زمین بوسید شاپور سخندان
که دائم باد خسرو شاد و خندان
به چشم نیک بینادش نکوخواه
مبادا چشم بد را سوی او راه
چو بر شاه آفرین کرد آن هنرمند
جوابش داد کای گیتی خداوند
چو من نقش قلم را درکشم رنگ
کشد مانی قلم در نقش ارژنگ
بجنبد شخص کاو را من کُنم سَر
بپرد مرغ کاو را من کُنم پَر
مدار از هیچ گونه گَرد بر دل
که باشد گرد بر دل، درد بر دل
به چاره کردنِ کار، آنچنانم
که هر بیچارگی را چاره دانم
تو خوشدل باش و جز شادی میندیش
که من یکدل گرفتم کار در پیش
نگیرم در شدن یک لحظه آرام
ز گوران تک، ز مرغان پر کُنم وام
نخسبم تا نخسبانم سرت را
نیایم تا نیارم دلبرت را
چو آتش گر ز آهن سازد ایوان
چو گوهر گر شود در سنگ پنهان
برونْش آرَم به نیروی و به نیرنگ
چو آتش زآهن و چون گوهر از سنگ
گهی با گل، گهی با خار سازم
ببینم کار و پس با کار سازم
اگر دولت بود کآرم به دستش
چو دولت خود کنم خسرو پرستَش
وگر دانم که عاجز گشتم از کار
کنم باری شهنشه را خبردار
سخن چون گفته شد، گوینده برخاست
بسیجِ راه کرد از هر دری راست
بُرنده ره بیابان در بیابان
به کوهستان اَرمن شد شتابان
که آن خوبان چو انبوه آمدندی
به تابستان در آن کوه آمدندی
چو شاپور آمد آن جا سبزهٔ نو بود
ریاحین را شقایق پیش رو بود
گرفته سنگهای لاجوردی
ز کسوتهای گل، سرخی و زردی
کشیده بر سر هر کوهساری
زمردگون بساطی مرغزاری
ز «جِرَّمکوه» تا میدان بغرا
کشیده خط گل طغرا به طغرا
در آن محراب کاو رکن عراق است
کمربند ستون انشراق است
ز خارا بود دِیری سالکرده
کشیشانی بدو در سالخورده
فرود آمد بدان دیر کهنسال
بر آن آیین که باشد رسم ابدال
بدو رهبان فرهنگی چنین گفت
به وقت آن که دُرهای دَری سُفت
که زیر دامن این دِیر، غاریست
درو سنگی سیه گویی سواریست
ز دشتِ «رمگله» در هر قرانی
به گَشَن آید تکاور مادیانی
ز صد فرسنگی آید بر در غار
در او سُنبد چو در سوراخ خود مار
بدان سنگ سیه رغبت نماید
به رغبت خویشتن بر سنگ ساید
به فرمان خدا زو گشن گیرد
خدا گفتی شگفتی دل پذیرد
هر آن کُره کز آن تخمش بوَد بار
ز دوران تک بَرَد وز باد رفتار
چنین گوید همیدون، مرد فرهنگ
که «شبدیز» آمدهست از نسل آن سنگ
کنون زآن دِیر اگر سنگی بجویی
نیابی، گردبادش بُرد گویی
وز آن کرسی که خوانند انشراقش
سری بینی فتاده زیر ساقش
به ماتمداریِ آن کوهِ گلرنگ
سیهجامه نشسته یک جهان سنگ
به خشمی کآمده بر سنگلاخش
شکوفهوار کرده شاخشاخش
فلک گویی شد از فریاد او مست
به سنگستان او در شیشه بشکست
خدا را گر چه عبرتهاست بسیار
قیامت را بس این عبرت نمودار
چو اندر چارصد سال از کم و بیش
رسد کوهی چنان را این چنین پیش
تو بر لختی کلوخِ آبخَورده
چرایی تکیهٔ جاوید کرده؟
نظامی زین نمط در داستان پیچ
که از تو نشنوند این داستان هیچ



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
شاپور مانی (اشاره) نظامی
هوش مصنوعی: شاپور برای یافتن شیرین به ارمن میرود و در مسیر بر زمین بوسه میزند و دعا میکند تا شیرین را با خوشحالی بیابد. او زود متوجه میشود که عشق و عشقورزی، نیازمند تدبیر و تلاش است و در این مسیر، هیچگاه آرام نمیگیرد. شاپور با عزمی راسخ و امید داریم به ملاقات شیرین، بیوقفه به سوی مقصدش میشتابد و به زیباییهای غیرمنتظره ارمن مینگرد. در ادامه، داستان به روایت مکانهای خاص و زیباییهای طبیعی و تاریخی میپردازد و همزمان به عبرتهای پنهانی از تاریخ و طبیعت اشاره میشود. در پایان، داستان با تأکید بر عبرتهای زندگی و طبیعت به پایان میرسد.
هوش مصنوعی: شاپورِ سخنشناس در برابر خسرو زمین را بوسید و دعا کرد که خسرو همیشه شاد و خندان باشد.
هوش مصنوعی: دعا کرد که نیکخواهان با چشم نیک به او بنگرند و چشم بد هرگز به او راه نیابد.
هوش مصنوعی: آن هنرمند پس از ستایش شاه، در پاسخِ خواستهٔ او گفت: ای پادشاه جهان،
هوش مصنوعی: هنگامی که من به نقشِ قلمم رنگ میدهم، مانی بر نقشهای کتاب ارژنگ خود خط بطلان میکشد؛ یعنی نقاشیِ من از نقاشیِ مانی برتر است.
آدمی را که من چهرهاش را نقش کنم و بکشم خواهدجنبید و پرندهای را که پر و بالش را نقاشی کنم خواهد پرید (کُنم یعنی بسازم و نقاشیکنم)
هوش مصنوعی: هیچ غباری از اندوه بر دل خود راه مده، زیرا غبار بر دل، همان درد بر دل است.
هوش مصنوعی: من در چارهسازیِ کارها چنان توانا هستم که برای هر درماندگیای راهحلی میشناسم.
هوش مصنوعی: تو دلشاد باش و جز به شادی فکر مکن، زیرا من با تمام وجود این کار را بر عهده گرفتم.
هوش مصنوعی: در رفتن لحظهای آرام نمیگیرم و تندیِ دویدن را از گورخران و پر را از پرندگان وام میگیرم؛ یعنی با شتاب تمام میروم.
هوش مصنوعی: نمیخوابم تا تو را آسودهخاطر بخوابانم و باز نمیگردم تا معشوقت را برایت بیاورم.
هوش مصنوعی: حتی اگر آن معشوق مانند آتش در آهن خانه کند یا مانند گوهر در دل سنگ پنهان شود،
هوش مصنوعی: با زور و تدبیر او را بیرون میآورم، همانگونه که آتش را از آهن و گوهر را از سنگ بیرون میکشند.
هوش مصنوعی: گاهی با نرمی و گاهی با سختی کنار میآیم؛ نخست وضع کار را میسنجم و سپس مطابق آن رفتار میکنم.
هوش مصنوعی: اگر بخت یاری کند که او را به دست آورم، او را مانند بخت و اقبال، دلبستهٔ خسرو میکنم.
هوش مصنوعی: و اگر دریابم که از انجام کار درماندهام، دستکم شاهنشاه را از حال آگاه میکنم.
هوش مصنوعی: چون سخن شاپور تمام شد، برخاست و از هر جهت ساز و برگ سفر را آماده کرد.
بیابان در بیابان راهپیما و شتابان به سوی کوهستان ارمَن رفت. («بُرنده ره» از فعل ره بُریدن است به معنی راه پیمودن)
هوش مصنوعی: زیرا آن زیبارویان هر تابستان گروهگروه به آن کوهستان میآمدند.
هوش مصنوعی: هنگامی که شاپور به آنجا رسید، سبزه تازه روییده بود و شقایق پیشاپیشِ دیگر گلها شکفته بود.
هوش مصنوعی: سنگهای لاجوردیِ کوه از پوشش گلها رنگ سرخ و زرد گرفته بودند.
هوش مصنوعی: بر سر هر کوه، مرغزاری مانند فرشی زمردین گسترده شده بود.
هوش مصنوعی: از کوه جِرَّم تا میدان بغرا، گلها پشت سر هم مانند نقشهای طغرا ردیف شده و دشت را آراسته بودند.
هوش مصنوعی: در آن جایگاه که مانند محرابی است و تکیهگاه و پایهٔ آن ناحیه به شمار میآید، کوهی هست که مانند کمربندی گرد ستونِ «انشراق» حلقه زده است.
دیری قدیمی و سنگی بود که در آن کشیشانی پیر ساکن بودند (سالکرده یعنی قدیمی، بدو در یعنی در آن)
هوش مصنوعی: شاپور به شیوهٔ درویشان و پارسایان سفرکرده در آن دیر کهن فرود آمد و منزل کرد.
هوش مصنوعی: راهبی دانا، هنگامی که سخنان شیوا و گوهرین میگفت، این را برای شاپور حکایت کرد.
هوش مصنوعی: زیر دامنهٔ این دیر غاری است و در آن سنگی سیاه هست که به سواری یا اسبی میماند.
از دشت رمکله (یا رمگله) در هر قِران یک مادیان تیزپا به گشن میآید (به گشن آمدن یعنی آماده باروری شدن)
از فاصله صد فرسنگ به آن غار میآید و همچون ماری که به سوراخ رود به درون غار میرود
هوش مصنوعی: مادیان به آن سنگ سیاه میل نشان میدهد و از روی رغبت خود را به سنگ میساید.
هوش مصنوعی: به فرمان خدا از آن سنگ آبستن میشود؛ چون کارِ خداست، دل این شگفتی را باور میکند.
هر کره اسبی که از آن تخم پدید آید، از فلک، دویدن را و از باد، رفتن را به ارث میبرَد.
هوش مصنوعی: آن مرد دانا همچنین میگوید که شبدیز از نسل همان سنگ پدید آمده است.
هوش مصنوعی: اکنون اگر در آن دیر به دنبال سنگی بگردی چیزی نمییابی، گویی گردباد همه را برده است.
هوش مصنوعی: و از آن کوهِ کرسیمانند که «انشراق» میخوانندش، میبینی که سرش فروریخته و زیر پایهاش افتاده است.
هوش مصنوعی: گویی انبوهی از سنگهای سیاه، در سوگ آن کوه گلرنگ، سیاهپوش نشستهاند.
هوش مصنوعی: خشم و آفتی که بر سنگلاخ آن فرود آمده، آن را مانند شکوفهای پرپر، تکهتکه و پراکنده کرده است.
هوش مصنوعی: گویی آسمان از فریاد آن کوه مست و بیخود شد و در سنگستانش شیشه را شکست و همه چیز را درهم کوبید.
هوش مصنوعی: خداوند عبرتهای بسیار دارد، اما همین ویرانی برای نشان دادن قیامت و نابودی جهان کافی است.
هوش مصنوعی: وقتی در حدود چهارصد سال چنین سرنوشتی بر سر کوهی به آن استواری بیاید،
چرا همواره بر یک تکه کلوخ آب خورده تکیه زدهای؟
هوش مصنوعی: نظامی خطاب به خود میگوید: به همین شیوه رشتهٔ داستان را دنبال کن و پند را کوتاه کن، چون مردم از تو چنین اندرزی را نمیپذیرند.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۵ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.