درد گنه را نیافتند حکیمان
جز که پشیمانی، ای برادر، درمان
چیست پشیمانی؟ آنکه باز نگردد
مرد به کاری کزان شدهاست پشیمان
نیست پشیمان دلت اگر تو بر آنی
تات چه گوید فلان فقیه و بهمان
قول فلان و فلان تو را نکند سود
گرت بشخشد قدم ز پایهٔ ایمان
ملت اسلام ضیعتی است مبارک
کشت و درختش ز مؤمن است و مسلمان
برزگری کن در این زمین و مترس ایچ
از شَغَب و گفتگوی و غلغل خصمان
گرش بورزی به جای هیزم و گندم
عود قماری بری و لؤلؤ عمان
ور متغافل بوی ز کار ببَرند
بیخ درختان و ساق کشتت کرمان
چشم خرد باز کن ببین به شگفتی
خصم فراوان در این ضیاع خرامان
برزگران را نگر چگونه ز مستی
بهرهٔ هارون همی دهند به هامان
هوش از امت به دام و زرق ببردند
زرقفروشان صعب و ساخته دامان
دام هم از ما بساختند چو دیدند
سوی خوشیهای جسم میل و هوامان
رخصت سهیکی پخته بود یکی دام
دیگر دامی حدیث عشرت غلمان
خلقی ازین شد به سوی مذهب مالک
فوجی ازآن شد به سوی مذهب نعمان
روی غلامان خوب و سهیکی روشن
قبلهٔ امت شدند و دام امامان
دین به هزیمت شد از دوادو دیوان
نام نیابد کس از شریعت هزمان
نام علی بر زبان یارد راندن
جز که حکیمان به عهدها و به پیمان؟
کس نبرد نام وارثان پیمبر
خلق نگوید که بود بوذر و سلمان
تا کی گوئی به مکر و حیلت دیوان
ملک سلیمان چگونه شد ز سلیمان؟
ملک سلیمان به چشم خویش همی بین
در کف دیوان و زان شگفت همی مان
نرم کن آواز و گوش هوش به من دار
تات بگویم چه گفت سام نریمان
گفت که دیوند جمله عامه اگر دیو
بدکنشانند و با سفاهت و شومان
دیو نهد بر سرش کلاه سفاهت
هر که به فرمانش سر کشید ز فرمان
هوش به جای آور و به دست سفیهان
خیره لگامت مده چو سست لگامان
گرچه بخرد کسی پیشیز به دینار
هر دو یکی نیستند سوی حکیمان
از سپس این و آن شدند گروهی
بیخردان جهان و ناکس و خامان
ملک و امامت سوی کسی است که او راست
ملک سلیمان و علم و حکمت لقمان
آنکه ملوک زمین به درگه او بر
حاجب و فرمان برند و سایل و مهمان
چرخ گرفته به ملک او شرف و جاه
دهر بدو باز یافته سر و سامان
گشته بدو زنده نام احمد و حیدر
بار خدای جهان تمام تمامان
دانا داند که کیست گرچه نگفتم
نایب یزدان و آفتاب کریمان



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این شعر ناصرخسرو به بررسی درد گناه و پشیمانی میپردازد. او تأکید میکند که تنها درمان این درد پشیمانی است، ولی کسی که بار دیگر به گناه برمیگردد، پشیمان نیست. شاعر به وضعیت مسلمانان و ضیعت جامعه اسلامی اشاره میکند و هشدار میدهد که باید در زمین کشاورزی تلاش کرد و از خصومات پرهیز نمود. او از خطرات فریب و زرق و برق دنیا میگوید و به نقش حکمت و دیانت در زندگی انسانها تأکید دارد. همچنین، به ذکر نامهای بزرگان و اهمیت پیروی از آنان میپردازد و بر لزوم دوری از دیوان و فریبکاران تأکید میکند. در نهایت، او به مقام و منزلت علم و حکمت و نقش حقیقی رهبری در جامعه اشاره میکند.
هوش مصنوعی: حکیمان (دانشمندان) هیچ درمانی برای درد گناه نیافتند جز اینکه پشیمانی را به عنوان تنها راه حل معرفی کنند، برادر.
هوش مصنوعی: پشیمانی چیست؟ اینکه انسانی به کاری که از آن پشیمان شده، دیگر بازنگردد.
هوش مصنوعی: اگر تو به راهی که در آن هستی مصمم باشی، دلنگرانی و پشیمانی ندارد؛ نظر فقیه فلانی یا بهمانی در این مورد برایت اهمیتی ندارد.
هوش مصنوعی: اگر سخنان فلان و بهمان برایت فایدهای ندارد، پس باید باور داشته باشی که ایمان از اصول مهم زندگیات خارج نشود.
هوش مصنوعی: مردم مسلمان دارای سرزمینی خوشخیم و برکتآور هستند، که کشت و کار و محصولات آن از مؤمنان و مسلمانان سرچشمه میگیرد.
هوش مصنوعی: در این سرزمین کشاورزی کن و از سر و صدا، جدل و شلوغی دشمنان نترس.
هوش مصنوعی: اگر به جای هیزم و گندم، عود (صمغ خوشبو) و مروارید عمان را کسب کنی، بهتر است.
هوش مصنوعی: اگر غفلت کنی، بوی ناشی از کار تو را میبرند و ریشه درختان و ساقه کشتهای کرمان را از بین میبرند.
هوش مصنوعی: چشم عقل را باز کن و با تعجب ببین که دشمنان زیادی در این زمینهای سرسبز و حاصلخیز وجود دارند.
هوش مصنوعی: به کشاورزان نگاه کن که چگونه در حال مستی، بهره و ثروت هارون (هارون الرشید، خلیفه عباسی) را به هامان (شخصیت منفی در تاریخ یا ادبیات) تقدیم میکنند.
هوش مصنوعی: هوش و عقل را از مردم (امت) به دام و ترفندهای خود میگیرند، و زرقفروشان (کسانی که از فریب و تظاهر استفاده میکنند) دامهای سخت و پیچیدهای میسازند که جلبکننده است.
هوش مصنوعی: آنها (زرقفروشان) دامهای فریبندهای برای ما درست کردند، چون دیدند که ما به دنبال لذتهای دنیوی و خوشیهای جسمانی هستیم.
هوش مصنوعی: سه الوهیت و وحدت موجب اجازه و کرامتی فراهم کرده بود، و آن هم از جنس دام دیگری است که داستان لذت و خوشگذرانی جوانان زیبا را روایت میکند.
هوش مصنوعی: برخی از مردم به مذهب مالک (مالک بن آنس، فقیه معروف اهل مدینه) روی آوردند و گروهی دیگر به مذهب نعمان (ابوحنیفه، فقیه مشهور اهل کوفه) گرایش پیدا کردند.
هوش مصنوعی: خداوند یک روی خوب و درخشان را به عنوان قبله و رهبر امت قرار داده و آن را به امامان نسبت داده است. در اینجا، احتمالاً اشاره به صفات و ویژگیهای امامان و خواص آنها دارد که باعث هدایت مردم میشوند.
هوش مصنوعی: دین در آن زمان شکست خورده و بیقدرت شده است؛ هیچکس نمیتواند نامی از شریعت و قوانین دینی این زمان ببرد و به یاد بیاورد.
هوش مصنوعی: تنها حکیمان و صاحبان علم و خرد میتوانند نام علی، امام اول شیعیان، را بر زبان بیاورند و این کار جز در زمانهای مشخص و به خاطر عهد و پیمانهایی که با او بستند، جایز نیست.
هوش مصنوعی: هیچکس نام وارثان پیامبر (علی و خانوادهاش) را به زبان نمیآورد و مردم نمیگویند که بوذر و سلمان (دو شخصیت مهم تاریخ اسلام) چه کسانی بودند.
هوش مصنوعی: دیگر چه مدت میخواهی با نیرنگ و فریب، به مردم بگویی که دیوان ملک سلیمان چگونه از سلیمان به وجود آمده است؟
هوش مصنوعی: ملک سلیمان (سلیمان نبی) با چشمان خود میبیند که دیوان (موجودات جنی) در دستان او هستند و از این موضوع شگفتزده و متعجب میماند.
هوش مصنوعی: آواز خود را ملایم کن و هوش و دقتت را به من بده تا بگویم سام نریمان (شخصیتی افسانهای و قهرمان ایرانی) چه سخنی گفت.
هوش مصنوعی: دیوانگان از نظر عموم مردم، دیو هستند، اگرچه آنها را به خاطر شرارت و حماقت و رفتار زشتشان دیوان مینامند.
هوش مصنوعی: هر کس که به دست سفیهان (احمقها) تسلیم و فرمانبردار شود، دیوانگی (سفاهت) و نادانی بر او حاکم میشود.
هوش مصنوعی: عقل و خردت را به کار ببر و اجازه نده که نادانان تو را فریب دهند، زیرا مانند کسانی که در اختیار سستلگامان هستند، تو نیز بیفکری و حماقت را قبول نکن.
هوش مصنوعی: هرچند افرادی که خردمند هستند، در کنار هم به اندازهٔ یک دینار ارزش ندارند، اما در نظر حکیمان، این دو (خردمندان و بیخردان) یکسان هستند.
هوش مصنوعی: پس از این موضوع، گروهی از بیخردان و افرادی که ارزش و لیاقت کمتری دارند، در جهان پدید آمدهاند و هستند.
هوش مصنوعی: حکومت و رهبری به کسی تعلق دارد که او مانند سلیمان دارای سلطنت و مانند لقمان دارای علم و حکمت است.
هوش مصنوعی: آن شخصی که پادشاهان زمین به درگاه او میآیند و به او احترام میگذارند، و درخواستها و نیازهای خود را به او عرضه میکنند و همچنین مهمانانش نیز از او پذیرایی میشوند، به معنای مقام و منزلت بالای اوست.
هوش مصنوعی: زمان و چرخ فلک در دستان او، یعنی خدا، به قدرت و عظمت زندگی توجه کرده و به او شرافت و مقام دنیا را بازگردانده است.
هوش مصنوعی: نام احمد و حیدر (پیامبر اسلام و علی بن ابیطالب) بر او (خدا) زنده شده و بار وجود خداوند، که جهان را کامل و تمام کرده، بر اوست.
هوش مصنوعی: خودِ دانا میداند که آن شخص چه کسی است، هرچند من نام او را نگفتهام؛ او نایب خدا و مانند آفتاب، بخشنده و مهربان است.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۲ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.