بخش ۲ - حکایت
به بغداد بُد شاعری کامکار
شد از جعفر برمکی نامدار
سخن گوی و درّاک و حاضر جواب
زبانی چو آتش حدیثی چو آب
جو تیغ زبان در سخن رانَدی
لب خشمگین را بخندانَدی
ندیمی چو او در ملاحت نبود
نظیرش به نطق و فصاحت نبود
مگر بود دونهمّت از حرص و آز
به رویش نمیشد در خیر باز
توانگر به انعام جعفر به مال
به سر بُرده در صدر او چند سال
مگر کرد روزی هوای ندیم
ز گنجور درخواست طبع کریم
بیاورد دینار زر یک هزار
بفرمود با خادم حق گزار
که بردار با من بیاور به راه
هر آنگه که سوی تو کردم نگاه
بنه پیش او تا شود شادکام
چنین کرد جوینده ننگ و نام
چو جعفر درآمد به صحن سرای
بپژمرد طبعش از آن تیره جای
نگه کرد در خانه چیزی ندید
ز آثار نعمت پشیزی ندید
نه در سر نه در بر نه در خانه هیچ
ز بنگاه دونهمّتان ره بپیچ
حصیری به صد پاره ده ساله زیر
گذشتن ز باروی آن خانه دیر
خُمی سرشکسته سبویی کهن
میفزای اینجا دگر بر سخن
چو آگاه گشت از کم و بیش او
پشیمان شد از آمدن پیش او
به خادم نظر کرد و بَرزَد گره
بر ابرو که زر پیش احمق منه
نکرد التفاتی به شاعر وزیر
نیامد حدیثش دگر جایگیر
بسی هزل و جِد گفت و سودش نداشت
نه لب بر گشاد و نه سر برفراشت
برون رفت جعفر ز نزدیک او
تُفو کرد بر جان تاریک او
یکی گفتش ای آفتاب عرب
دو چیز از تو امروز دیدم عجب
یکی آنکه خود را نگه داشتی
به گوش آن همه هزل بگذاشتی
به چندان مضاحک نکردی نشاط
فرح را چنان دَرْنِوشتی بساط
دویم آنکه نارفته بر وی خطا
گرفتی ازو باز رسم عطا
دژم بودن و بخل کردن چنین
نبودی ترا رسم و خو پیش ازین
بدو گفت جعفر که صاحب خرد
ز اندرز پیشینگان نگذرد
مده سر شبانی به گرگ ای سلیم
که جوری صریح است و ظلمی عظیم
مریز ای پسر دانه در شور بوم
که شاخ شکر نی، نرُست از زقوم
نمیدانم از غصة آن گدای
که چونم، به سر می روم یا به پای!
عطایی بدان میدهد نامجوی
که چون دخترانش بپوشند روی
دریغ است احسان به ناحق شناس
نسیجش فرستی بپوشد پلاس
بود گنج دادن به ناارجمند
به نزدیک خَلق و خدا ناپسند
هبا بود در حق آن مرد ریگ
همه سعی من همچو روغن به ریگ
نبیند ز من باز هرگز عطا
نگردم دگرباره گرد خطا
به ناقص وجود آنکه بخشد درم
چو من بایدش باز جست از عدم
گرفتم نظر باز از آن بی خبر
به چشم و دلم درنیاید دگر
نبینی که ماه منازل نورد
چو اظهار احسان خورشید کرد
از آنجا که تعظیم خَور میکند
نظر سوی او بیشتر میکند



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعری سخندان و بذلهگو در بغداد از بخششهای جعفر برمکی توانگر شده بود، اما از حرص و فرومایگی در خانهای ویران و با حصیر و سبوی کهنه میزیست. جعفر با هزار دینار به دیدارش رفت، ولی با دیدن آن فقرِ خودساخته پشیمان شد، به خدمتکار اشاره کرد زر را ندهد و از او روی گرداند. در پاسخ کسی که از این رفتار شگفتزده بود، جعفر گفت نیکی به نااهل و ناسپاس مانند کاشتن در شورهزار و ریختن روغن بر ریگ است، و با تمثیل ماه و خورشید نشان داد که هر که نعمت بخشنده را آشکار کند و شکر گزارد، بهرهٔ بیشتر مییابد.
هوش مصنوعی: در بغداد شاعری کامیاب بود که به لطف جعفر برمکی مشهور شده بود.
هوش مصنوعی: سخنور، فهیم و حاضرجواب بود؛ زبانش چون آتش تند و گیرا و سخنش چون آب روان و دلنشین بود.
هوش مصنوعی: هنگامی که شمشیر زبانش را در سخن به کار میبرد، آدم خشمگین را هم به خنده میانداخت.
هوش مصنوعی: هیچ همنشینی در شیرینسخنی مانند او نبود و در گفتار و فصاحت همتایی نداشت.
هوش مصنوعی: اما از روی حرص و آز فرومایه و کوتههمت بود و هیچ در خیر و گشادهدستی به رویش باز نمیشد؛ یعنی از مال خود بهره و خیری نمیبرد و به کسی هم نمیرساند.
هوش مصنوعی: او از بخششهای جعفر ثروتمند شده بود و چند سال در مجلس او گذرانده بود.
هوش مصنوعی: روزی جعفر هوای دیدار آن همنشین را کرد و طبع بخشندهاش او را واداشت که از خزانهدار مالی بخواهد.
هوش مصنوعی: خزانهدار هزار دینار زر آورد و جعفر آن را به خدمتکاری امین سپرد و به او دستور داد.
هوش مصنوعی: گفت: این زر را بردار و همراه من بیا؛ هر وقت به تو نگاه کردم،
هوش مصنوعی: آن را پیش او بگذار تا شادمان شود. جعفرِ نامجو چنین کرد و به راه افتاد.
هوش مصنوعی: وقتی جعفر به حیاط خانهٔ شاعر وارد شد، از دیدن آن خانهٔ تیره و محقر دلش گرفت.
هوش مصنوعی: در خانه نگاه کرد و چیزی ندید؛ حتی پشیزی از نشانههای نعمت و رفاه در آن نبود.
هوش مصنوعی: نه بر سرش چیزی بود، نه بر تنش و نه در خانهاش؛ از خانهٔ فرومایگان روی برگردان.
هوش مصنوعی: زیرانداز خانه حصیری دهساله و صدپاره بود و دیوار و بنای آن خانه کهنه و فرسوده مینمود.
هوش مصنوعی: خمی سرشکسته و سبویی کهنه داشت؛ دیگر بیش از این دربارهٔ آنجا سخن مگو.
هوش مصنوعی: جعفر چون از وضع و حال او آگاه شد، از آمدن به نزد او پشیمان شد.
هوش مصنوعی: به خدمتکار نگاه کرد و ابرو در هم کشید، یعنی زر را پیش این احمق مگذار.
هوش مصنوعی: وزیر دیگر به شاعر اعتنایی نکرد و سخنان او دیگر در دلش جا نگرفت.
هوش مصنوعی: شاعر بسیار شوخی و جدی گفت ولی سودی نداشت؛ جعفر نه لب به سخن گشود و نه سر بلند کرد.
هوش مصنوعی: جعفر از نزد او بیرون رفت و بر جان تاریک و فرومایهاش تف انداخت و او را نکوهش کرد.
هوش مصنوعی: کسی به جعفر گفت: ای آفتاب عرب، امروز دو چیز شگفت از تو دیدم.
هوش مصنوعی: یکی اینکه خودداری کردی و آن همه شوخی را ناشنیده گرفتی.
هوش مصنوعی: با آن همه سخنان خندهآور شاد نشدی و بساط شادی را یکسره برچیدی.
هوش مصنوعی: دوم اینکه بیآنکه خطایی از او سر زده باشد، بخشش همیشگیات را از او دریغ کردی.
هوش مصنوعی: اخم کردن و چنین بخل ورزیدن پیش از این عادت و خوی تو نبود.
هوش مصنوعی: جعفر به او گفت: خردمند از پند پیشینیان سر نمیپیچد.
هوش مصنوعی: ای سادهدل، چوپانی را به گرگ مسپار که این ستمی آشکار و ظلمی بزرگ است.
هوش مصنوعی: ای پسر، دانه را در زمین شوره مریز، زیرا از درخت زقوم هرگز شاخهٔ نیشکر نمیروید؛ یعنی نیکی به نااهل ثمر ندارد.
هوش مصنوعی: از غصهٔ آن گدایصفت چنان آشفتهام که نمیدانم چه حالی دارم و با سر راه میروم یا با پا.
هوش مصنوعی: بخشندهٔ نامجو به چنین کسی عطا میدهد تا آبرویش حفظ شود و خانوادهاش، مانند دخترانش، در پوشش و آسایش باشند؛ ولی او چنین نکرده است.
هوش مصنوعی: نیکی به ناسپاس و قدرنشناس دریغ است؛ اگر برایش جامهٔ زربفت بفرستی، باز پلاس میپوشد.
هوش مصنوعی: گنج بخشیدن به ناشایست نزد مردم و خدا ناپسند است.
هوش مصنوعی: همهٔ کوشش من دربارهٔ آن مرد بیارزش بر باد رفت، مانند روغنی که بر ریگ ریخته شود و فرو رود.
هوش مصنوعی: دیگر هرگز از من بخششی نخواهد دید و من دوباره گرد این خطا نمیگردم.
هوش مصنوعی: هر کس به آدم ناقص و فرومایه پول ببخشد، باید مانند من آن را از نیستی بازجوید؛ یعنی آن بخشش از دست رفته است.
هوش مصنوعی: از آن بیخبر چشم برداشتم و دیگر در چشم و دلم جایی ندارد.
هوش مصنوعی: آیا نمیبینی که ماهِ پیمایندهی منزلها، چون نور و احسان خورشید را آشکار میکند،
هوش مصنوعی: چون خورشید را بزرگ میدارد و پرتوش را نشان میدهد، خورشید هم بیشتر به او مینگرد؛ یعنی هر که نعمت بخشنده را آشکار کند و شکر گزارد، عطای بیشتر مییابد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.