چون نفاذ امر شیخ آن میر دید
ز آمد ماهی شدش وجدی پدید
گفت اه ماهی ز پیران آگهست
شه تنی را کو لعین درگهست
ماهیان از پیر آگه ما بعید
ما شقی زین دولت و ایشان سعید
سجده کرد و رفت گریان و خراب
گشت دیوانه ز عشق فتح باب
پس تو ای ناشستهرو در چیستی
در نزاع و در حسد با کیستی
با دم شیری تو بازی میکنی
بر ملایک ترکتازی میکنی
بد چه میگویی تو خیر محض را
هین ترفع کم شمر آن خفض را
بد چه باشد مس محتاج مهان
شیخ کی بود کیمیای بیکران
مس اگر از کیمیا قابل نبد
کیمیا از مس هرگز مس نشد
بد چه باشد سرکشی آتشعمل
شیخ کی بود عین دریای ازل
دایم آتش را بترسانند از آب
آب کی ترسید هرگز ز التهاب
در رخ مه عیببینی میکنی
در بهشتی خارچینی میکنی
گر بهشت اندر روی تو خارجو
هیچ خار آنجا نیابی غیر تو
میبپوشی آفتابی در گلی
رخنه میجویی ز بدر کاملی
آفتابی که بتابد در جهان
بهر خفاشی کجا گردد نهان
عیبها از رد پیران عیب شد
غیبها از رشک ایشان غیب شد
باری ار دوری ز خدمت یار باش
در ندامت چابک و بر کار باش
تا از آن راهت نسیمی میرسد
آب رحمت را چه بندی از حسد
گرچه دوری دور میجنبان تو دم
حیث ما کنتم فولوا وجهکم
چون خری در گل فتد از گام تیز
دم بدم جنبد برای عزم خیز
جای را هموار نکند بهر باش
داند او که نیست آن جای معاش
حس تو از حس خر کمتر بدست
که دل تو زین وحلها بر نجست
در وحل تاویل و رخصت میکنی
چون نمیخواهی کز آن دل بر کنی
کین روا باشد مرا من مضطرم
حق نگیرد عاجزی را از کرم
خود گرفتستت تو چون کفتار کور
این گرفتن را نبینی از غرور
میگوند اینجایگه کفتار نیست
از برون جویید کاندر غار نیست
این همیگویند و بندش مینهند
او همیگوید ز من بی آگهند
گر ز من آگاه بودی این عدو
کی ندا کردی که آن کفتار کو



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: قصه ابراهیم ادهم در این بخش به توصیف حال و هوای او بر لب دریا میپردازد. ابراهیم در مواجهه با یک ماهی به وجد میآید و به عشق و حالتی دیوانهوار دچار میشود. او به شدت درباره پاکی و خیر و عیبهای انسانی تأمل میکند و به دیگران میگوید که اگر کمی به خود بیندیشند، متوجه حقیقت میشوند. این شعر نشان میدهد که آدمی باید از حسد و فخر کردن بپرهیزد و به حقیقت و عشق نزدیک شود. در نهایت، ابراهیم به درک میرسد که دوری از یار و عشق، او را به ندامت و تلاش برای اصلاح خود وا میدارد.
هوش مصنوعی: شیخ ابراهیم ادهم از طریق قدرت روحانی خود، به فرمان خود دریا را تحت تأثیر قرار میدهد و وقتی ماهی به دریا میآید، حالتی شگفتانگیز و وجد در او بهوجود میآید.
هوش مصنوعی: ماهی گفت که پیران (پیران آگاه و حکیم) از حال ما باخبر هستند و از این رو، ای پادشاه! تو هم به خاطر بدرفتاری و گناهانت که در درگاه الهی وجود دارد، به ما نمیرسی.
هوش مصنوعی: ماهیان از پیر، که نماد دانشی و حکمت است، خبر دارند که ما از آن آگاهی دور هستیم. ما از این نعمت و سعادت بهرهای نداریم و در واقع ما بدبخت و شقاوتزده هستیم، در حالی که آنها خوشبختند.
هوش مصنوعی: او (ابراهیم ادهم) از شدت عشق و شوق، به حالت سجده درمیآید و در حالی که اشک میریزد و نگران و پریشان است، از آنجا میرود. این حالت دیوانگی او ناشی از عشق و علاقهای است که به یک حقیقت یا مقام بلند در زندگی دارد.
هوش مصنوعی: پس ای کسی که پاک و تمیز نیستی، در واقع چه هستی؟ در چه چیزی درگیر هستی؟ در نزاع و حسد با چه کسی مشغولیتی داری؟
هوش مصنوعی: تو با قدرت و تواناییای که از نفس خود به دست آوردهای، با فرشتگان (ملائکه) به سخره و شوخی میپردازی و به آنها فخر میکنی.
هوش مصنوعی: چرا دربارهٔ خوبی محض صحبت بد میکنی؟ کمتر خودت را پایین بیاور و آن اشکال را نادیده بگیر.
هوش مصنوعی: بدی چه معنایی دارد وقتی که مس (فلز بیارزش) نیازمند مهمان (اندیشمند یا اهل معرفت) است؟ شیخ (عالم یا بزرگ) چه کسی است که کیمیای بیکران (ثروت یا ارزش عظیم) باشد؟
هوش مصنوعی: اگر مس از کیمیا قابل تبدیل به طلا نیست، کیمیا هرگز نمیتواند مس را به خودش تبدیل کند.
هوش مصنوعی: سرکشی و طغیان آتش عمل یعنی رفتار شدید و خشمگین، چه بدی میتواند داشته باشد وقتی که حقیقتی مثل شیخ (که نماد عارف و صاحبنظر است) به آن شدت و عمق وجود دارد، همچون دریای ازل (پیش از زمان و مکان) که مقام و قداست بالایی دارد.
هوش مصنوعی: آتش را همیشه از آب میترسانند، اما آیا میتوان به آبی که خاصیتش خاموش کردن آتش است، ترسید؟ در واقع آب هرگز از حرارت و التهاب آتش نمیترسد.
هوش مصنوعی: تو در چهرهٔ زیبا و دلنشین دوست عیبی پیدا میکنی و در بهشت، که باید پُر از نعمت باشد، به دنبال عیب و نقص میگردی.
هوش مصنوعی: اگر بهشت در وجود تو باشد، هیچ خار و زحمتی در آنجا نخواهی دید، جز خودت.
هوش مصنوعی: تو در جستجوی زیبایی و کمالی هستی که مانند آفتابی در گل روشنایی میدهد، اما همچنان کنجکاوی و تلاش برای یافتن آن زیبایی را ادامه میدهی.
هوش مصنوعی: خورشیدی که در جهان میتابد، نمیتواند برای خفاشی (به معنی موجوداتی که در تاریکی زندگی میکنند) پنهان شود. در واقع، نور و حقیقت نمیتوانند از دید کسی پنهان بمانند.
هوش مصنوعی: عیبهای مردم به خاطر رد و طرد کردن و نادیده گرفتن پیران (سالمندان) آشکار شد، و در نتیجه، رازها و ویژگیهای پنهان دیگران به دلیل حسادت پیران، دیگر بر ملا نشد.
هوش مصنوعی: اگر از خدمت یار دور هستی، باید با ندامت و پشیمانی دائم در کار و تلاش بمانی.
هوش مصنوعی: هرگاه نسیمی از راه تو میرسد، دیگر چه نیازی به احساس حسد و بستن آب رحمت است؟ این اشاره به این دارد که وقتی رحمت و فیضی از سوی خداوند به انسان میرسد، حسد و کینهورزی در روح او جایی ندارد.
هوش مصنوعی: اگرچه ما از تو دور هستیم و وجود ما از تو فاصله دارد، اما تو با حرکت و نفسکشیدن خود، ما را به سمت خود میکشانی و به سوی خودت بازمیگردانی.
هوش مصنوعی: وقتی که الاغی در گِل بیفتد، هر لحظه با پاهایش از جا حرکت میکند تا از آن وضعیت خارج شود.
هوش مصنوعی: او میداند که هیچگاه به هدف و آرزوی خود نخواهد رسید، پس از تلاش برای هموار کردن راه زندگی خود پرهیز میکند.
هوش مصنوعی: تو از حس حیواناتی چون خر هم کمتر احساس داری، زیرا دل تو از این مسائل دنیوی آزاد نشده و نتوانسته به حقیقتی بالاتر برسد.
هوش مصنوعی: تو در حالی که نمیخواهی دل از آن وحل (مشکلات و سختیها) بکنید، به تاویل (توجیه و تفسیر) و رخصت (اجازه) میپردازی.
هوش مصنوعی: این درست است که من در این وضعیت نیازمندم، پروردگار نمیتواند از بخشندگیاش بر کسی که در شرایط سختی قرار دارد، چیزی بخواهد.
هوش مصنوعی: تو مانند کفتار نابینا به خودخواهی مشغول شدهای و به دلیل غرورت نمیتوانی این فریب را ببینی.
هوش مصنوعی: میگویند در اینجا کفتار (پشت آن دریا) وجود ندارد، از بیرون به جستجوی آن مشغولند، در حالی که در غار (پنهان) نیست.
هوش مصنوعی: این افراد میگویند و او را به زنجیر میکشند، اما او میگوید که اینها از حال من بیخبرند و نمیدانند چه میگذرد.
هوش مصنوعی: اگر از من باخبر بودی، این دشمن چرا ندا میکرد که آن کفتار کجاست؟
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۲ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.