نام شتر به ترکی چه بود بگو دوا
نام بچهش چه باشد او خود پِیَش دوا
ما زاده قضا و قضا مادر همهست
چون کودکان دوان شدهایم از پی قضا
ما شیر از او خوریم و همه در پیش پریم
گر شرق و غرب تازد ور جانب سما
طبل سفر زدهست، قدم در سفر نهیم
در حفظ و در حمایت و در عصمت خدا
در شهر و در بیابان همراه آن مهیم
ای جان غلام و بندهٔ آن ماه خوشلقا
آنجاست شهر کان شه ارواح میکشد
آنجاست خان و مان که بگوید خدا «بیا»
کوته شود بیابان چون قبله او بوَد
پیش و سپس چمن بود و سرو دلربا
کوهی که در ره آید هم پشت خم دهد
کای قاصدانِ معدنِ اجلال، مرحبا
همچون حریر نرم شود سنگلاخ راه
چون او بود قلاوز آن راه و پیشوا
ما سایهوار در پی آن مه دوان شدیم
ای دوستان همدل و همراه، الصلا
دل را رفیق ما کند آن کس که عذر هست
زیرا که دل سبک بود و چست و تیزپا
دل مصر میرود که به کشتیش وهم نیست
دل مکه میرود که نجوید مهاره را
از لنگی تنست و ز چالاکی دلست
کز تن نجُست حق و ز دل جُست آن وفا
اما کجاست آن تن همرنگ جان شده
آب و گلی شدهست بر ارواح پادشا
ارواح خیره مانده که این شورهخاک بین
از حد ما گذشت و ملک گشت و مقتدا
چه جای مقتدا که بدان جا که او رسید
گر پا نهیم پیش بسوزیم در شقا
این در گمان نبود در او طعن میزدیم
در هیچ آدمی منگر خوار ای کیا
ما همچو آب در گل و ریحان روان شویم
تا خاکهای تشنه ز ما بر دهد گیا
بیدست و پاست خاکِ جگرگرم بهر آب
زینرو دوان دوان رود آن آب جویها
پستان آب میخلد ایرا که دایه اوست
طفل نبات را طلبد دایه جا به جا
ما را ز شهر روح چنین جذبها کشید
در صد هزار منزل تا عالم فنا
باز از جهان روح رسولان همیرسند
پنهان و آشکار بازآ به اقربا
یاران نو گرفتی و ما را گذاشتی
ما بیتو ناخوشیم اگر تو خوشی ز ما
ای خواجه این ملالت تو ز آه اقرباست
با هر کی جفت گردی آنت کند جدا
خاموش کن که همّت ایشان پی توست
تأثیر همّتست تصاریف ابتلا



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: مولانا با بازی لفظی دربارهٔ شتر و بچهشتری که در پی مادر میدود آغاز میکند و انسان را فرزند قضا میداند که در پی آن روان است. سپس سفر روحانی را به همراهی معشوق وصف میکند که در آن بیابان کوتاه و سنگلاخ نرم میشود، و میگوید دل بینیاز از کشتی و مرکب سفر میکند. در میانه از برتری انسانِ کامل بر فرشتگان و از دویدن آب به سوی خاک تشنه سخن میگوید. در پایان پیام فرستادگانِ عالم جان را میآورد که انسان را به بازگشت به اصل خود فرامیخوانند و رنجهای دنیا را اثر همت آنان میداند.
هوش مصنوعی: شاعر با بازی لفظی میپرسد نام شتر به ترکی چیست و پاسخ میدهد «دوه» که به «دوا» یعنی دونده میماند. بچهٔ شتر هم همیشه دوان دوان در پی مادرش میرود. این تمثیلی است برای بیتهای بعد.
هوش مصنوعی: ما زادهٔ قضای الهی هستیم و قضا مادر همهٔ موجودات است. مانند بچهشتری که دنبال مادر میدود، ما هم در پی قضا روانیم.
هوش مصنوعی: از قضا شیر مینوشیم و هر جا برود، به شرق یا غرب یا به سوی آسمان، به دنبالش پرواز میکنیم.
هوش مصنوعی: طبل سفر نواخته شده است. پس در پناه و نگهبانی و حمایت خدا قدم در راه سفر میگذاریم.
هوش مصنوعی: در شهر و بیابان همراه آن ماه، یعنی معشوق، هستیم. ای جان، غلام و بندهٔ آن ماهِ خوشچهره باش.
هوش مصنوعی: شهر حقیقی همان جایی است که آن پادشاه جانها را به سوی آن میکشد. خانه و مأوای راستین جایی است که خدا بگوید «بیا».
هوش مصنوعی: وقتی او قبله و مقصد باشد، بیابان کوتاه میشود و پیش و پشت راه، چمنزار و سروهای دلربا میشود.
هوش مصنوعی: کوهی هم که سر راه باشد، به احترام پشت خم میکند و میگوید: ای رهروانی که به سوی معدن بزرگی و شکوه میروید، خوش آمدید.
هوش مصنوعی: چون او راهنما و پیشوای راه است، سنگلاخ راه مانند ابریشم نرم میشود.
هوش مصنوعی: ما مانند سایه دوان دوان در پی آن ماه به راه افتادیم. ای دوستانِ همدل و همراه، بیایید که دعوت عام است.
هوش مصنوعی: هر کس عذری دارد و نمیتواند با تن بیاید، دلش را همراه ما کند، زیرا دل سبک و چابک و تندرو است.
هوش مصنوعی: دل بیآنکه از کشتی و دریا بترسد به مصر میرود و بیآنکه افسار شتر بجوید به مکه میرسد. یعنی سفر دل به وسیلهٔ جسمانی نیاز ندارد.
هوش مصنوعی: چون تن لنگ و ناتوان و دل چالاک است، خداوند وفاداری و سیر به سوی خود را از دل خواسته است، نه از تن.
هوش مصنوعی: اما کجاست آن تنی که همرنگ جان شده است؟ یعنی انسان کاملی که با آنکه از آب و گل است، بر جانها فرمانروا شده است.
هوش مصنوعی: جانها و فرشتگان حیرتزده میگویند: این خاک شورهزار را ببین که از مرتبهٔ ما فراتر رفت و فرشته و پیشوا شد.
هوش مصنوعی: پیشوا گفتن هم کم است، چون اگر به جایی که او رسیده است گامی پیش بگذاریم، در بدبختی میسوزیم.
هوش مصنوعی: فرشتگان میگویند گمان نمیکردیم و بر او طعنه میزدیم، اشاره به اعتراض فرشتگان به آفرینش آدم. پس ای بزرگوار، به هیچ آدمی به چشم حقارت ننگر.
ما همچون آب در سبزه و گلها روان شویم تا خاکهای تشنه، سبزه و گل بدمند.
هوش مصنوعی: خاکِ تشنهجگر دست و پا ندارد که به سوی آب برود. از این رو آب جویها خودشان دوان دوان به سوی او میروند.
هوش مصنوعی: پستان آب از پری شیر درد میکند، چون آب دایهٔ گیاه است. دایه هم کودکِ گیاه را در هر جا جستوجو میکند. یعنی اولیا خود در طلب نیازمنداناند.
هوش مصنوعی: چنین کششهایی ما را از شهر جان، از صد هزار منزل گذراند و به این جهانِ فانی آورد.
هوش مصنوعی: باز از جهان جان، فرستادگانی پنهان و آشکار میرسند و میگویند: به سوی خویشان و اصل خود بازگرد.
هوش مصنوعی: سخن آن فرستادگان از زبان خویشانِ روحانی: یاران تازه گرفتی و ما را رها کردی. ما بیتو ناخوشیم، هرچند تو جدا از ما خوشی.
هوش مصنوعی: ای خواجه، این دلتنگی و ملالت تو از آه خویشانِ روحانی توست. با هر که در این جهان همدم شوی، همان آه تو را از او جدا میکند.
هوش مصنوعی: خاموش باش، زیرا خواست و همت آنان در پی توست. گردش رنجها و آزمایشهایی که بر تو میگذرد، اثر همت ایشان است تا تو را بازگردانند.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
تا داد باغ را سمن و گل بنونوا
بلبل همی سراید بر گل بنونوا
رود و سرود ساخته بر سرو فاخته
چون عاشقی که باشد معشوق او نوا
مشک و عبیر بارد بر گلستان شمال
[...]
چون نای بینوایم ازین نای بینوا
شادی ندید هیچ کس از نای بینوا
با کوه گویم آنچه ازو پر شود دلم
زیرا جواب گفته من نیست جز صدا
شد دیده تیره و نخورم غم ز بهر آنک
[...]
آمدگه وداع چو تاریک شد هوا
آن مه که هست جان و دلم را بدو هوا
گرمی گرفته از جگر گرم او زمین
سردی گرفته از نفس سرد من هوا
ماه تمام او شده چون آسمان کبود
[...]
منسوخ شد مروت و معدوم شد وفا
زین هر دو مانده نام چو سیمرغ و کیمیا
شد راستی خیانت و شد زیرکی سفه
شد دوستی عداوت و شد مردمی جفا
گشتهست باژگونه همه رسمهای خلق
[...]
ای بر مراد رأی تو ایام رامضا
بسته میان بطاعت فرمان تو قضا
از جاه تو گرفته سیادت بسی شرف
وز فر تو فزوده وزارت بسی بها
خلق خدای را برعایت تویی پناه
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۸ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.