عزیزی که با فقر پیوند داشت
یکی خوب شایسته فرزند داشت
در آن بد که عزم معالی کند
دل از مهر فرزند خالی کند
مگر از سر کوچه ای می گذشت
سگی خیره با وی هماویز گشت
قضا را پدر ناگه آنجا رسید
پسر را درافتاده با سگ بدید
باستاد و نظّاره می کرد پیر
یکی گفت فرزند را دست گیر
چرا خیره از دور استاده ای
پسر را به چنگال سگ داده ای
بدو گفت مسکین پدر کای عزیز
ندارم برو حکم در هیچ چیز
منش از سر پنجه بنهاده ام
به پروردگار جهان داده ام
چو پیوند جان است مسکین پدر
ندارد ز فرزند صلبی گذر
ز قولی که با حق به حق کرده ام
نیارم گذشتن چو بسپرده ام
ندارم از و بر گذشت احتمال
نه سگ را ازو باز کردن محال
میان دو مشکل فرومانده ام
سرآسیمه حکم او مانده ام
همین است چون باز جویند راز
که تا خود که در امتحان داشت کاز
الا ای پسر تا توانی بکوش
به تکلیف کن زندگانی بکوش
نباشد خرد سخره حرص و آز
به نانپاره و کهنه خلقان بساز
مکن خدمت پادشا اختیار
محیط است و گرداب هم برکنار
گر آسایشت باید از بخت خویش
درین بحر قاهر مبر رخت خویش
که من خویشتن را درانداختم
وگر نیم جان بود درباختم
ز الطاف شه هیچ باقی نبود
ولای نزاری نفاقی نبود
ولیکن در اختر وبال آمدم
که در عین عینالکمال آمدم
نزد بنده جز بر محبّت نفس
ز مردان محبّت بماندست و بس
غرض چیست ما را ازین گفت و گوی
نزاری بزن چون درافتاد گوی
نه تهدید وعظ و نه تمهید بند
که این صید بیرون شدست از کمند
که داند که بر سر چه تقدیرهاست
که تقدیر بیرون ز تدبیرهاست
ولیکن مراد از مثل این بس است
که توفیق نه همره هر کس است
سخندان همین بس که در واقعات
کند تجربت در حیات و ممات
چو بیند کزو پیش بودست جور
خوشی درکشد چون روان گشت دور
الا حاضر حضرت پادشاه
چو از تجربت می کنی انتباه
نگه کن بدین فصل های رفیع
خوش و تازه و تر چو فصل ربیع
گلستانی از حکمت آراسته
به تعلیم و تنبیه پیراسته
گل و خار در وی بشیر و نذیر
برومند ازو پادشاه و وزیر
نسیم ریاحینش روح دماغ
گهر در سوادش چو در شب چراغ
درون سیاهیش سحر مبین
چو آب روان است زیرزمین
معانی بکرش نهان از عوام
چو شمشیر پر گوهر اندر نیام
برآورده بر پای دل منظری
وزو کرده در روضه جان دری
رواقش پر از ماهرویان بکر
خموشان ناطق نه ذکر و نه فکر
دری دیگرش کرده در باغ بخت
که بارش همه جان بود بر درخت
درختی که دیدست کآورده بار
به هر شعبه بر گوهری شاهوار؟
برش میوه جان اهل دل است
درختی که بیرون ز آب و گل است
به اقبال شاه جهانبان علی
که دین را پناه است و حق را ولی
بپرداختم یادگاری چنین
به یاران خود دستیاری چنین
بماندم که چون من نمانم به جای
بود رهنمونشان به هر دو سرای
اولوالامر را در سرای نخست
که شد حقّ و باطل ازین سر درست
خردمند باید که فرمان برد
که تا از سرای دویم برخورد
ز دنیا و عقبی به حق برخورد
کسی کو ز فرمان او نگذرد
که دنیا و دین راست پشت و پناه
خصوصا به تعلیم این پادشاه
به مردان او اقتدا کن درست
که تا ره به پایان بری از نخست
نزاری چو کردی ز آغاز کار
تتبّع به حکم خداوندگار
نهادی اساس این ادب نامه را
طرازی دگر دادی این جامه را
به یاران نمودی طریق صواب
به اقبال این شاه مالک رقاب
تر و تازه پیوسته آب و گلش
به نور یقین باد روشن دلش
که بختش قرین باد و اقبال یار
دعاگوی بر دولت شهریار
جنابش مآب جماهیر خلق
فزون مدتش از مقادیر خلق
ز مردان به همّت مدد یافته
به دنیا و دین کام خود یافته
به رغم عدو و به کام ولیّ
به حقّ محمّد به حقّ علی
ز آغاز بردم به پایان کتاب
نکردم مطوّل سخن بی حساب
سر سال خا صادها شد تمام
ز هجرت به توفیق حق والسّلام



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: در این حکایت، پدری فقیر با فرزندی خوب در تلاش است تا زندگی بهتری برای او بسازد. زمانی که پسرش در درگیری با سگی گرفتار میشود، پدر به جای مداخله فیزیکی، به او درسی از صبر و تکلف میدهد و به او یادآوری میکند که در زندگی باید برای بهتر شدن تلاش کند و حریص نباشد. او همچنین به پسرش توصیه میکند که نباید در پی مقامهای پادشاهی باشد و باید مهارتهای خود را در برابر مشکلات زندگی به کار گیرد. در پایان، پدر به فرزندش تأکید میکند که برای رسیدن به اقبال و کامیابی در زندگی، باید از آموزههای عقل و صداقت پیروی کند و به دعا و پشتیبانی دیگران اعتنا کند.
هوش مصنوعی: مردی عزیز و اهل فقر و درویشی پسری نیکو و شایسته داشت.
هوش مصنوعی: او در این اندیشه بود که آهنگ مقامهای بلند معنوی کند و دلش را از مهر فرزند خالی سازد.
هوش مصنوعی: روزی پسر از سرِ کوچهای میگذشت که سگی بیپروا به او حمله کرد و با او گلاویز شد.
هوش مصنوعی: از قضا پدر ناگهان به آنجا رسید و دید پسرش با سگ درگیر شده و به زمین افتاده است.
هوش مصنوعی: پیرمرد ایستاد و فقط تماشا میکرد. کسی به او گفت: به فرزندت کمک کن.
هوش مصنوعی: آن شخص گفت: چرا بیاعتنا از دور ایستادهای و پسرت را به چنگال سگ سپردهای؟
هوش مصنوعی: پدرِ بیچاره به او گفت: ای عزیز، من دیگر در هیچ کاری بر او اختیاری ندارم.
هوش مصنوعی: او را از دست و اختیار خود رها کرده و به پروردگار جهان سپردهام.
هوش مصنوعی: اما چون فرزند پیوندِ جان است، پدرِ بیچاره نمیتواند از فرزند تنیِ خود به آسانی بگذرد.
هوش مصنوعی: و از پیمانی که به راستی با خدا بستهام نیز نمیتوانم بگذرم، چون او را به خدا سپردهام.
هوش مصنوعی: نه تابِ آن را دارم که از او بگذرم و رهایش کنم، و نه جدا کردنِ سگ از او برایم ناممکن است؛ یعنی میتوانم نجاتش دهم ولی پیمانم مانع است.
هوش مصنوعی: میان این دو دشواری گرفتار ماندهام و در برابر حکم خدا سرگشتهام.
هوش مصنوعی: رازِ ماجرا همین است، اگر در آن جستوجو کنند: آزمونی است تا معلوم شود چه کسی در امتحان پایدار میماند.
هوش مصنوعی: ای پسر، تا میتوانی بکوش و زندگی را با سختی و به وظیفهٔ خود بگذران.
هوش مصنوعی: خردمند بازیچهٔ حرص و آز نمیشود؛ به پارهای نان و جامهٔ کهنه قناعت کن.
هوش مصنوعی: خدمت پادشاه را برنگزین، زیرا دریایی بیکران است که حتی کنارهاش هم گرداب دارد.
هوش مصنوعی: اگر از بخت خود آسایش میخواهی، بار و بنهٔ خود را به این دریای سهمگین مبر.
هوش مصنوعی: چون من خود را در این دریا انداختم و همان نیمجانی را که داشتم هم باختم.
هوش مصنوعی: لطف و عنایت شاه هیچ کم نبود و دوستی و وفاداری نزاری هم هیچ دورویی نداشت.
هوش مصنوعی: اما ستارهام به نحوست افتاد، زیرا درست در اوج کمال گرفتار چشمزخم شدم.
هوش مصنوعی: برای این بنده جز نفَسی از محبت چیزی نمانده؛ از مردان اهل محبت تنها همین به جا مانده است.
هوش مصنوعی: مقصود ما از این گفتوگو چیست؟ ای نزاری، اکنون که گوی به میدان افتاده، ضربهات را بزن و سخن را پیش ببر.
هوش مصنوعی: نه تهدید و موعظه سودی دارد و نه پند و اندرز، زیرا این شکار دیگر از کمند بیرون رفته و کار از کار گذشته است.
هوش مصنوعی: چه کسی میداند چه تقدیرهایی بر سر آدمی نوشته شده؟ تقدیر بیرون از تدبیر و چارهجویی انسان است.
هوش مصنوعی: ولی مقصود از این مثل همین بس که توفیق الهی همراه هر کسی نیست.
هوش مصنوعی: برای سخنشناس همین بس که از رویدادهای زندگی و مرگ تجربه بیاموزد.
هوش مصنوعی: وقتی ببیند که پیش از او هم بر دیگران ستم رفته است، چون نوبت گردش روزگار به او برسد، آن را آرام و با رضایت تحمل میکند.
هوش مصنوعی: ای کسی که در درگاه پادشاه حاضری، چون از تجربهها پند و هشیاری میگیری...
هوش مصنوعی: به این فصلهای بلندمرتبهٔ کتاب نگاه کن که مانند فصل بهار خوش و تازه و شاداباند.
هوش مصنوعی: این کتاب گلستانی است که با حکمت آراسته شده و با آموزش و هشدار پیراسته گشته است.
هوش مصنوعی: گل و خار این گلستان، یکی مژدهدهنده و دیگری بیمدهنده است و شاه و وزیر هر دو از آن بهره و ثمر میبرند.
هوش مصنوعی: بوی گیاهان خوشبوی آن به جان و مغز آدمی نیرو میدهد و گوهر معنا در سیاهی نوشتهاش مانند چراغ در شب میدرخشد.
هوش مصنوعی: در دل سیاهی خطوطش جادویی آشکار نهفته است، مانند آب روانی که زیر زمین جاری است و دیده نمیشود.
هوش مصنوعی: معانی تازه و دستنخوردهاش از مردم عامی پنهان است، مانند شمشیر گوهرنشانی که در غلاف باشد.
هوش مصنوعی: این کتاب بر پایهٔ دل کوشکی بلند ساخته و از آن دری به باغ جان گشوده است.
هوش مصنوعی: ایوان آن پر از زیبارویانِ بکر، یعنی معانی تازه است؛ خاموشاند ولی سخن میگویند، بیآنکه زبانی یا اندیشهای داشته باشند.
هوش مصنوعی: در دیگری هم از آن به باغ بخت باز کرده که میوهٔ درختانش همه جان است.
هوش مصنوعی: چه کسی درختی دیده که بر هر شاخهاش گوهری شاهوار میوه داده باشد؟
هوش مصنوعی: میوهٔ آن جانِ اهل دل است؛ درختی است که از آب و خاک نیست و جنسی معنوی دارد.
هوش مصنوعی: به یاری بخت و اقبال شاه علی، نگهبان جهان، که پناه دین و دوستدار و یاور حق است،
هوش مصنوعی: چنین یادگاری را فراهم کردم تا برای یارانم چنین دستگیری و یاوری باشد.
هوش مصنوعی: آن را بر جای گذاشتم تا وقتی من دیگر نباشم، راهنمای آنان در دنیا و آخرت باشد.
هوش مصنوعی: در این دنیا آنان را به صاحبان امر (پیشوایان برحق) راه مینماید، که حق و باطل از این راز روشن شده است.
هوش مصنوعی: خردمند باید فرمان صاحب امر را ببرد تا از جهان دیگر بهرهمند شود.
هوش مصنوعی: هر که از فرمان او سر نپیچد، بهراستی از دنیا و آخرت هر دو بهره میبرد.
هوش مصنوعی: زیرا او پشت و پناه دنیا و دین است، بهویژه با آموزش و راهنمایی این پادشاه.
هوش مصنوعی: از مردان راه او درست پیروی کن تا راه را از آغاز تا پایان به سلامت بپیمایی.
هوش مصنوعی: ای نزاری، چون از آغاز کار به فرمان خداوندگار پیروی کردی،
هوش مصنوعی: بنیاد این ادبنامه را گذاشتی و به این جامه نقش و طرازی تازه دادی.
هوش مصنوعی: به یاری اقبال این شاه که فرمانروای مردم است، راه درست را به یاران نشان دادی.
هوش مصنوعی: دعا میکند که وجود او همیشه تر و تازه بماند و دلش به نور یقین روشن باشد.
هوش مصنوعی: بخت همراهش و اقبال یارش باد، او که دعاگوی دولت پادشاه است.
هوش مصنوعی: درگاه پادشاه بازگشتگاه و پناه انبوه مردم باد و عمرش از اندازهٔ عمر مردمان افزونتر.
هوش مصنوعی: از همت مردان حق یاری گرفته و در دنیا و دین به آرزوی خود رسیده باشد.
هوش مصنوعی: این دعا را به کوری چشم دشمن و به کام دوست، به حق محمد و به حق علی میخواهد.
هوش مصنوعی: کتاب را از آغاز تا پایان رساندم و سخن را بیجهت و بیاندازه طولانی نکردم.
هوش مصنوعی: به توفیق خدا، این کتاب در آغاز سالی که به حساب ابجد با حروف «خ» و «ص» و «ه» نشان داده میشود (حدود سال ۶۹۵ هجری) به پایان رسید؛ والسلام.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.