اگر یار مرا از من غم و سودا نبایستی
مرا صد در دکان بودی مرا صد عقل و رایستی
وگر کشتی رخت من نگشتی غرقه دریا
فلک با جمله گوهرهاش پیش من گدایستی
وگر از راه اندیشه بدین مستان رهی بودی
خرد در کار عشق ما چرا بیدست و پایستی
وگر خسرو از این شیرین یکی انگشت لیسیدی
چرا قید کله بودی چرا قید قبایستی
طبیب عشق اگر دادی به جالینوس یک معجون
چرا بهر حشایش او بدین حد ژاژخایستی
ز مستی تجلی گر سر هر کوه را بودی
مثال ابر هر کوهی معلق بر هوایستی
وگر غولان اندیشه همه یک گوشه رفتندی
بیابانهای بیمایه پر از نوش و نوایستی
وگر در عهدهٔ عهدی وفایی آمدی از ما
دلارام جهان پرور بر آن عهد و وفایستی
وگر این گندم هستی سبکتر آرد میگشتی
متاع هستی خلقان برون زین آسیایستی
وگر خضری دراشکستی به ناگه کشتی تن را
در این دریا همه جانها چو ماهی آشنایستی
ستایش میکند شاعر ملک را و اگر او را
ز خویش خود خبر بودی ملک شاعر ستایستی
وگر جبار بربستی شکسته ساق و دستش را
نه در جبر و قدر بودی نه در خوف و رجایستی
در آن اشکستگی او گر بدیدی ذوق اشکستن
نه از مرهم بپرسیدی نه جویای دوایستی
نشان از جان تو این داری که میباید نمیباید
نمیباید شدی باید اگر او را ببایستی
وگر از خرمن خدمت تو ده سالار منبل را
یکی برگ کهی بودی گنه بر کهربایستی
فراز آسمان صوفی همیرقصید و میگفت این
زمین کل آسمان گشتی گرش چون من صفایستی
خمش کن شعر میماند و میپرند معنیها
پر از معنی بدی عالم اگر معنی بپایستی



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این غزل به بیان احساسات عمیق خود نسبت به عشق و دوستی میپردازد و تاسف میخورد که اگر یار او با او نبود، چه چالشها و درگیریهای ذهنی را تجربه نمیکرد. او به تلاطمها و غرق شدن در دریاهای عشق اشاره میکند و از محدودیتهای عقل و خرد در این راستا سخن میگوید. همچنین به وفاداری و استحکام در روابط اشاره میکند و میگوید که اگر عشق واقعی وجود داشته باشد، دیگر تخریب و شکست معنایی نخواهد داشت. شاعر در نهایت به جستجوی معنای عمیق در زندگی میپردازد و بر اهمیت شناخت و درک در برخورد با عالم تأکید میکند.
هوش مصنوعی: اگر عشق من به یار باعث غم و اندوه من نمیشد، او میتوانست در دکان من باشد و از عقل و تدبیر و امکانات بینظیری که دارم بهرهمند شود.
هوش مصنوعی: اگر کشتی لباس من غرق در دریا نمیشد، فلک (آسمان) با تمام گوهرهایش نیز در برابر من بیمقدار میشد.
هوش مصنوعی: اگر از راه تفکر و اندیشه، به جمع مستان و شوریدگان عشق ما میرسیدی، پس چرا در کار عشق ما، بیدست و پایی ناچاری؟
هوش مصنوعی: اگر خسرو از شیرین، یکی از انگشتانش را میلیسید، یعنی نشانهای از محبت و عشق او بود، پس چرا در قید و بند مقام و قدرت هستی و چرا به ظواهر اهمیت میدهی؟
هوش مصنوعی: اگر طبیب عشق، که در اینجا به جالینوس (پزشک معروف یونانی) تشبیه شده، معجون خاصی به تو داده، پس چرا برای او به این اندازه بیفایده و لوس شدهای؟
هوش مصنوعی: اگر از شدت مستی، نور و جلوهات را در هر قله کوه ببینی، به مانند ابرهایی خواهی بود که بر فراز کوهها معلقاند.
هوش مصنوعی: اگر تمامی اندیشههای سنگین و غولمانند به یک گوشه بروند، بیابانهای بیفایده پر از چیزهای تازه و خوش صدا خواهی بود.
هوش مصنوعی: اگر تو در انجام وعدهات وفادار باشی، از ما کسی که دل را آرام میکند و جهان را میپروراند، بر آن وعده و وفاداریات هستی.
هوش مصنوعی: اگر تو گندم هستی، پس باید سبکتر آسیاب شوی و بیشتر آرد بهدست آوری، در حالی که متاع و دارایی انسانها از این آسیابی که تو در آن هستی خارج میشود.
هوش مصنوعی: اگر سبز و شاداب شوی و ناگهان در اشک ریختی، تن خود را مانند کشتی در این دریا رها میکنی و همه جانها مانند ماهی با تو آشنا هستند.
هوش مصنوعی: شاعر ملک را بستایش میخواند و میگوید اگر ملک از حال خود و راستیهایش باخبر بود، به ستایش شاعر میپرداخت.
هوش مصنوعی: اگر تو به قدرت تند و خشمگین را در بند میآوردهای، آنگاه شکستگی پا و دستش را نمیدیدی و نه در قدرت و سرنوشت، بلکه نه در ترس و نه در امید به هم میسنجیدی.
هوش مصنوعی: اگر در آن حالتی که شکسته است او را میدیدی، لذت شکستن را نمیفهمیدی و نه از درمان و مرهم سؤال میکردی و نه به دنبال دارویی میگشتی.
هوش مصنوعی: این بیت بیان میکند که نشانهٔ وابستگی و عشق تو این است که با وجود «باید» و «نباید»های بسیاری، در نهایت باید به او (عشق یا محبوب) توجه کنی و او را بخواهی. در واقع، اگر او را بخواهی، به درستی به مسیر عشق گام گذاشتهای.
هوش مصنوعی: اگر از خرمن خدمت تو، ای سالار من، تنها یک برگ (برگکاهی) میداشتم، آیا میتوانستم بر کهربا (مادهای گرانبها و زینتی) گناهی را متوجه کنم؟ این بیت به ارزش و اهمیت خدمت به معشوق اشاره دارد و میگوید حتی کمترین خدمتی نیز میتواند از گناه پشیمانی برهاند.
هوش مصنوعی: صوفی در اوج آسمان به رقص در آمده و میگوید اگر مانند من پاک و خالص بودی، این زمین هم میتوانست همچون آسمان بزرگ و باشکوه باشد.
هوش مصنوعی: سکوت کن؛ شعر باقی میماند و معانی مختلفی وجود دارد. اگر معنای بد عالم را درک کنی، معانی بیشتری از آن پدیدار میشود.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۳ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.