دمنه گفت: مراتب میان اصحاب مروّت و ارباب همّت مشترک و متنازع است. هرکه نفس شریف دارد خویشتن را از محل وضیع به منزلت رفیع میرساند، و هرکهرا رای ضعیف و عقل سخیف است از درجت عالی به رتبت خامل گراید. و بر رفتن بر درجات شرف بسیار موونتست و فروآمدن از مراتب عز اندک عوارض، چه سنگ گران را به تحمل مشقت فراوان از زمین بر کتف توان نهاد و بی تجشم زیادت به زمین انداخت. و هرکه در کسب بزرگی مرد بلند همت را موافقت ننماید معذور است که
اذا عظم المطلوب قل المساعد
و ما سزاواریم بدانچه منزلت عالی جوییم وب دین خمول و انحطاط راضی نباشیم.
کلیله گفت: چیست این رای که اندیشیدهای؟
گفت: من میخواهم که در این فرصت خویشتن را بر شیر عرضه کنم، که تردد و تحیر بدو راه یافتهست، و او را به نصیحت من تفرجی حاصل آید و بدین وسیلت قربتی و جاهی یابم.
کلیله گفت:چه میدانی که شیر در مقام حیرتست؟
گفت: به خرد و فراست خویش آثار و دلایل آن میبینم، که خردمند به مشاهدت ظاهر هیات باطن صفت را بشناسد.
کلیله گفت: چگونه قربت و مکانت جویی نزدیک شیر؟ که تو خدمت ملوک نکردهای و رسوم آن ندانی.
دمنه گفت: چون مرد دانا و توانا باشد مباشرت کار بزرگ و حمل بار گران او را رنجور نگرداند، و صاحب همت روشن رای را کسب کم نیاید، و عاقل را تنهایی و غربت زیان ندارد.
چو مرد بر هنر خویش ایمنی دارد
شود پذیره دشمن به جستن پیکار



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: در این بخش دمنه با کلیله از بلندهمتی سخن میگوید و استدلال میکند که رسیدن به مقام بلند دشوار و افتادن از آن آسان است و نباید به گمنامی راضی بود. سپس نقشهٔ خود را فاش میکند: چون از نشانهها دریافته که شیر سرگشته است، میخواهد با پند دادن به او به دربار نزدیک شود. کلیله اعتراض میکند که دمنه آیین خدمت پادشاهان را نمیداند، و دمنه پاسخ میدهد که مرد دانا و توانا از کار بزرگ و غربت نمیهراسد و به هنر خود تکیه دارد.
هوش مصنوعی: دمنه گفت: مقامها میان جوانمردان و بلندهمتان مشترک است و بر سر آن رقابت میکنند. هرکه نفسی شریف دارد خود را از جای پست به جایگاه بلند میرساند و هرکه رأیی سست و عقلی کم دارد از مقام بالا به جایگاه گمنام فرومیافتد. بالا رفتن در مراتب شرف رنج بسیار دارد و فرود آمدن از آن آسان است، چنانکه سنگ سنگین را با زحمت فراوان از زمین بر دوش میتوان نهاد و بیزحمت بر زمین انداخت؛ و اگر کسی در کسب بزرگی با مرد بلندهمت همراهی نکند معذور است، زیرا:
هوش مصنوعی: هرگاه خواسته بزرگ باشد، یاریکنندگان اندک میشوند.
هوش مصنوعی: و ما سزاوار آنیم که جایگاه بلند بجوییم و به این گمنامی و پستی خشنود نباشیم.
هوش مصنوعی: کلیله پرسید: این تدبیری که در سر داری چیست؟
هوش مصنوعی: دمنه گفت: میخواهم در این فرصت خود را به شیر بنمایانم، زیرا او دچار دودلی و سرگشتگی شده است؛ تا با پند من گشایشی در کارش پیدا شود و من از این راه به او نزدیک شوم و مقامی به دست آورم.
هوش مصنوعی: کلیله گفت: از کجا میدانی که شیر سرگشته و نگران است؟
هوش مصنوعی: دمنه گفت: با خرد و هوشیاری خود نشانههای آن را میبینم، زیرا خردمند از دیدن ظاهر و حالت کسی به درون او پی میبرد.
هوش مصنوعی: کلیله گفت: چگونه میخواهی نزد شیر نزدیکی و مقام به دست آوری، در حالی که هرگز در خدمت پادشاهان نبودهای و آیین آن را نمیدانی؟
هوش مصنوعی: دمنه گفت: اگر مرد دانا و توانا باشد، پرداختن به کار بزرگ و برداشتن بار سنگین او را از پا نمیاندازد؛ مرد بلندهمت و روشناندیش در به دست آوردن روزی درنمیماند و تنهایی و غریبی به خردمند زیانی نمیرساند.
هوش مصنوعی: وقتی مرد به هنر و توانایی خود اطمینان دارد، برای جنگیدن به پیشواز دشمن میرود و از رویارویی نمیهراسد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۲ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.