بدان گردیست آن سیمین زنخدان
بدان خمیدگی زلفین جانان
یکی گوئی که از کافور گوییست
یک گوئی که هست از مشگ چوگان
چه چیزست آن خط مشکین و آن لب
که دارد رنگ راح و بوی ریحان
یکی مانند مشک اندوه لاله است
یکی مانند زهر آلوده پیکان
شکنج زلف و چشم او رباید
دل از دست خردمندان بدستان
یکی دعوی کند مر جادویی را
یکی بنماید اندر وقت برهان
عزیز از من بنزد من دو چیزست
روانست و زبان آفرین خوان
یکی در طاعت یزدان عزیزست
یکی در آفرین و مدح سلطان
یمین دولت آمد در دو گردش
امین ملت آمد در دو دوران
یکی در گشت ملک و گشت دولت
یکی در دور دین و دور ایمان
دو طوفان تیغ او بارید از آتش
یکی در هند و دیگر در خراسان
یکی بر تخمۀ چیپال و داود
یکی بر ایلک و خیل قدر خان
چه چیزست آن رونده کلک خسرو
چه چیزست آن بلارک تیغ بران
یکی اندر دهان جان زبانست
یکی اندر دهان مرگ دندان
اگر شمشیر و گرد لشکر او
بخواهد روز جنگ و روز جولان
یکی دریا کند صحرای آموی
یکی صحرا کند دریای عمان
بپیمان تیر چرخ و تیر ناوک
همی بازوی او بگذارد آسان
یکی بر قلعه ای کش کوه باره است
یکی بر جوشنی کش غیبه سندان
مبارز را سر و تن پیش خسرو
چو بگراید عنان خنگ و یکران
یکی خوی گردد اندر زیر جوشن
یکی خف گردد اندر زیر خفتان
فلک مر قلعه و مر باغ او را
بپیروزی در افکنده است بنیان
یکی را سد یأجوج است باره
یکی را روضۀ خلدست بالان
همیشه گنج و کاخ شاه گیتی
بوافر مال و نعمتهای الوان
یکی پیراسته است از بهر زایر
یکی آراسته است از بهر مهمان
برهنه شاعر و درویش زایر
در ایران از عطای شاه ایران
یکی دیبا فرو ریزد برزمه
یکی دینار بر سنجد بقپّان
ز نعمان بگذرد در خدمتش مرد
بمدحش بگذرد شاعر ز حسّان
یکی را او کند نعمان ز نعمت
یکی را او کند حسان ز احسان
همه هندوستان پر دیو و شیرست
بگرد کشور آبادان و ویران
یکی در خون دل غرق از حسامش
یکی بر آتش تیمار بریان
سخنش ار بشنوی بسیار و اندک
هنرش ار بنگری پیدا و پنهان
یکی بیش آید از جان سخنگوی
یکی بیش آید از ریگ بیابان
همی تا تیر مه نیلوفر آید
چنان کاید گل سوری به نیسان
یکی چون گوهر کوه نشابور
یکی چون گوهر کوه بدخشان
دعا از من دو باشد شاه را بس
همی گویم همی تا باشدم جان
یکی تا ملک باشد تو همی باش
یکی تا ملک ماند تو همی مان
عدوی ملک و ضد دولتت باد
بدردی کش نباشد روی درمان
یکی را بی سعادت باد طالع
یکی را بی زیادت باد نقصان



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این قصیدهٔ مدحی سراسر بر شیوهٔ لف و نشر ساخته شده است: در هر جفت بیت، بیت نخست دو چیز را نام میبرد و بیت دوم با «یکی... یکی...» وصف هر یک را میآورد. قصیده با وصف چانه، زلف، خط، لب و چشم معشوق آغاز میشود و سپس به ستایش سلطان محمود میرسد. شاعر لقبهای او، پیروزیهایش در هند و خراسان بر جیپال و ایلکخان، قلم و شمشیر، کاخ و گنج و بخشش بیاندازهاش را میستاید و با دعا برای پایداری شاه و نفرین بر دشمنانش سخن را به پایان میبرد.
هوش مصنوعی: چانهٔ سیمین معشوق چنان گرد است و زلف او چنان خمیده است که شرحش در بیت بعد میآید.
هوش مصنوعی: چانه را گویی گویی از کافور سفید است و زلف را گویی چوگانی از مشک سیاه است.
هوش مصنوعی: آن خط مشکین و آن لب چیست که یکی بوی ریحان و دیگری رنگ شراب سرخ دارد؟
هوش مصنوعی: خط بر چهرهٔ سرخ او مانند لالهای است که مشک بر آن مالیده باشند، و لبش مانند پیکان زهرآلود دل را میکشد.
هوش مصنوعی: پیچ و تاب زلف و چشم او با نیرنگ، دل را از دست خردمندان میرباید.
هوش مصنوعی: زلف ادعای جادوگری دارد و چشم هنگام دلیل آوردن، جادوی خود را آشکارا نشان میدهد.
هوش مصنوعی: از هر چه دارم، دو چیز نزد من عزیز است: جانم و زبانم که ستایش میگوید.
هوش مصنوعی: جان برای فرمانبرداری از خدا عزیز است و زبان برای ستایش و مدح سلطان.
هوش مصنوعی: سلطان در دو گردش روزگار «یمینالدوله» و در دو دوران «امینالمله» شد؛ این دو لقب سلطان محمود است.
هوش مصنوعی: لقب نخست به سبب جایگاهش در کار پادشاهی و دولت است و لقب دوم به سبب جایگاهش در کار دین و ایمان.
هوش مصنوعی: شمشیر او دو طوفان آتش بارید: یکی در هندوستان و دیگری در خراسان.
هوش مصنوعی: طوفان نخست بر خاندان جیپال و داود در هند فرود آمد و دومی بر ایلکخان و سپاه قدرخان.
هوش مصنوعی: آن قلم روان پادشاه و آن شمشیر جوهردار برّان چیست؟
هوش مصنوعی: قلمش همچون زبانی در دهان جان است و زندگی میبخشد، و شمشیرش دندانی در دهان مرگ است.
هوش مصنوعی: اگر شمشیر او و گرد سپاهش در روز نبرد و تاخت بخواهند،
هوش مصنوعی: شمشیرش با خونی که میریزد دشت آمو را دریا میکند و گرد سپاهش دریای عمان را به بیابان بدل میکند.
هوش مصنوعی: بازوی او تیر کمان چرخ و تیر ناوک را به آسانی از هدف میگذراند.
هوش مصنوعی: یکی را از قلعهای که دیوارش کوه است و دیگری را از زرهی که پوشش آن چون سندان سخت است میگذراند.
هوش مصنوعی: هنگامی که پادشاه عنان اسب سپید و اسب اصیل خود را به سوی دشمن برمیگرداند، سر و تن جنگاور حریف در برابرش چنین میشود:
هوش مصنوعی: یکی از ترس زیر زره عرق میشود و دیگری زیر جامهٔ جنگی درهم فرو میرود و پنهان میشود.
هوش مصنوعی: آسمان پایهٔ قلعه و باغ او را با پیروزی نهاده است.
هوش مصنوعی: دیوار قلعهاش چون سد یأجوج استوار است و باغش چون باغ بهشت است.
هوش مصنوعی: گنج و کاخ پادشاه جهان همیشه پر از مال فراوان و نعمتهای گوناگون است.
هوش مصنوعی: گنجش برای خواهندگان آماده شده و کاخش برای پذیرایی مهمانان آراسته است.
هوش مصنوعی: شاعر برهنه و درویش خواهنده در ایران از بخشش پادشاه ایران چنین بهره میبرند:
هوش مصنوعی: یکی پارچهٔ دیبا را بستهبسته میریزد و دیگری دینار را با قپان وزن میکند؛ یعنی بخشش شاه بیاندازه است.
هوش مصنوعی: کسی که به او خدمت کند از نعمان پادشاه بخشنده بالاتر میرود و شاعری که او را بستاید از حسان بن ثابت برتر میشود.
هوش مصنوعی: او یکی را با نعمتش نعمان میکند و دیگری را با احسانش حسان؛ بازی با واژههای نعمت و احسان.
هوش مصنوعی: سراسر هندوستان، در آبادانی و ویرانهٔ آن، پر از دشمنانی چون دیو و شیر است.
هوش مصنوعی: گروهی از شمشیر او در خون دل غرقهاند و گروهی دیگر بر آتش اندوه بریان شدهاند.
هوش مصنوعی: اگر سخنان او را، چه بسیار و چه اندک، بشنوی و هنرهایش را، چه آشکار و چه پنهان، بنگری،
هوش مصنوعی: سخنش از جان گویا ارجمندتر است و هنرهایش از ریگ بیابان بیشتر.
هوش مصنوعی: تا زمانی که در ماه تیر نیلوفر میروید، همانگونه که گل سرخ در ماه نیسان میشکفد،
هوش مصنوعی: نیلوفر مانند فیروزهٔ کوه نیشابور و گل سرخ مانند لعل کوه بدخشان است.
هوش مصنوعی: دو دعا از من برای شاه بس است و تا جان دارم آن را تکرار میکنم:
هوش مصنوعی: یکی اینکه تا پادشاهی هست تو پاینده باشی و دیگری اینکه تا کشور برجاست تو برقرار بمانی.
هوش مصنوعی: دشمن کشور و مخالف دولت تو به دردی بیدرمان گرفتار باد.
هوش مصنوعی: بخت یکی بیسعادت باد و زیان دیگری بیهیچ سود و افزونی.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
چه چیزست آن رونده تیرک خرد؟
چه چیزست آن پلالک تیغ بران؟
یکی اندر دهان حق زبانست
یکی اندر دهان مرگ دندان
ملک آن یادگار آل دارا
ملک آن قطب دور آل سامان
اگر بیند بگاه کینش ابلیس
ز بیم تیغ او بپذیرد ایمان
بپای لشکرش ناهید و هرمز
[...]
تو آن شاهی که اندر شرق و در غرب
جهود و گبر و ترسا و مسلمان
همی گویند در تسبیح و تهلیل
که یا رب عاقبت محمود گردان
ز من معزول شد سلطان شیطان
ندارم نیز شیطان را به سلطان
سرم زیرش ندارم، مر مرا چه
اگر بر برد شیطان سر به سرطان؟
همی دانم که گر فربه شود سگ
[...]
زمان از وی پدید آمد به فرمان
به نزد برترین جوهر ز گیهان
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.