بیا ساقی آن لعل پالوده را
بیاور بشوی این غم آلوده را
فروزنده لعلی که ریحان باغ
ز قندیل او برفروزد چراغ
چو فرخ بود روزی از بامداد
همه مرد را نیکی آید به یاد
به خوبی نهد رسم بنیادها
ز دولت به نیکی کند یادها
سر از کوی نیک اختری برزند
به نیک اختری فال اختر زند
به هنگام سختی مشو ناامید
کز ابر سیه بارد آب سپید
در چارهسازی به خود در مبند
که بسیار تلخی بود سودمند
نفس به کز امید یاری دهد
که ایزد خود امیدواری دهد
گره در میاور بر ابروی خویش
در آیینه فتح بین روی خویش
گزارنده نقش دیبای روم
کند نقش دیباچه را مشک بوم
که چون شد سکندر جهان را کلید
ز شمشیرش آیینه آمد پدید
عروس جهان را که شد جلوهساز
بدان روشن آیینه آمد نیاز
نبود آینه پیش از او ساخته
به تدبیر او گشت پرداخته
نخستین عمل کهآینه ساختند
زر و نقره در قالب انداختند
چو افروختندش غرض برنخاست
در او پیکر خود ندیدند راست
رسید آزمایش به هر گوهری
نمودند هر یک دگر پیکری
سرانجام کهآهن درآمد به کار
پذیرنده شد گوهرش را نگار
چو پرداخت رسام آهنگرش
به صیقل فروزنده شد پیکرش
همه پیکری را بدان سان که هست
درو دید رسام گوهر پرست
به هر شکل میساختندش نخست
نمیآمد از وی خیالی درست
به پهنی شدی چهره را پهن ساز
درازیش کردی جبین را دراز
مربع، مخالف نمودی خیال
مسدّس، نشان دور دادی ز حال
چو شکل مدوّر شد انگیخته
تفاوت نشد با وی آمیخته
به عینه ز هر سو که برداشتند
نمایش یکی بود بگذاشتند
بدین هندسه ز آهن تیره مغز
برافروخت شاه این نمودار نغز
تو نیز ار در آن آینه بنگری
به دست آری آیین اسکندری
چو آن گرد روی آهن سخت پشت
به نرمی درآمد ز خوی درشت
سکندر درو دید پیش از گروه
ز گوهر به گوهر درآمد شکوه
چو از دیدن روی خود گشت شاد
یکی بوسه بر پشت آیینه داد
عروسی که این سنت آرد به جای
دهد بوسه آیینه را رو نمای



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: نظامی پس از درخواست شراب از ساقی، با چند پند دربارهٔ امیدواری در سختی و نومید نشدن از چاره، به داستان اختراع آینه به دست اسکندر میپردازد. نخست آینه را از زر و نقره ساختند و تصویر درست نبود، تا اینکه آهن را به کار بردند و پس از آزمودن شکلهای گوناگون، شکل گرد را برگزیدند چون تصویر را بیکموکاست نشان میداد. اسکندر نخستین کسی بود که چهرهٔ خود را در آن دید و از شادی پشت آینه را بوسید و رسم بوسیدن آینه به دست عروسان از همانجا پدید آمد.
هوش مصنوعی: ای ساقی، آن شراب صاف و لعلگون را بیاور و این دل غمگرفته را با آن بشوی.
هوش مصنوعی: شرابی درخشان چون لعل، که گویی گل و ریحان باغ چراغ خود را از قندیل روشن آن میافروزد.
هوش مصنوعی: وقتی روزی از همان صبح خجسته و مبارک باشد، آدمی همهٔ نیکیها را به یاد میآورد.
هوش مصنوعی: در چنین روزی انسان کارها را بر پایهٔ رسم نیک بنیان میگذارد و از بخت و دولت خود به نیکی یاد میکند.
هوش مصنوعی: از کوی خوشاقبالی سر برمیآورد و ستارهٔ بختش را به فال نیک میگیرد.
هوش مصنوعی: در هنگام سختی ناامید مشو، زیرا از ابر سیاه آب روشن و سپید میبارد؛ یعنی از دل دشواری گشایش پدید میآید.
هوش مصنوعی: راه چارهجویی را بر خود مبند، چون بسیاری از تلخیها در پایان سودمند است.
هوش مصنوعی: بهتر است دمی برآوری که امید را یاری کند، زیرا خداوند خود به انسان امیدواری میبخشد.
هوش مصنوعی: اخم بر ابرو میاور و روی خود را در آینهٔ پیروزی ببین.
هوش مصنوعی: راوی که نقش داستان را چون دیبای رومی مینگارد، نقش آغاز سخن را با سیاهی مشکگون بر زمینه میکشد؛ یعنی داستان را آغاز میکند.
هوش مصنوعی: گوید هنگامی که اسکندر کلید گشایش جهان شد، از شمشیر او، یعنی از آهن و فولاد، آینه پدید آمد.
هوش مصنوعی: جهان که چون عروسی در کار آرایش و جلوهگری بود، به آن آینهٔ روشن نیاز داشت.
هوش مصنوعی: پیش از اسکندر آینه ساخته نشده بود و با تدبیر او ساخته و پرداخته شد.
هوش مصنوعی: در نخستین کوشش برای ساختن آینه، زر و نقره را در قالب ریختند.
غرض برنخاست: مقصود حاصل نشد، نتیجه مطلوب بهدست نیامد.
هوش مصنوعی: هر گوهر و فلزی را آزمودند و هر کدام تصویری دیگرگون و نادرست نشان داد.
هوش مصنوعی: سرانجام که آهن را به کار بردند، گوهر آن نقش و تصویر را بهدرستی پذیرفت.
هوش مصنوعی: وقتی استاد آهنگرِ نقشساز آن را پرداخت کرد، با صیقلدادن پیکرش درخشان شد.
هوش مصنوعی: آن استاد گوهرشناس هر چهرهای را همانگونه که واقعاً بود در آن دید.
هوش مصنوعی: در آغاز آن را به شکلهای گوناگون میساختند، اما تصویر درستی از آن به دست نمیآمد.
هوش مصنوعی: اگر پهن بود، چهره را پهن نشان میداد و اگر دراز بود، پیشانی را دراز مینمود.
هوش مصنوعی: آینهٔ چهارگوش تصویر را وارونه و ناسازگار نشان میداد و آینهٔ ششگوش تصویری دور از واقعیت مینمود.
هوش مصنوعی: وقتی آن را به شکل گرد ساختند، هیچ کجی و تفاوتی در تصویرش راه نیافت.
هوش مصنوعی: از هر سو که آن را برمیداشتند، تصویر عیناً یکسان بود؛ پس همان شکل را برگزیدند و نگه داشتند.
هوش مصنوعی: شاه با این دانش هندسه، از آهن تیرهدرون این نمونهٔ زیبا و روشن را پدید آورد.
هوش مصنوعی: تو نیز اگر در آن آینه بنگری، به رسم و شیوهٔ اسکندری دست مییابی؛ یعنی با نگریستن در آینهٔ دل و خودشناسی به کمال و بزرگی میرسی.
هوش مصنوعی: وقتی آن آینهٔ گردِ آهنینِ سختپشت، از خوی درشت و زبر خود به نرمی و صافی رسید،
هوش مصنوعی: اسکندر پیش از همه در آن نگریست و شکوه و فرّ او از گوهر وجودش به گوهر آینه منتقل شد و در آن نمایان گشت.
هوش مصنوعی: چون از دیدن چهرهٔ خود شاد شد، بوسهای بر پشت آینه زد.
هوش مصنوعی: از این رو هر عروسی که این رسم را به جا میآورد، به رسم رونما بر آینه بوسه میزند؛ یعنی رسم بوسیدن آینه از اسکندر به یادگار مانده است.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.