مجلس خلوت نگر آراسته
روشن و خوش چون مه ناکاسته
شمعْ فروزان و شکرْ ریخته
تخت زده غالیه آمیخته
دشمن جان‌ست ترا روزگار
خویشتن از دوستی‌اش واگذار
بین که «به زنجیر کیان را کشید؟»
هرکه درو دید زبان را کشید
با توِ دنیا‌طلبِ دین‌گذار
بانگ برآورده رقیبان بار
کز درِ بیداد‌گر‌ان بازگرد
گِرد سراپردهٔ این راز گرد
از تَف این بادیه جوشیده‌ای
بر تو نپوشند که پوشیده‌ای
سرد نفَس بود سگِ گرم کین
روبه از آن دوخت مگر پوستین
دوزخ گوگرد شد این تیره‌دشت
ای خنُک آنکس که سبک‌تر گذشت
آب دهانی به ادب گرد کن
در تَف این چشمهٔ گوگرد کن
بازده این وام فلک‌داده را
طرح کن این خاک زمین‌زاده را
جمله برانداز به استاد‌ی‌یی
تا تو فرومانی و آزاد‌ی‌یی
هرکه درین راه منی می‌کند
بر من و تو راهزنی می‌کند
خصمیِ کژدم بتر از اژدها‌ست
کاین ز تو پنهان بوَد آن برملا‌ست
خانه پر از دزد، جواهر بپوش
بادیه پر غول، به تسبیح کوش
غارتیانی که ره دل زنند
راه به نزدیکی منزل زنند
ترسم از آن شب که شبیخون کنند
خوار‌َ‌ت ازین بادیه بیرون کنند
دشمن خُرد‌ست بلایی بزرگ
غفلت ازو هست خطا‌یی سترگ
با عدو‌ی خُرد مشو خُرد‌کین
خرد شوی گر نشوی خرده‌بین
با همه خردی به قدر مایه زور
میل‌کش بچهٔ شیر است مور
قافلهٔ برده به منزل رسید
کشتی پُرگشته به ساحل رسید
تات نبینند نهان شو چو خواب
تات نرانند روان شو چو آب
پای درین صومعه ننهادنی‌ست
چون بنهی واستده دادنی‌ست
گر نروی در جگر‌ت خون نهند
راتبت از صومعه بیرون نهند
گر سفر از خاک نبودی هنر
چرخ شب و روز نکردی سفر
تا ندرد دیو گریبان‌ت خیز
دامنِ دین گیر و در ایمان گریز
شرع ترا خواند سماعش بکن
طبع ترا نیست، وداعش بکن
شرع نسیمی است، به جانش سپار
طبع غباری، به جهانش گذار
شرع ترا ساخته ریحان به دست
طبع‌پرستی مکن، او را پرست
بر درِ هر کس چو صبا در متاز
با دَمِ هر خس چو هوا در مساز
این‌همه چون سایه، تو چون نور باش
گر همه داری ز همه دور باش
چنبر توست این فلک‌ِ چنبری
تا تو ازین چنبر سر چون بری
گر به تو بر قصه کند حال خویش
یا خبری گویدت از سال خویش
تنگ بود غار تو با غور او
هیچ بود عمر تو با دور او
آخر گفتار تو خاموشی است
حاصل کار تو فراموشی است
تا به جهان‌در نفَسی می‌زنی
بِه که درِ عشق کسی می‌زنی
کاین دو نفس با چو تو افتاده‌ای
خوش نبود جز به چنان باده‌ای
هیچ قبا‌یی نبرید آسمان
تا دو کُله‌وار نبُرد از میان
هرچه کنی عالَم ِ کافر‌ستیز
بر تو نویسد به قلم‌های تیز
و آنچه گشایی ز درِ عِزّ و ناز
بر تو همان در بگشایند باز
چشم تو گر پرده طنازی است
با تو درین پرده همان بازی است
نیک و بد آنان که بسی دیده‌اند
نیک بدان بد نپسندیده‌اند
هرکه رهی رفت نشانی بداد
هرکه بدی کرد ضمانی بداد
صورت اگر نیک و اگر بد بری
نام تو آن است که با خود بَری
خار بود نام گل خارپوش
عنبر‌نام آمده عنبرفروش
قلب مشو تا نشوی وقت کار
هم ز خود و هم ز خدا شرمسار
بانگ بر این دور جگر‌تاب زن
سنگ بر این شیشهٔ خوناب زن
رجم کن این لعبت شنگرف را
در قلم نسخ کش این حرف را
دست بر این قلعهٔ قلعی برآر
پای درین ابلق ختلی درآر
تا فلک از منبر نُه‌خرگهی
بر تو کند خطبهٔ شاهنشهی
کار تو باشد عَلَم انداختن
کار من است این علم افراختن
آدمی‌ام رفع ملک می‌کنم
دعوی از آنسوی فلک می‌کنم
قیمتم از قامتم افزون‌ترست
دورم از این دایره بیرون‌ترست
آب نه و بحر‌شکوهی کنم
جغد نه و گنج‌پژوهی کنم
چون فلکم بر سر گنج است پای
لاجرمم سخت بلند‌ست جای
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر به نقد و بررسی دنیای مادی و فانی پرداخته و انسان را به یادآوری آخرت و فراز و نشیب‌های زندگی دعوت می‌کند. در این متن، نیک و بد انسان‌ها و پیامدهای کارهایشان مورد تأکید قرار می‌گیرد. شاعر به خطرات دشمنی با خرد و غفلت از آن اشاره می‌کند و اهمیت پایبندی به اصول اخلاقی و دینی را می‌آورد. زندگی دنیا را گذرا و بی‌ارزش می‌شمارد و تأکید می‌کند که انسان باید در راه حق و حقیقت گام بردارد. در نهایت، بر نقش انسان در تعیین سرنوشت خود و پیوستگی‌اش با جهان و خدا تأکید می‌شود.
هوش مصنوعی: مجلس خلوت را ببین که با نور و زیبایی آراسته شده و روشنایی‌اش مانند ماه است که تیرگی ندارد.
هوش مصنوعی: شمع روشن است و شکر به‌صورت دانه‌دانه پاشیده شده است؛ این وضعیت به زیبایی و مجلسی آراسته اشاره دارد که بر تختی بافته شده از پارچهٔ گران‌بها و تزئینات زیبا قرار دارد.
هوش مصنوعی: دشمن، جان تو را در نزد خدا می‌داند و روزگار به خاطر دوستی‌اش تو را از خود دور کرده است.
هوش مصنوعی: هرکس که به زنجیر کشیدن پادشاهان (کیان) را دید، زبانش به تعجب و شگفتی به سوی لبانش رفت و آن را مسخره کرد.
هوش مصنوعی: دنیاطلبانی که دین را به خاطر دنیا رها کرده‌اند، به صدا درآمده و با صدای بلند به رقیبان خود اعتراض می‌کنند.
هوش مصنوعی: از درِ ظالم‌ها دور شو و به دور این راز بزرگ بچرخ.
هوش مصنوعی: از گرمای سوزان این بیابان، تو به وجود آمده‌ای؛ پس نباید بگذارند که تو را پنهان کنند و بپوشانند.
هوش مصنوعی: سگِ تند و پرخاشگر، به خاطر کینه‌اش، نفسش سرد شده و در واقع این حالت نشان از ناتوانی او در از بین بردن چالش‌ها دارد. او از درون به شدت خشمگین و پژمرده است، اما فقط به ظاهر می‌خواهد قوی و موثر جلوه کند.
هوش مصنوعی: دوزخ به صورت سرزمین تیره و بدبو مانند گوگرد به تصویر کشیده شده است، و خوشا به حال کسی که بار سنگین گناهان را سبک‌تر کرده و به راحتی از آن گذر کند.
هوش مصنوعی: آب دهان خود را با ادب جمع کن و در این چشمه‌ای که پر از گوگرد است، بریز.
هوش مصنوعی: نتیجه و پاداشی که از آسمان به تو رسیده است را به نمایش بگذار و این انسان که از خاک به وجود آمده است را به سامان بیاور.
هوش مصنوعی: برای به دست آوردن آزادی و رهایی، باید با هنر و دانش استادانه، نظر مخالفان و موانع را از میان برداشت.
هوش مصنوعی: هر کسی که در این مسیر (طی طریق معرفت) مانع دیگری شود، در حقیقت به ما آسیب می‌زند و به نوعی به ما خیانت می‌کند.
هوش مصنوعی: دشمن و رقیب، از مار و اژدها نیز خطرناک‌تر است، زیرا خطر او از دید تو پنهان است و وقتی آشکار می‌شود، دیگر دیر شده است.
خانه پر از دزد است جواهر را پنهان کن. و راه پر از گمراه‌کننده است؛ نیایش خدای کن تا غول بیابان نتواند تو را گمراه کند.
هوش مصنوعی: دزدانی که به دل آدمی حمله می‌کنند، نزدیک خانه‌اش می‌آیند.
هوش مصنوعی: می‌ترسم که در یک شب ناگهان به ما حمله کنند و تو را از این بیابان بیرون ببرند.
هوش مصنوعی: دشمن کوچک می‌تواند بلای بزرگی باشد؛ چون غفلت از او باعث ارتکاب گناهی بزرگ خواهد شد.
هوش مصنوعی: با دشمن کوچک، خودت را کوچک نکن و نسبت به او احساس حقارت نداشته باش، زیرا اگر چنین کنی، خرد و دانشت را از دست می‌دهی و ممکن است در پی آن، دچار دیدگاه محدود و سطحی شوی.
هوش مصنوعی: اگرچه در ظاهر کوچک و ضعیف هستی، اما به اندازه نیروی خود تلاش کن، زیرا یک مورچه می‌تواند با شجاعت از بچه شیر هم بایستد.
هوش مصنوعی: کاروانی که به مقصد رسیده، مانند کشتی‌ای است که پس از سفر طولانی به ساحل می‌رسد.
هوش مصنوعی: اگر به تو و رازهایت نگاه نکنند، پنهان شو مانند خواب؛ و اگر به تو توجه نکنند، مانند آب رها و روان شو.
هوش مصنوعی: پای خود را به این صومعه نمی‌گذارم، زیرا اگر آنجا بروم، ناچار باید زحمت و مشقت را تحمل کنم.
هوش مصنوعی: اگر در این صومعه (جایی که در آن زندگی زاهدانه می‌کنند) نروی و به دنبال معرفت نروی، ترحم و دلسوزی به حال تو نمی‌کنند و تو را از آنجا بیرون می‌کنند، حتی اگر در دل تو احساس درد وجود داشته باشد.
هوش مصنوعی: اگر سفر از دنیا نبود، هنر چرخ روزگار نیز شکل نمی‌گرفت؛ یعنی زندگی و تجربیات ما در این دنیا باعث پیدایش هنر و زیبایی‌ها می‌شود.
هوش مصنوعی: سعی کن آسیب دیو (evil) به تو نرسد، بنابراین دامن دین (پیکر دین) را بگیر و از کفر و بی‌ایمانی دوری کن.
هوش مصنوعی: شرع (قانون دین) تو را می‌خواند، به آن گوش بده و بپذیر. اما با روحیه‌ات (طبع) وداع کن، چرا که نمی‌توانی آن را با خودت ببر‌ی.
هوش مصنوعی: شرع مانند نسیمی است که باید به جان خود بسپارید، اما طبع (سرشت) مانند غباری است که باید آن را از دنیای خود دور کنید.
هوش مصنوعی: شرع، مانند گل ریحان، به دست تو ساخته شده، پس نام پرستش آن را به خاطر طبع‌پرستی (عادات یا خواسته‌های باطنی) فراموش نکن.
هوش مصنوعی: به درِ هر کسی همانند نسیم صبح به آرامی برو و با هر گل همانند هوا نرمی کن.
هوش مصنوعی: این‌همه موجودات مانند سایه هستند، ولی تو باید مانند نور باشی. اگر همه چیز را داری، از همه چیز دور بمان و به مقام بالایی دست پیدا کن.
هوش مصنوعی: این دنیای متغیر و پیچیده مانند حلقه‌ای به دور توست؛ وقتی که تو از این دایره‌ی محدودیت‌ها فراتر بروی و از آن جدا شوی، می‌توانی به آگاهی و بینش حقیقی دست یابی.
هوش مصنوعی: اگر کسی از حال خودش برای تو داستانی بگوید یا خبرهایی از عمر خودش برایت نقل کند، به خاطر تو این کار را می‌کند.
هوش مصنوعی: غار تو به وسعت او تنگ است و عمر تو در مقایسه با زمان او هیچ ارزش و اهمیتی ندارد.
هوش مصنوعی: در نهایت، آنچه به دست می‌آوری سکوت و خاموشی است، و نتیجهٔ زندگی‌ات فراموشی و عدم یادآوری است.
هوش مصنوعی: تا وقتی که در زندگی‌ات نفسی می‌زنی، بهتر است که عشق کسی را در دل داشته باشی و به او توجه کنی.
هوش مصنوعی: این دو نفسی که تو با آنها در حالتی خوب قرار داری، جز به واسطه چنان باده‌ای (عشق یا شادی) نمی‌تواند باشد.
هوش مصنوعی: هیچ لباسی به آسمان نپوشید، مگر اینکه دو طرف آن را از وسط ببرد.
هوش مصنوعی: هرکاری که انجام دهی و بر ضد کافران باشد، در کتاب اعمال تو با قلم‌های تیز و دقیق ثبت می‌شود.
هوش مصنوعی: هرچیزی که از درِ احترام و شرف و ناز باز کنی، همان در دوباره به روی تو باز خواهد شد.
هوش مصنوعی: اگر چشم تو نشان‌دهندهٔ فریبندگی و ناز باشد، در این عالم هم با تو بازی می‌کند و این بازی ادامه دارد.
هوش مصنوعی: کسانی که تجربه‌های زیادی دارند، هم خوب و هم بد را دیده‌اند، اما در میان آنها کسی که نیک را دیده، به بدی راضی نشده است.
هوش مصنوعی: هر کسی که راهی را پیموده، نشانه‌ای از آن به جا گذاشته است، و هر کسی که کار بدی انجام داده، مسئولیت و عواقب آن را نیز بر عهده گرفته است.
هوش مصنوعی: ظاهر انسان هرچه باشد، چه نیک و چه بد، در نهایت نام و شخصیت او به رفتار و اعمالش بستگی دارد که با خود به همراه دارد.
هوش مصنوعی: اگرچه نام گل زیباست، ولی خار آن باعث زحمت و دردسر می‌شود. به نوعی، نام و ظاهر می‌تواند فریبنده باشد، اما واقعیت ممکن است متفاوت و دردناک باشد.
هوش مصنوعی: قلبت را فریب نده و از خودت فاصله نگیر تا در هنگام عمل، هم از خودت و هم از خداوند شرمنده نشوی.
هوش مصنوعی: اینان با صدایی بلند و ناله‌ای دلخراش بر این مصیبت بزرگ می‌گریند و برای این غم سنگین که موجب درد و رنج است، به این شیشهٔ مملو از خون و اشک، به شدت می‌تازند.
هوش مصنوعی: این بیت به تصویر کشیدن یک زن زیبا و دلربا اشاره دارد که با رنگ شنگرف (قرمز) توصیف شده است. شاعر از کسی می‌خواهد که این زیبایی را به گونه‌ای بیان کند که مانند یک نقاشی در قلم (قلم‌کار) نمایان گردد و به کلام خود جان ببخشد.
هوش مصنوعی: دستت را بر دیواری که قلعه‌ای برای حفاظت است بگذار و پایت را در این اسب شجاع و دو-رنگ بگذار.
هوش مصنوعی: تا زمانی که آسمان از جایگاه نُه‌خرگه، خطبهٔ پادشاهی را به تو بگوید.
هوش مصنوعی: این وظیفهٔ توست که پرچم را برافرازی، و کار من این است که این پرچم را به اهتزاز درآورم.
هوش مصنوعی: من انسانی هستم که می‌خواهم سلطنت و فرمانروایی را از بین ببرم و به داوری و قضاوتی از سوی آسمان و عالم برین بپردازم.
هوش مصنوعی: ارزش و قیمت من بیشتر از ظاهر و قامتم است و من فراتر از این دایره محدود وجود دارم.
هوش مصنوعی: من در دریا، که همان دریای درک و دانش است، با شکوه و عظمت می‌پیمایم و مانند جغد، که نماد حکمت و دریافت حقیقت‌هاست، رازها و گنج‌های نهان را می‌کاوم.
هوش مصنوعی: چون کیهان بر سر گنج یا ثروت است، من به ناتوانی و بی‌پناهی خود، قدرتی و ایستادگی خاصی دارم.
در حال بارگذاری آرایه‌های ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانه‌هایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور نام‌نویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.