خویشتن بینان و بزرگی جویان از آموختن ننگ داشتند و از پس خداوندان دین نرفتند تا اندر . خلاف ظاهرهای هلاک کننده هلاک شدند و بدی را با نیکی اندر آفرینش اثبات کردند ، و بهری از ایشان بنور و ظلمت گفتند – و ایشان ثنویان اند – و بهری بیزدان و اهرمن گویند و ایشان مغانند از متابعان به آفرید . و اندر عقل زشت است مر بدی را بخرمندی باز بستن . پس چگونه روا باشد مربدی را بمبدع حق باز بستن . و آن گروه که بدی را نیکی ازلی دیدند گفتند که خداوند نیکی بآخر هلاک کند مر خداوند بدی را بوقت تمام شدن خویش ، و بدین قول باطل همی کنند مذهب خویش را ، از بهر آنک اگر خداوندی ازلی است روا نباشد که چیزی ازلی هلاک شود ، و ما اندرین باب سخن گوئیم بحجت عقل و پدید کنیم که بدی را اندر ابداع مبدع حق اصل نیست ، بلک بابداع که امر خدای است همه نیکی است . نخست گوئیم که دلیل بر آنک بدی را اصل نیست آنست که بدی را آن گاه نام برند که بازخوانندش بچیزی ازو بهتر ، پس نخست آن چیز باید که بدو باز خوانند ، پس درست شد که ابتدا نیکی است ، و بدی و بد از بهر آنست که باز مانده است از رسیدن بمرتبت نیکی .



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: ناصرخسرو در این بخش از خوان الاخوان به رد عقیدهٔ ثنویان و مغان میپردازد که برای بدی، در کنار نیکی، اصلی جداگانه و ازلی قائلاند. او این گروهها را به خودبینی و پیروی نکردن از پیشوایان دین متهم میکند و نشان میدهد که سخنشان دربارهٔ نابودی پایانی خدای بدی با ازلی دانستن او تناقض دارد. سپس با استدلال عقلی میگوید بدی تنها در سنجش با نیکی معنا مییابد؛ پس اصل، نیکی است و بدی چیزی جز بازماندن از مرتبهٔ نیکی نیست.
هوش مصنوعی: خودبینان و جاهطلبان از آموختن عار داشتند و از پیشوایان دین پیروی نکردند، پس در ظاهرهای گمراهکننده گرفتار و نابود شدند و بدی را در کنار نیکی اصلی در آفرینش دانستند. گروهی به دو اصل نور و ظلمت قائل شدند که همان ثنویاناند، و گروهی به یزدان و اهریمن که مغان و پیروان بهآفرید هستند. حال آنکه در عقل زشت است که بدی را به انسان خردمند نسبت دهند، پس نسبت دادن بدی به آفرینندهٔ حق چگونه رواست؟ آنان که بدی را مانند نیکی ازلی دانستند گفتند که خدای نیکی در پایان، خدای بدی را نابود میکند، و با این سخن مذهب خود را باطل کردند، زیرا چیز ازلی نابودشدنی نیست. نویسنده میگوید با دلیل عقلی نشان میدهد که بدی در آفرینش خدا اصل و ریشهای ندارد و آنچه از امر خدا پدید آمده همه نیکی است. دلیل نخست این است که چیزی را تنها وقتی «بد» مینامند که آن را با چیزی بهتر از خودش بسنجند؛ پس نخست باید آن چیز نیک وجود داشته باشد. بنابراین آغاز و اصل، نیکی است و بدی فقط به این معناست که چیزی از رسیدن به مرتبهٔ نیکی بازمانده است.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.