نکیسا چون زد این طیاره بر چنگ
ستای باربد برداشت آهنگ
به آواز حزین چون عذرخواهان
روان کرد این غزل را در سپاهان
سحرگاهان که از می مست گشتم
به مستی بر در باغی گذشتم
بهاری مشگبو دیدم در آن باغ
به چنگ زاغ و در خون چنگ آن زاغ
گلی صدبرگ با هر برگ، خاری
به زندان کرده گنجی در حصاری
حصاری لعبتی در بسته بر من
حصاری قفل او نشکسته دشمن
بهشتی پیکری از جان سرشتش
ز هر میوه درختی در بهشتش
ز چندان میوههای تازه و تر
ندیدم جز خماری خشک در سر
پریرویی که در دل خانه کرده
دلم را چون پری دیوانه کرده
به بیداری دماغم هست رنجور
کز اندیشهام نمیگردد پری دور
و گر خسبم به مغزم بر دهد تاب
پری وارم کند دیوانه در خواب
پری را هم دل دیوانه جوید
در آبادی نه در ویرانه جوید
همانا کان پری روی فسون سنج
در آن ویرانه زان پیچید چون گنج
گر آن گنج آید از ویرانه بیرون
به تاجش بر نهم چون در مکنون
به خوابِ نرگس جادوش سوگند
که غمزهش کرد جادو را زبانبند
به دود افکندنِ آن زلف سرکش
که چون دودافکنان در من زد آتش
به بانگ زیورش کز شور خلخال
در آرد مرده صد ساله را حال
به مروارید دیباهای مهدش
به مروارید شیرینکار شهدش
به عنبر سودنش بر گوشه تاج
به عقد آمودنش بر تخته عاج
به نازش کز جبایت بینیاز است
به عذرش کان بسی خوشتر ز ناز است
به طاق آن دو ابروی خمیده
مثالی زان دو طغرا بر کشیده
بدان مژگان که چون بر هم زند نیش
کند زخمش دل هاروت را ریش
به چشمش کز عتابم کرد رنجور
به چشمک کردنش کز در مشو دور
بدان عارض کز او چشم آب گیرد
ز تری نکته بر مهتاب گیرد
بدان گیسو که قلعهش را کمند است
چو سرو قامتش بالا بلند است
به مارافسایی آن طره و دوش
به چنبر بازی آن حلقه و گوش
بدان نرگس که از نرگس گرو برد
بدان سنبل که سنبل پیش او مرد
بدان سی و دو دانه لؤلؤ تر
که دارد قفلی از یاقوت بر در
به سحر آن دو بادام کمربند
به لطف آن دو عناب شکر خند
به چاه آن زنخ بر چشمه ماه
که دل را آب از آن چشمهست و آن چاه
به طوق غبغبش گویی که آبی
معلق گشته است از آفتابی
بدان سیمین دو نار نرگس افروز
که گِردی بستد از نارنج نوروز
به فندقهای سیمینش ده انگشت
که قاقم را ز رشک خویشتن کشت
بدان ساعد که از بس رونق و آب
چو سیمین تخته شد بر تخت سیماب
بدان نازکمیانِ شوشهاندام
ولیکن شوشهای از نقره خام
به سیمین ساق او گفتن نیارم
که گر گویم به شب خفتن نیارم
به خاک پای او کز دیده بیش است
بدو سوگند من بر جای خویش است
که گر دستم دهد کآرم به دستش
میان جان کنم جای نشستش
ز دستم نگذرد تا زنده باشم
جهان را شاه و او را بنده باشم


با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
باربد (اشاره) هاروت (اشاره)
هوش مصنوعی: در این بخش از سرود باربد، خسرو به توصیف زیباییهای معشوقهاش شیرین میپردازد و از احساسات عمیق خود نسبت به او سخن میگوید. او با استعارههای زیبا، ویژگیهای ظاهری و جذابیتهای شیرین را به تصویر میکشد و از تأثیر این زیباییها بر دل و جان خود صحبت میکند. همچنین از مشقتهای عشق و دیوانگی ناشی از معشوق میگوید که همواره در اندیشهاش است، و او را به شدت تحت تأثیر قرار داده است. در نهایت، خسرو به محبت و ارادت خود نسبت به شیرین تأکید میکند و بیان میدارد که تا زمانی که زنده است، آمادهٔ خدمت به او خواهد بود.
هوش مصنوعی: نکیسا، نوازندهی زبردست، وقتی که این ساز خوشنوا را بر چنگ نواخت، باربد، شاعر و نوازندهی معروف، از او ستایش کرد و آهنگ را برداشت.
با صدایی غمگین مثل آدمهای پشیمان، غزل زیر را در مایه سپاهان بهآواز خواند.
هوش مصنوعی: سحرگاهان که از نوشیدن شراب به حالت مستی درآمدم، در حالی که مست بودم از جلوی باغی عبور کردم.
هوش مصنوعی: در آن باغ، گلی خوشبو و زیبا (بهاری مشگبو) را دیدم که در دست دار زاغی بود و چنگ آن زاغ به خون خود آغشته شده بود.
هوش مصنوعی: در این مصرع، شاعر به زیبایی یک گل صدبرگ اشاره میکند که با هر برگش، یک خار درون خود دارد. این گل هرچند زیبا و ارزشمند است، اما خاری که در آن وجود دارد به نوعی نشاندهندهٔ درد یا مشکل است که در دل زیبایی نهفته است. بهنوعی میتوان گفت، هر زیبایی با یک عیب یا مشکل همراه است.
زیبارویی ساکن قلعه که هیچ کس به قلعه او راه نیافته.
هوش مصنوعی: او انسانی با روحی الهی و زیباست که از هر میوهای درختان بهشت بهرهای دارد.
هوش مصنوعی: از میوههای تازه و آبدار بهشتی چیزی ندیدم و فقط حالتی از خماری و بیحالی در سر دارم.
هوش مصنوعی: پریرویی که در دل من ساکن شده است.
هوش مصنوعی: دل من مانند یک پری دیوانه شده و مجنون است.
هوش مصنوعی: در حال بیداری، ذهنم آزاریده و رنجور است زیرا پری (اندیشه یا خیال) از افکارم دور نمیشود.
هوش مصنوعی: اگر در خواب بروم، پنداری که پری در مغزم میتابد و مرا در خواب دیوانه میکند.
هوش مصنوعی: دیوانه (خسرو) همواره در جستجوی دلدار خود (پری) است، اما او در آبادانی و زندگی شاداب دنبال عشق میگردد و نه در ویرانی و تنهایی.
هوش مصنوعی: خسرو میگوید که آن دختر زیبا و فریبنده، مانند گنجی در آن ویرانه است، که پیچیدگی و جذابیتی خاص دارد. در حقیقت، او به زیبایی و ارزش آن پری اشاره میکند که حتی در مکانهای خراب و ویران هم میتواند جلوهگر باشد.
هوش مصنوعی: اگر آن گنج (خسرو و شیرین) از ویرانه (محل ویران) بیرون بیاید، آنوقت من آن را بر سر تاجش میگذارم، مانند چیزی که در مکنون (در دل) نهفته است.
هوش مصنوعی: به خواب نرگس جادو، قسم که چشمک زدن او جادو را بیتاثیر کرده است.
هوش مصنوعی: خسرو از زلف سرکش محبوبش یاد میکند که چون دودی که از دودافکن بیرون میآید، در قلب او آتش به پا کرد.
هوش مصنوعی: صدای زیبا و دلربا او چنان تأثیرگذار است که میتواند حتی مردهای را که سالهاست در خواب ابدی است، زنده کند و به او حالت و جان بخشد.
هوش مصنوعی: خسرو میگوید که مهد او (محل خواب یا استراحت) با دیبای گرانبها و زیبا آراسته شده است و شهد شیرین و لذیذ نیز به عنوان شیرینی و خوشبویی در محیطش وجود دارد.
هوش مصنوعی: خسرو دربارهٔ زیبایی و عطر خوشی که مانند عنبر بر گوشهٔ تاجش نشسته صحبت میکند و همچنین به زیبایی که در این تاج با چوب عاج ساخته شده، اشاره میکند.
هوش مصنوعی: زیبایی و نازِ چون از پیشانیات میبارد، نیازی به عذر و بهانه ندارد، چون عذرش بسیار دلپذیرتر از ناز اوست.
هوش مصنوعی: خسرو به زیبایی دو ابروی خمیده محبوبش اشاره میکند و آنها را به دو طغرا (علامتهای مخصوص) که بر کاغذ کشیده میشود، تشبیه میکند.
هوش مصنوعی: اگر مژگان او به هم بیفتد، آنچنان دردآور است که زخماش قلب هاروت را نیز میآزارد و آزرده میکند. هاروت در اینجا نمادی از رنج و عذاب عاطفی است.
هوش مصنوعی: خسرو به چشم محبوبش مینگرد که با ناز و طعنه به او مینگرد و او را رنجیده خاطر میکند، اما با یک چشمک و حرکت ناچیز، این دوری را برطرف میکند و نشان میدهد که میتواند به راحتی او را به خود نزدیک کند.
هوش مصنوعی: چهرهای که از آن چشمی مثل آب میافتد، به خاطر رطوبت آن نکتهای بر روی ماه تابان مینشیند.
هوش مصنوعی: بدان گیسو که مثل دژی محکم و استوار است، زیرا با کمند (دست به دامن) میتوان به آن دست یافت، همانطور که قامت او به بلندی سرو (درختی بلند و زیبا) است.
هوش مصنوعی: آن موی زیبا و پیچیده مانند مار افسونگر است و آن حلقههای گوش که به صورتش آویخته شده، مانند تزییناتی است که در بازی و رقص به کار میروند.
هوش مصنوعی: خسرو به نرگسی اشاره میکند که زیباییاش به قدری است که نرگس (گلی با عطر و زیبایی خاص) در مقایسه با او تحتالشعاع قرار میگیرد و همچنین سنبل (گلی خوشبو) به دلیل زیبایی و عطری که نرگس دارد، خود را ناچیز میبیند.
هوش مصنوعی: به این سی و دو دانه مروارید تر توجه کن که درب آنها با یاقوت قفل شده است.
هوش مصنوعی: در صبحگاه، آن دو بادام مانند کمربند درخشیده و زیبا هستند و به لطف آن دو عناب، شیرینی و طراوت خاصی خلق شده است.
هوش مصنوعی: در چهرهی آن زن که مانند ماه است، چاهی وجود دارد که دل را با زیباییاش سیراب میکند؛ این چاه به معنای جذابیت و جاذبهی اوست.
هوش مصنوعی: غبغب او مانند گردنی است که آبی نورانی در حال نوسان است و این حالت به زیبایی و روشنی او اشاره دارد.
هوش مصنوعی: دو گل نرگس به رنگ نقرهای را تصور کن که از گل نارنج در روز نوروز، گرد و نوری زیبا میافشاند.
هوش مصنوعی: خسرو اشاره به دستهای زیبای محبوبش دارد که به رنگ فندقهای نقرهای است و میگوید این دستها آنقدر زیبا هستند که اگر قاقم (پرندهای زیبا) حسادت کند، از این حسادت خواهد مرد.
هوش مصنوعی: در این بیت، اشاره به دستانی است که به خاطر زیبایی و لطافتشان مانند تختهای از نقره شدهاند و به زینت و شادابی شاهانه بر تختی از جیوه (سمی و درخشان) قرار گرفتهاند. این تصویر به زیبایی و ظرافت دستان فرد اشاره دارد.
هوش مصنوعی: او که بدنش به قدری نرم و لطیف است که مانند شوشهای زیباست، اما در عین حال شبیه به نقرهای خام و دست نخورده است.
هوش مصنوعی: نمیتوانم از زیبایی ساق پای او چیزی بگویم، چون اگر بگویم، شب را به خواب نمیروم و نمیتوانم آرامش پیدا کنم.
هوش مصنوعی: به خاک پای او که برتر از دید من است، به او سوگند میخورم که همواره در جای خود میمانم.
هوش مصنوعی: اگر دستم به دست او برسد، در دل خود جایی برای او میسازم و تمام وجودم را وقف او میکنم.
هوش مصنوعی: هرگز از دست او نمیکشم تا زمانی که زندهام و در این دنیا، او را بنده و خود را شاه میدانم.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۲ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.