار شمرد از همه چیزها پرهیز کند از بیم بیماری دراز.
معاذ جبل گوید مؤمن را هرگز دل آرام نگیرد و بیم وی ساکن نشود تا پل دوزخ بگذارد.
بشر حافی گوید خوف ملکی است آرام نگیرد مگر در دل پرهیزگاران.
ابوعثمان حیری گوید عیب خائف آن بود که بخوف خویش مائل بود و بازو آرام گیرد زیرا که آن ایمنی بود پنهان.
واسطی گوید خوف حجابی بود میان بنده و خدای تعالی و اندرین لفظ اشکالی هست و معنیش آن است که خائف وقت ثانی چشم میدارد و ابناء وقت انتظار مستقبل نکنند و حسنات ابرار سیّآت مقرّبان باشد.
نوری گوید خائف از خدای با خدای گریزد.
یکی دیگر گوید علامت خوف تحیّر بود بر در غیب.
جنید را پرسیدند از خوف، گفت چشم داشتن عقوبت است با مجاری انفاس.
ابوسلیمان دارانی گوید خوف از هیچ دل مفارقت نکند مگر که آن دل ویران شود.
ابوعثمان گوید صدق خوف، پرهیزدنست از گناهان ظاهر و باطن.
ذوالنّون گوید مردمان تا ترسگار باشند بر راه باشند چون ترس از دلهای ایشان بشد راه گم کردند.
حاتم اصمّ گوید هر چیزی را زینتی است، زینت عبادت خوف است و علامت خوف کوتاهی امید است.
مردی بشر حافی را گفت از مرگ عظیم میترسی گفت بحضرت پادشاه شدن صعبست.
استاد ابوعلی دقّاق گوید اندر نزدیک استاد امام ابی بکر فورک شدم بعبادت چون مرا دید اشک از چشم وی فرو ریخت من گفتم خدای شفا فرستد و عافیت دهد ترا گفت مگر نه پنداری که از مرگ همی ترسم از آن همی ترسم که از پس مرگ باشد.
عایشه گوید رَضِیَ اللّهُ عَنْها که بپیغامبر صَلَّی اللّهُ علیه وَسلّم گفتم وَالَّذینَ یُْؤتُونَ ما أتَوْا وَقُلُوبهُم وَجِلةُ. این کسی بود که زنا کند و دزدی کند و خمر خورد گفت نه، این آن بود که نماز کند و روزه دارد و صدقه دهد، ترسد که از وی نپذیرند.
ابن المبارک گوید آنچه خوف انگیزد تا اندر دل قرار گیرد، دوام مراقبت بود پنهان و آشکارا.
ابراهیم شیبان گوید چون خوف اندر دلی قرار گیرد مواضع شهوات بسوزد اندر وی و رغبت دنیا از وی براند.
و گفته اند خوف قوّت علم بود بمجاری احکام.
و گفته اند خوف حرکت دل بود از هیبت خدای.
ابوسلیمان گوید دل باید که هیچ چیز بر وی غلبه نگیرد مگر خوف زیرا که چون رجاء بر دل غلبه گیرد دل تباه شود پس گفت با مرید خویش احمد یا احمد پایگاه بلند بخوف یافتند اگر ضایعش کنند وافرو آیند.
واسطی گوید چون حق ظاهر گردد بر اسرار، آنجا نه خوف ماند و نه رجا و اندرین اشکال است و ومعنیش آن بود که چون سرّها پاک شود بشواهد حق و شواهد حق همۀ سرّ فرا گیرد اندرو هیچ نصیب نبود ذکر مخلوق را و خوف و رجاء از آثار بقاء حسّ بود باحکام بشریّت و هم واسطی گوید که خوف و رجا دو مهارند نفس را تا او را از رعونات بازدارند.
جُنَیْد گوید هر که ترسد از چیزی جز خدای و بچیزی امید دارد جز خدای همه درها بر وی بسته شود و بیم را بر وی مسلّط کنند و اندر هفتاد حجاب پوشیده گردد که کمترین آن حجابها شک بود و شدّت خوف ایشان از فکر ایشان بود اندر عاقبت احوال خویش و ترسیدن از تغیّر احوال. قالَ اللّهُ تَعالی وَبَدالَهُمْ مِنَ اللّهِ مالَمْ یَکُونُوا یَحْتَسِبونَ. و دیگر جای گوید قُلْ هَلْ نُنَبِئُکُمْ بِالْاَخْسَرینَ اَعْمالاً اَلَّذینَ ضَلَّ سَعْیُهُمْ فی الْحیوةِ الدُّنیا وَهُمْ یَحْسَبونَ اَنَّهُمْ یُحْسِنُونَ صُنْعاً. بسیار کسا که بروزگار و وقت خویش شاد شدند چون حال برگشته است کار برعکس بودست انس بوحشت بدل شده است و حضورش بغیبت.
و از استاد ابوعلی دقّاق شنیدم این بیت:
اَحْسَنْتَ ظَنَّکَ بِالْاَیّامِ اِذْحَسُنَتْ
وَلَمْتَخَفْسُوءَ ما یَْأتی بِهِ الْقَدَرُ
وَسالَمَتْکَ اللَّیالی فَاغْتَرَرَتَ بِها
وَعِنْدَصَفْوِ اللَّیالی یَحْدُثُ الْکَدَرُ
از منصوربن خلف المغربی شنیدم گفت دو مرد صحبت کردند اندر ارادت با یکدیگر مدّتی پس یکی از ایشان بسفر شد، روزگار برآمد و از هیچ چیز خبر نشنیدند اتّفاق چنان افتاد که این دیگر دوست با غازیان به غزا شد به روم، چون حرب سخت شد یکی بیرون آمد از کافران و مبارز خواست اندر سلاح پنهان شده یکی از مبارزان مسلمانان بیرون شد، بر دست رومی کشته شد، دوم و سه دیگر بیرون شد، او نیز کشته شد، این صوفی کی رفیق او بود بیرون شد، اندر کارزار ایستاد، رومی روی بگشاد، آن یار او بود که چندین سال بر ارادت بازو صحبت کرده بود گفت این چه چیز است و این چه حال است گفت او مرتدّ شدست و با این قوم اندر آمیخته است و چندین مال جمع کرده است و فرزند آورده. صوفی او را گفت تو قرآن دانستی بچندین قراءت، گفت یک حرف یاد ندارم این صوفی گفت مکن و از این بازگرد گفت بازنگردم که مرا اندر میان ایشان جاه و مالست تو بازگرد و الّا با تو آن کنم که با یاران تو کردم صوفی گفت تو سه کس از مسلمانان کشتی و اندر بازگشتن بر تو ننگی نیست تو بازگرد تا من ترا مهلت دهم مرد برگشت و برفت چون برگشت صوفی از پس اندر شد، نیزۀ بزد ویرا بکشت. از پس این مجاهدتها و رنجها که برده بود اندر ریاضت بر ترسائی کشته شد.
و گویند چون ابلیس را لَعَنَهُ اللّهُ این چنین حال پیش آمد جبرئیل و میکائیل به روزگار دراز میگریستند، خدای عزّوجلّ وحی کرد با ایشان که چه چیز به گریستن آورده است شما را، گفتند بار خدایا از مکر تو ایمن نهایم خداوند تعالی گفت چنین باشید از مکر من ایمن مباشید.
سری گفت روزی چندین بار اندر بینی نگرم تا روی من سیاه شده است یا نه از آنک می ترسم از عقوبت.
ابوحفص گفت چهل سال است تا چنان همی دانم که نظر خداوند بمن نظر خشم است و کارهاء من همه دلیل بر این می کند.
حاتم اصم گوید نگر بجایگاه نیک غرّه نشوی که هیچ جای بهتر از بهشت نبود آدم دید آنچه دید و دیگر به بسیاری عبادت غرّه نشوید که ابلیس باز آن همه عبادت دید آنچه دید و نگر که به بسیاری علم غرّه نشوید که بَلْعام باز آن همه علم دید آنچه دید و نام بزرگ حق دانست و نگر بدیدار پارسایان غرّه نشوید که هیچکس بزرگتر از پیغامبر صَلَّی اللّهَ عَلَیْهِ وَسَلَّم نبود، خویشاوندان ویرا و دشمنان ویرا دیدار او سود نداشت.
عبداللّه مبارک روزی نزدیک یاران رفت گفت دوش دلیری بکرده ام بر خدای و بهشت ازو خواسته ام.
گویند عیسی مریم روزی بیرون آمد یکی از صالحان بنیاسرائیل با او بود، فاسقی به فسق مشهور با ایشان همیشد سرافکنده و شکستهدل، دعا کرد و گفت: «اللّهُم اَغْفِرْلی» و این مرد صالح دعا کرد و گفت: «یارب فردا جمع مکن میان من و این عاصی»، خداوند تعالی وحی فرستاد به عیسی علیه السّلام که «دعای هر دو اجابت کردم؛ این صالح را رد کردم و این مجرم را بیامرزیدم.»
ذوالنّون گوید به دیوانهای گفتم «ترا دیوانه چرا خوانند؟» گفت «مرا از خود بازداشته است دیوانه شدهام از بیم فراق وی»، و اندرین معنی آوردهاند. شعر:
لَو اَنَّ مابی عَلی صَخْرِ لَأَنْحَلَهُ
فَکَیْفَ یَحْمِلُهُ خَلْقٌ مِنَ الطّینِ
کسی ازین مردمان گوید هرگز کسی ندیدهام رجاء او این امّت را بزرگتر و بیم او بر تن خویش بهنیروتر از ابنسیرین.
سفیان ثوری بیمار شد دلیل وی بر طبیب عرضه کردند گفت این آب مردیست که خوف جگر وی پاره کرده است پس طبیب بیامد و نبض وی بنگریست گفت ندانستم که در دین حنیفی چنین کسی بود.
شبلی را پرسیدند که چون بود که آفتاب بهوقت فرو شدن زرد شود گفت زیرا که از درجهٔ تمام بگشته است، از هول مقام زرد شود و مؤمن همچنین باشد چون بیرون شدن وی از دنیا نزدیک آید لون او زرد شود از بیم مقام، چون آفتاب برآید روشن بود، مؤمن همچنین بود که از گور برخیزد روشنروی بود.
احمد حنبل گوید از خدای درخواستم تا دری از خوف بر من باز کند چون باز کرد ترسیدم که عقلم زایل شود دعا کرد که یارب بهطاقت من فرست آن خوف ساکن شد.



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: باب یازدهم از رساله قشیریه به مفهوم خوف و ترس از خداوند اختصاص دارد. در این باب، بر اهمیت خوف به عنوان شرط ایمان و نشانهای از معرفت تأکید میشود، بهگونهای که ترس از عذاب الهی و نتایج گناهان نه تنها باید در دل مؤمنان باشد، بلکه باید به آن توجه عمیق کنند. شخصیتهای مختلفی از جمله پیغمبر اسلام و بزرگان صوفی درباره تأثیر خوف در زندگی مؤمنان و ارتباط آن با عمل و پرهیز از گناهان صحبت میکنند. ترس از خداوند به عنوان مانعی در برابر گناهان و انگیزهای برای عبادت و بندگی در نظر گرفته میشود و تأکید میشود که این ترس باید در دل مؤمنان پایدار باشد تا در زندگی دنیوی و اُخروی خود به موفقیت دست یابند. در نهایت، مؤمنان باید از غفلت و خودپسندی بپرهیزند و همواره در حال خوف و مراقبت از خود باشند.
هوش مصنوعی: خداوند در قرآن میگوید که مؤمنان پروردگارشان را از روی ترس و امید میخوانند. ابوهریره از پیامبر روایت میکند که هر کس از ترس خدا بگرید به دوزخ نمیرود، همانگونه که شیرِ دوشیده به پستان بازنمیگردد. و دود دوزخ و گرد جهاد هرگز در بینی بندهٔ مسلمان با هم جمع نمیشوند.
هوش مصنوعی: انس از پیامبر روایت میکند که اگر شما آنچه را من میدانم میدانستید، کم میخندیدید و بسیار میگریستید.
هوش مصنوعی: خوف به آینده مربوط است، زیرا آدمی از ناخوشایندیای میترسد که در آینده پیش میآید، یا از دست رفتنِ محبوبی که امید دارد در آینده به آن برسد. اما چیزی که اکنون حاضر است، ترس به آن تعلق نمیگیرد.
هوش مصنوعی: ترس از خدا یعنی ترس از کیفر او در دنیا یا آخرت. خداوند ترس را بر بندگان واجب کرده و گفته است: اگر مؤمنید از من بترسید، و نیز: تنها از من بیم داشته باشید. و مؤمنان را به این صفت ستوده که از پروردگارشان که برتر از آنان است میترسند.
هوش مصنوعی: استاد ابوعلی دقاق گفته است خوف سه مرتبه دارد: خوف، خشیت و هیبت. خوف شرط ایمان است، خشیت از راه علم حاصل میشود چنانکه قرآن میگوید تنها دانایان از خدا خشیت دارند، و هیبت شرط معرفت است، چنانکه خدا شما را از خودش بیم میدهد.
هوش مصنوعی: ابوحفص میگوید ترس تازیانهٔ خداست که با آن کسی را که از درگاهش گریخته ادب میکند و بازمیگرداند.
هوش مصنوعی: ابوالقاسم حکیم میگوید ترس دو مرتبه دارد: رهبت و خشیت. صاحب رهبت از ترس میگریزد و در گریز به دنبال هوای نفس خود میرود، مانند راهبان که پیرو هوای خویشاند. اما وقتی لگام علم او را بازگرداند و به حق شریعت قیام کند، آن خشیت است.
هوش مصنوعی: ابوحفص میگوید ترس چراغ دل است و به روشنی آن میتوان نیک و بدی را که در دل هست دید.
هوش مصنوعی: استاد ابوعلی میگوید ترس آن است که برای خود با «شاید» و «بعداً» بهانه نتراشی و نگویی شاید چنین شود یا چنان شود.
هوش مصنوعی: ابوعمرو دمشقی میگوید ترسنده کسی است که از نفس خود بیش از شیطان بترسد.
هوش مصنوعی: ابن جلا میگوید ترسنده کسی است که چیزهای ترسناک از او در امان باشند. ترسنده آن نیست که بگرید و اشک چشم پاک کند، بلکه کسی است که از آنچه بیم دارد به سبب آن عذاب شود دست بکشد.
هوش مصنوعی: به فضیل گفتند چرا هیچ ترسندهای نمیبینیم؟ گفت اگر خودتان ترسان بودید، ترسندگان از شما پنهان نمیماندند؛ ترسنده را جز ترسنده نمیبیند، همانگونه که مصیبتدیده میخواهد مصیبتدیدهٔ دیگری را ببیند.
هوش مصنوعی: یحیی بن معاذ میگوید بیچاره آدمیزاد، اگر همانقدر که از فقر میترسد از دوزخ میترسید، به بهشت میرفت.
هوش مصنوعی: شاه کرمانی گفت نشانهٔ ترسندگی اندوه همیشگی است.
هوش مصنوعی: ابوالقاسم حکیم گفت هر کس از چیزی بترسد از آن میگریزد، اما کسی که از خدا بترسد به سوی خود او میگریزد.
هوش مصنوعی: از ذوالنون مصری پرسیدند راه ترس کی بر بنده آسان میشود؟ گفت وقتی خود را بیمار بداند و از ترس بیماری طولانی از همه چیز پرهیز کند.
هوش مصنوعی: معاذ بن جبل میگوید دل مؤمن هرگز آرام نمیگیرد و ترسش فرو نمینشیند تا از پل دوزخ (صراط) بگذرد.
هوش مصنوعی: بشر حافی میگوید ترس پادشاهی است که جز در دل پرهیزگاران آرام نمیگیرد.
هوش مصنوعی: ابوعثمان حیری میگوید عیب ترسنده آن است که به ترس خود دل ببندد و به آن آرام گیرد، زیرا این خود نوعی احساس ایمنیِ پنهان است.
هوش مصنوعی: واسطی میگوید ترس حجابی میان بنده و خداست. این سخن دشوار است و معنایش این است که ترسنده چشم به لحظهٔ بعد دارد، در حالی که اهل وقت انتظار آینده را نمیکشند؛ و نیکیهای نیکوکاران برای مقربان گناه شمرده میشود.
هوش مصنوعی: نوری میگوید کسی که از خدا میترسد، به سوی خدا میگریزد.
هوش مصنوعی: دیگری گفته است نشانهٔ ترس، حیرت و سرگشتگی بر درگاه غیب است.
هوش مصنوعی: از جنید دربارهٔ ترس پرسیدند، گفت ترس انتظار کیفر داشتن در هر نفسی است که برمیآید.
هوش مصنوعی: ابوسلیمان دارانی میگوید ترس از هیچ دلی جدا نمیشود مگر آنکه آن دل ویران شود.
هوش مصنوعی: ابوعثمان میگوید ترسِ راستین پرهیز کردن از گناهان آشکار و پنهان است.
هوش مصنوعی: ذوالنون میگوید مردم تا وقتی ترسندهاند بر راه درستاند، و چون ترس از دلشان برود راه را گم میکنند.
هوش مصنوعی: حاتم اصم میگوید هر چیزی آرایشی دارد و آرایش عبادت، ترس از خداست. نشانهٔ این ترس آن است که آرزوها و امیدهای دنیایی آدم کوتاه باشد.
هوش مصنوعی: مردی به بشر حافی گفت: «تو از مرگ بسیار میترسی.» بشر پاسخ داد: «به پیشگاه پادشاه رفتن کار دشواری است.» یعنی ترسش از ایستادن در برابر خداست، نه از خود مرگ.
هوش مصنوعی: ابوعلی دقاق میگوید به عیادت ابوبکر فورک رفتم و او با دیدن من گریست. گفتم خدا شفایت دهد. گفت: «گمان نکن که از مرگ میترسم؛ از آنچه پس از مرگ است میترسم.»
هوش مصنوعی: عایشه از پیامبر دربارهٔ این آیه پرسید: «کسانی که آنچه باید بدهند میدهند و دلشان ترسان است.» پرسید آیا اینان زناکار و دزد و شرابخوارند؟ پیامبر فرمود: نه، اینان نمازگزار و روزهدار و صدقهدهندهاند که میترسند عملشان پذیرفته نشود.
هوش مصنوعی: ابن مبارک میگوید آنچه ترس را برمیانگیزد تا در دل جای گیرد، این است که آدمی همیشه، در نهان و آشکار، خود را زیر نظر خدا بداند و مراقب حال خود باشد.
هوش مصنوعی: ابراهیم شیبان میگوید وقتی ترس در دلی جای گیرد، جایگاه شهوتها را در آن میسوزاند و میل به دنیا را از آن بیرون میراند.
هوش مصنوعی: گفتهاند ترس یعنی شناخت استوار از چگونگی جاری شدن حکمها و تقدیرهای الهی.
هوش مصنوعی: و گفتهاند ترس، لرزش و جنبش دل از شکوه و هیبت خداست.
هوش مصنوعی: ابوسلیمان میگوید باید جز ترس هیچ چیز بر دل چیره نشود، زیرا اگر امید بر دل چیره شود دل تباه میشود. سپس به شاگردش احمد گفت: ای احمد، بزرگان پایگاه بلند را با ترس به دست آوردند و اگر ترس را از دست بدهند از آن پایگاه فرو میافتند.
هوش مصنوعی: واسطی میگوید وقتی حق بر باطن آدمی آشکار شود، نه ترس میماند نه امید. نویسنده میگوید این سخن دشوار است و معنایش این است که چون باطن با مشاهدهٔ حق پاک و سراسر از آن پر شود، جایی برای یاد آفریدگان نمیماند، و ترس و امید نشانهٔ باقی ماندن احساسهای بشری است. همو گفته است ترس و امید دو لگام نفساند که آن را از خودنمایی و سبکسری باز میدارند.
هوش مصنوعی: جنید میگوید هر که از غیر خدا بترسد و به غیر خدا امید ببندد، همهٔ درها به رویش بسته میشود، بیم بر او چیره میگردد و در هفتاد پرده میافتد که کمترینش شک است؛ و ترس سخت اهل حق از اندیشه در پایان کار خود و دگرگونی حالشان است. به دو آیهٔ قرآن استناد میکند: آشکار شدن چیزی از سوی خدا که گمانش را نداشتند، و زیانکارترین مردم که کوشششان در دنیا تباه شد و میپنداشتند کار نیک میکنند؛ و میافزاید بسیاری به حال خوش خود شاد شدند اما حالشان برگشت و انس به وحشت و حضور به غیبت بدل شد.
هوش مصنوعی: نویسنده میگوید این دو بیت را از استاد ابوعلی دقاق شنیدم.
هوش مصنوعی: وقتی روزگار به کامت بود به آن خوشگمان شدی و از بدیهایی که تقدیر ممکن است پیش آورد نترسیدی.
هوش مصنوعی: شبها با تو سازگار بودند و تو فریب آنها را خوردی، در حالی که درست در هنگام صافی روزگار، تیرگی و ناخوشی پدید میآید.
هوش مصنوعی: منصور بن خلف مغربی حکایت میکند که دو مرید سالها همصحبت بودند و یکی به سفر رفت و بیخبر ماند. دیگری در جنگ با رومیان دید جنگاوری از کافران سه مسلمان را کشت؛ چون به مقابله رفت، دید او همان یار قدیمش است که مرتد شده، مال و فرزند و جاه یافته و قرآن را که با قراءتهای گوناگون میدانست یکسره از یاد برده است. صوفی از او خواست برگردد؛ او نپذیرفت، اما صوفی به او مهلت داد تا از میدان برود و چون برگشت از پشت با نیزه او را کشت؛ و آن مرد پس از آن همه ریاضت، ترسا کشته شد.
هوش مصنوعی: گویند چون ابلیس به آن سرنوشت دچار شد، جبرئیل و میکائیل مدتی دراز گریستند. خدا پرسید چرا میگریید؛ گفتند از تدبیر پنهان تو ایمن نیستیم. خدا فرمود: همینگونه باشید و از مکر من ایمن مباشید.
هوش مصنوعی: سری سقطی گفت روزی چند بار به بینیام نگاه میکنم که مبادا رویم سیاه شده باشد، چون از کیفر خدا میترسم.
هوش مصنوعی: ابوحفص گفت چهل سال است گمان میکنم خدا با خشم به من مینگرد و همهٔ کارهایم گواه همین است.
هوش مصنوعی: حاتم اصم میگوید به جای خوب فریفته مشو، چون جایی بهتر از بهشت نیست و آدم در آن به آن سرنوشت دچار شد؛ به عبادت بسیار مغرور مشوید که ابلیس با آن همه عبادت چنان شد؛ به دانش فراوان مغرور مشوید که بلعام با آن همه دانش و دانستن نام بزرگ خدا چنان شد؛ و به دیدار پارسایان دل خوش مکنید که کسی بزرگتر از پیامبر نبود و دیدار او برای خویشان و دشمنانش سودی نداشت.
هوش مصنوعی: عبدالله مبارک روزی نزد یارانش رفت و گفت: دیشب در برابر خدا گستاخی کردم و از او بهشت خواستم؛ یعنی از ترس و فروتنی، خواستن بهشت را برای خود گستاخی میشمرد.
هوش مصنوعی: گویند عیسی با یکی از نیکان بنیاسرائیل بیرون رفت و گناهکاری نامدار، سرافکنده و شکستهدل، همراهشان شد و دعا کرد: خدایا مرا بیامرز. مرد نیک دعا کرد: خدایا فردا مرا با این گناهکار یکجا مکن. خدا به عیسی وحی کرد که دعای هر دو را پذیرفتم: آن نیکوکار را رد کردم و این گناهکار را آمرزیدم.
هوش مصنوعی: ذوالنون میگوید از دیوانهای پرسیدم چرا تو را دیوانه میخوانند. گفت: چون مرا از او دور نگه داشتهاند، از ترس جدایی از او دیوانه شدهام؛ و در این معنا شعری آوردهاند.
هوش مصنوعی: اگر آنچه بر من است بر سنگ سخت نهاده میشد، آن را فرسوده و نزار میکرد؛ پس آفریدهای از گل چگونه میتواند آن را تاب آورد؟
هوش مصنوعی: کسی گفته است هرگز کسی را ندیدم که امیدش به رستگاری این امت بیشتر و ترسش برای خودش سختتر از ابن سیرین باشد.
هوش مصنوعی: سفیان ثوری بیمار شد و ادرارش را به پزشک نشان دادند. پزشک گفت این ادرار مردی است که ترس جگرش را پاره کرده است؛ سپس آمد و نبضش را گرفت و گفت نمیدانستم در دین اسلام چنین کسی هست.
هوش مصنوعی: از شبلی پرسیدند چرا خورشید هنگام غروب زرد میشود. گفت چون از جایگاه کمال خود دور شده و از هراس آن ایستادن زرد میشود؛ مؤمن نیز چون رفتنش از دنیا نزدیک شود از بیم آن جایگاه زرد میشود، و همانگونه که خورشید روشن برمیآید، مؤمن نیز روشنروی از گور برمیخیزد.
هوش مصنوعی: احمد حنبل میگوید از خدا خواستم دری از ترس به رویم بگشاید؛ چون گشود، ترسیدم عقلم از دست برود. دعا کردم که خدایا به اندازهٔ تاب من بفرست، و آن ترس آرام گرفت.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.