بخش ۶۵ - رسیدن شهریار به بیشه چهارم و جنگ او با موران و دیدن دخمه گرشاسب را گوید
یکی دشت پیش آمدش ناگهان
که پیدا نبودش کنار و گران
همه دشت آکنده از خار بود
برون رفتن از دشت دشوار بود
بپرسید کاینجا چو چیز است پس
که از کینه اندر ستیز است بس
بگفتا بیابان موران بود
تهی این بیابان ز گوران بود
بیابان همه پر ز مور است بس
تهی این بیابان ز گور است بس
هرآن کس که آرد بدین ره گذر
بدرند مورانش از یکدگر
همه همچو گرگ است و گفتار تیز
ز شیران نیارند رخ در گریز
سپهدار گفتش که ای نامور
چسان می توان رفت زین ره بدر
که موران نه چون شیر و گرگان بوند
که در کینه موران چو شیران بوند
فروماند برجای جمهور شاه
ندانست تا چون کند ساز راه
سپهدار هم زین فرو ماند نیز
سرش بود از کین مضراب تیز
فرود آمد آنجای با سروران
یکی آهو از دشت آمد دمان
سپهدار برداشت پیچان کمند
نشست ازبر تازی اسپ بلند
سرآهویک را بدام آورد
سگ نفس را دل بکام آورد
گریزان شد از پیش آهو دوان
برفت از پسش نامور پهلوان
یکی پشته دید بیحد بلند
برآن پشته بردنده رش؟ کمند
یکی قلعه ای دید بس استوار
بدین ره بیک میل کرده حصار
زره پوش مردی برافراز بام
بر اسبی سوار و رخش تیره فام
سیه زنگئی همچو یک کوه قار
ابر طاق دروازه بد استوار
کمانی بدست اندرش با خدنگ
تو گوئی که دارد مگر رای جنگ
که هرکس که آید به نزدیک در
زند بر سرش تیر خارا گذر
سپهبد ندانست که آنجا کجاست
بسی گشت هر سوی از چپ و راست
همی بانگ قمری و بلبل بدی
به قلعه و ران بانگ غلغل بدی
نبودش در آن قلعه چه هیچ راه
فروماند آن پهلوان سپاه
یکی چشمه ای دید پر آب سرد
فرود آمد آنجا و آرام کرد
برآسود لختی و آبی بخورد
فرو رفت بر جای و خوابش ببرد
روانش روان بیشه در خواب خوش
که مردی به بالا و با یال کش
که ای گرد فرزند شاد آمدی
به مهمانی ما چه باد آمدی
همانا ندانی که اینجای چیست
ندانی که این مرد گوینده کیست
منم گرد گرشاسب ای نامدار
بود دخمه من درون حصار
مر این قلعه خود خیمه گاه من است
سوارش غلام سپاه من است
که این دخمه را پاسبان است و بس
بافسان چنان زو نشان است بس
بیا تا ببینی یکی روی من
در این باغ آن سرو دلجوی من
چه بیدار شد آن یل نام جوی
درقلعه بگشاد بر روی او(ی)
بشد در درون آن یل نامدار
یکی باغ دید او چه خرم بهار
همه باغ پر سنبل و لاله بود
ز بلبل همه باغ پرناله بود
میان بر یکی گنبدی دید شیر
به گنبد درآمد دلاور دلیر
سراسربد آن گنبد از لاجورد
درو بند و دیوار یاقوت زرد
میان بر یکی در دلاور بدید
زده قفل و برپهلوی او کلید
گشود آن زمان در یل نامدار
درآمد در آن دخمه یل شهریار
چه آمد به سردابه شیر دلیر
ز زر دید کرده میان چار شیر
برافراز آن چار شیر بزرگ
یکی تخت دید آن دلیر سترگ
مر آن تخت یکسر ز یاقوت ناب
درخشنده ماننده آفتاب
برآمد بر آن تخت شیر دلیر
سرافراز و شیر اوژن و شیرگیر
سه کس دید خوابیده برروی تخت
به ماننده سایه گستر درخت
ز روی یکی پرده چون برگرفت
ز رخسار او ماند اندر شگفت
تو گوئی که آن مرد در خواب بود
چنان خفته در خواب بیدار بود
به بالین سر بدش لوحی ز زر
بخواند آن زمان لوح آن نامور
نوشته که این مرده ناتوان
بود سام نیرم یل پهلوان
مرا خفته هرکس که بیند به خاک
ز مهر جهان برکند جان پاک
عروس جهان گرچه هم خوابه است
که آخر تو را جای سردابه است
دگر آنچه از بهمن آید پدید
سراسر بدان لوح خواند و شنید
بیامد به بالین مرد دگر
یکی کالبد دید بازیب و فر
فروزان رخش بود مانند خور
نمرده است خوابیده گفتی مگر
یکی لوح زرین بزیر سرش
بدیبا بپوشیده سیمین برش
بزد دست و برداشت آن لوح زر
سپهدار شیراوژن نامور
نوشته که این یل نریمان بود
که زین گونه در خاک پنهان بود
سپرده روان و تن افتاده پست
جز از خاک چیزی ندارد بدست
سرانجام گیتی چه زین سان بود
خنک آنکه با داد یزدان بود
نپیچد سر از داد کیهان خدیو
نپوید بدان ره که آردش دیو
نکوشد که سازد ولی را نژند
که یزدان ندارد نژندی پسند
دگر آنچه از بهمن آید بدید
سراسر بدان لوح خواند و شنید
بدان لوح هم راز بهمن بخواند
بدیده بدان لوح گوهر فشاند
ببارید از دیدگان آب زرد
بنالید بر مژگان ناله کرد
ببالین آن دیگر آمد فراز
مرآن گر(د) گردن کش سرفراز
یکی مرد دید او به بالا بلند
کشیده برابرش کهلی به بند
چه آن پرده برداشت بر روی او
فرو ماند بر روی از موی او
پهن سینه سر گرد و ریش سفید
میان تنگ و رخساره مانند شید
ز زیر سرش لوح برداشت گرد
نوشته که ای مرد با دستبرد
بر این مرده گرشاسب راداست بس
که در دستش از دهر باد است بس
به گیتی درون سال هفتصد بدم
نه هرگز بکاریکه بد بد بدم
همه ساله بودم به نیکان گزار
نبود(م) بجز نیکوئی هیچ کار
چه کردم سرانجام از دهر پشت
نبودم بجز مشت خاکی به مشت
مبندید دل در سرای سپنج
کزو نیست جز درد و اندوه و رنج
بدین لوح هم کرد گرد جوان
که بهمن چه سازد بدین دودمان
بپوشید روشن دل نامدار
ببارید آب و بنالید زار
ز سردابه آمد برون نامور
خلیده روان و گسسته جگر
فرو بست در را یل نام دار
چنان چون کزان پیش بد استوار
وز آن پس درون دخمه یکسر بخواند
بر آن دخمه از دیده گوهر فشاند
ز گنبد چه آمد برون سرفراز
سروشی بگوشش چنین گفت راز
که شب از بیابان موران برو
که گشتی سرافراز سالار نو
یکی دسته ای گل از آن باغ چید
برون رفت در را دگر بسته دید
بیامد به نزدیک جمهور شاه
بدو گفت دید آنچه آن نیک خواه
نشاند و برو دسته گل نمود
کز آن دخمه خرم آورده بود
بدو گفت جمهور کای نامدار
مرا نیز بر تا ببینم حصار
ببردش بسی گشت دیگر نیافت
مرآن قلعه هر چند هر سو شتافت
شب تیره زآنجا به بستند بار
چه جمهور گرد آن یل شهریار
شب تیره آن راه بگذاشتند
از آن چشمه سیراب برداشتند
چه موران در آن شب خبر یافتند
سوی نامداران کمین ساختند
سر اندر پی نامداران زدند
همه نعره چون شیر غران زدند
دو گرد از یلان باستوران بزار
بماندند در چنگ موران نزار
برایشان چه موران بپرداختند
یلان ز آن بیابان برون تاختند
چه روز دگر آفتاب بلند
درآمد برین تخت نیلی پرند
برفتند از آن وادی هولناک
دو تن شد از آن نامداران هلاک
فرود آمد آنگا(ه) در پیش جوی
بسودند در خاک تیره دو روی
زمانی غمودند و برخاستند
تن از بهر رفتن بیاراستند
به جمهور گفت آن زمان پهلوان
که ای گرد روشن دل کاردان
درین منزل پنجم از روزگار
شگفتی چه بینم دراین کارزار



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شهریار پس از رسیدن به بیشه چهارم با دشت خطرناکی پر از موران روبرو میشود. او از سپهدار میپرسد که چگونه میتواند از این بیابان عبور کند و میفهمد که موران دشمنانی بسیار خطرناکاند. در ادامه، شهریار با یک آهو مواجه میشود و شکار آن را آغاز میکند. بعد از مدتی میبیند که درون دژی، گرشاسب را در خواب مییابد و لوحهایی از مردان نامداری چون سام و گرشاسب میخواند که حکایت از زندگیهای پرافتخار و پندهای اخلاقی آنها دارد. سرانجام، او به نزد سپاه خود بر میگردد و از آنچه دیده، خبر میدهد، در حالی که موران در کمین یلان هستند.
هوش مصنوعی: ناگهان دشتی پیش روی شهریار پدیدار شد که کرانه و پایانش دیده نمیشد.
هوش مصنوعی: سراسر آن دشت پر از خار بود و بیرون رفتن از آن دشوار بود.
هوش مصنوعی: شهریار پرسید که اینجا چه جایی است که چنین سرشار از کینه و ستیز است.
هوش مصنوعی: راهنما پاسخ داد که این بیابانِ موران است و از گورخر و جانوران دیگر خالی است.
هوش مصنوعی: این بیابان سراسر پر از مور است و هیچ گوری در آن یافت نمیشود.
هوش مصنوعی: هر کس از این راه بگذرد، موران او را از هم میدرند.
هوش مصنوعی: این موران همه مانند گرگ درنده و تیزند و حتی از شیران روی به گریز نمینهند.
هوش مصنوعی: سپهدار (شهریار) به او گفت: ای نامور، چگونه میتوان از این راه بیرون رفت؟
هوش مصنوعی: زیرا این موران مانند شیر و گرگ معمولی نیستند و در کینهجویی همچون شیرانند.
هوش مصنوعی: جمهور شاه (همراه شهریار) بر جای خود درماند و ندانست چگونه راه را چاره کند.
هوش مصنوعی: سپهدار نیز از این کار درماند، و سرش از خشم و کینه پرشور و تیز بود.
هوش مصنوعی: شهریار با بزرگان در همان جا فرود آمد؛ در این هنگام آهویی شتابان از دشت پیدا شد.
هوش مصنوعی: سپهدار کمند پیچان را برداشت و بر اسب تازیِ بلندبالا نشست.
هوش مصنوعی: خواست سر آهو را در دام کمند آورد و خواهش دل خود را برآورد.
هوش مصنوعی: آهو دوان از پیش او گریخت و پهلوان نامدار در پیاش تاخت.
هوش مصنوعی: به پشتهای بسیار بلند رسید و کمند را بر آن پشته افکند یا آهو را تا آنجا دنبال کرد.
هوش مصنوعی: دژی بسیار استوار دید که حصار آن یک میل گرد این راه کشیده شده بود.
هوش مصنوعی: بر بالای بام، مردی زرهپوش و سوار بر اسب با چهرهای تیره دیده میشد.
هوش مصنوعی: او زنگی سیاهی بود به بزرگی کوهی از قیر که بر طاق دروازه استوار ایستاده بود.
هوش مصنوعی: کمانی با تیر در دست داشت، چنان که گویی آهنگ جنگ داشت.
هوش مصنوعی: چنان که هر کس به در نزدیک شود، تیری سنگشکاف بر سرش میزند.
هوش مصنوعی: سپهبد نمیدانست آنجا کجاست و بسیار از چپ و راست به هر سو گشت.
هوش مصنوعی: از درون قلعه بانگ قمری و بلبل و هیاهوی بسیار به گوش میرسید.
هوش مصنوعی: هیچ راهی به درون آن قلعه نبود و پهلوانِ سپاه درمانده شد.
هوش مصنوعی: شهریار چشمهای پر از آب خنک دید، از اسب پیاده شد و آنجا آرام گرفت.
هوش مصنوعی: کمی استراحت کرد و آب نوشید، سپس همانجا دراز کشید و خوابش برد.
هوش مصنوعی: روحش در خوابی خوش در آن بیشه سیر میکرد و مردی بلندقد با یال و کوپال برازنده را به خواب دید.
هوش مصنوعی: آن مرد گفت: ای فرزند دلاور، خوش آمدی؛ چه شد که به مهمانی ما آمدی؟
هوش مصنوعی: گویا نمیدانی اینجا چه جایی است و نمیدانی این مردی که با تو سخن میگوید کیست.
هوش مصنوعی: ای نامدار، من گرشاسب پهلوانم و آرامگاه من درون این حصار است.
هوش مصنوعی: این قلعه سراپردهٔ من است و سواری که در آن است، غلامی از سپاه من است.
هوش مصنوعی: آن سوار تنها نگهبان این آرامگاه است و از او در افسانهها چنین نشانی مانده است.
هوش مصنوعی: بیا تا چهرهٔ مرا ببینی و در این باغ، آن سرو دلپسند مرا تماشا کنی.
هوش مصنوعی: چون آن پهلوان نامجو بیدار شد، دروازهٔ قلعه به رویش گشوده شد.
هوش مصنوعی: آن پهلوان نامدار به درون رفت و باغی دید که مانند بهار سرسبز و شاد بود.
هوش مصنوعی: سراسر باغ پر از سنبل و لاله بود و از آواز بلبلان پر از نغمه بود.
هوش مصنوعی: آن شیرمرد در میانهٔ باغ گنبدی دید و دلاورانه به درون آن رفت.
هوش مصنوعی: آن گنبد سراسر از لاجورد ساخته شده بود و بندها و دیوارهایش از یاقوت زرد بود.
هوش مصنوعی: دلاور در میان آن دری دید که قفل بر آن زده بودند و کلیدش در کنارش بود.
هوش مصنوعی: شهریار نامدار همان دم در را گشود و وارد آن آرامگاه شد.
هوش مصنوعی: چون آن شیرمرد دلیر به سردابه رسید، در میان آن چهار شیر ساخته از زر دید.
هوش مصنوعی: آن دلاور بزرگ بر روی آن چهار شیر بزرگ تختی دید.
هوش مصنوعی: آن تخت سراسر از یاقوت ناب بود و مانند خورشید میدرخشید.
هوش مصنوعی: آن پهلوان سرافراز و شیرافکن بر آن تخت بالا رفت.
هوش مصنوعی: بر روی تخت سه تن را خفته دید که هر یک چون درختی سایهگستر، تنومند و بلندبالا بودند.
هوش مصنوعی: چون پرده را از روی یکی از آنان کنار زد، از چهرهٔ او در شگفت ماند.
هوش مصنوعی: گویی آن مرد تنها در خواب بود و چنان خفته بود که گویی بیدار است؛ یعنی چهرهاش زنده و تازه مانده بود.
هوش مصنوعی: بالای سرش لوحی زرین بود و آن نامور همان دم نوشتهٔ لوح را خواند.
هوش مصنوعی: در لوح نوشته بود که این مردهٔ بیجان، سام نیرم، پهلوان دلاور است.
هوش مصنوعی: نوشتهٔ لوحِ سام از زبان او میگوید: هر کس مرا چنین خفته در خاک ببیند، دلِ پاکش را از مهر و دلبستگی به جهان جدا میکند.
هوش مصنوعی: جهان اگرچه مانند عروسی با تو همبستر است، سرانجامِ جایِ تو گور و سردابه است.
هوش مصنوعی: شهریار آنچه را که در آینده از بهمن پدید میآید نیز همه را در آن لوح خواند و دریافت.
هوش مصنوعی: سپس بر بالین مردهای دیگر رفت و پیکری آراسته و باشکوه دید.
هوش مصنوعی: چهرهاش مانند خورشید میدرخشید؛ گویی نمرده بلکه خفته بود.
هوش مصنوعی: زیر سرش لوحی زرین بود و سینهٔ سپیدش با دیبا پوشیده شده بود.
هوش مصنوعی: آن سپهدارِ نامدارِ شیرافکن دست برد و لوح زرین را برداشت.
هوش مصنوعی: بر آن نوشته بود که این پهلوان نریمان است که اینگونه در خاک پنهان شده است.
هوش مصنوعی: جان سپرده و تنش بر زمین افتاده و جز خاک چیزی در دست ندارد.
هوش مصنوعی: چون پایان کارِ جهان چنین است، خوشا کسی که با عدل و فرمان خداوند همراه باشد.
هوش مصنوعی: کسی که از دادِ خداوندگارِ جهان سرپیچی نکند و در راهی که دیو او را به آن میکشاند گام ننهد.
هوش مصنوعی: و نکوشد که دوستی را اندوهگین و آزرده کند، زیرا خداوند آزردن و اندوهگینکردن را نمیپسندد.
هوش مصنوعی: باز آنچه را که از بهمن در آینده پدید میآید، همه را در این لوح نیز خواند و دریافت.
هوش مصنوعی: در آن لوح رازِ بهمن را هم خواند و از چشمانش بر آن لوح اشک چون گوهر فرو ریخت.
هوش مصنوعی: از دیدگانش اشکِ زرد و دردآلود بارید و زار نالید و مویه کرد.
هوش مصنوعی: آن پهلوانِ گردنفراز و سربلند سپس بر بالین مردهٔ دیگری آمد.
هوش مصنوعی: مردی بلندبالا دید که در برابرش چیزی (شاید جنگافزاری) بسته و نهاده بودند.
هوش مصنوعی: چون پرده را از روی او برداشت، از دیدنِ چهره و موی او شگفتزده ماند.
هوش مصنوعی: سینهای پهن، سری گرد، ریشی سپید، کمری باریک و چهرهای چون خورشید داشت.
هوش مصنوعی: پهلوان لوح را از زیر سرش برداشت؛ بر آن نوشته بود: ای مردِ زورمند و چیرهدست،
هوش مصنوعی: این مرده گرشاسبِ جوانمرد است که اکنون از روزگار جز باد چیزی در دست ندارد.
هوش مصنوعی: گرشاسب میگوید: هفتصد سال در جهان زیستم و هرگز در هیچ کاری بدی نکردم.
هوش مصنوعی: همهٔ عمر نیکوکاران را گرامی میداشتم و جز نیکی کاری نداشتم.
هوش مصنوعی: با این همه، چون سرانجام از جهان روی برگرداندم، جز مشتی خاک در دستم نماند.
هوش مصنوعی: به این سرای گذرا دل مبندید، زیرا از آن جز درد و اندوه و رنج بهرهای نیست.
هوش مصنوعی: گرشاسب بر این لوح نیز به پهلوان جوان (شهریار) آگاهی داده بود که بهمن در آینده با این خاندان چه خواهد کرد.
هوش مصنوعی: شهریارِ روشندل و نامدار، پس از خواندن لوح، آن را پوشاند و اشک ریخت و زار نالید.
هوش مصنوعی: آن نامور با جانی خسته و جگری پارهپاره از غم، از سردابه بیرون آمد.
هوش مصنوعی: پهلوان نامدار در را بست، همانگونه که پیش از آمدنش محکم بسته بود.
هوش مصنوعی: سپس همهٔ نوشتههای درون دخمه را خواند و بر آن آرامگاه از چشمانش اشک مانند گوهر ریخت.
هوش مصنوعی: هنگامی که آن سرافراز از گنبد بیرون آمد، فرشتهای غیبی (سروش) رازی را آهسته در گوشش گفت.
هوش مصنوعی: سروش گفت: شبانه از بیابان موران بگذر، زیرا تو اکنون سالاری نو و سرافراز شدهای.
هوش مصنوعی: شهریار دستهای گل از باغ آن دخمه چید و بیرون رفت و دید که در دوباره بسته شده است.
هوش مصنوعی: نزد جمهورشاه آمد و آنچه را دیده بود برای آن یار نیکخواه بازگفت.
هوش مصنوعی: جمهور را نشاند و دستهٔ گلی را که از آن دخمهٔ خرم آورده بود به او نشان داد.
هوش مصنوعی: جمهور به او گفت: ای نامدار، مرا هم ببر تا آن دژ را ببینم.
هوش مصنوعی: شهریار او را برد و بسیار گشت و به هر سو شتافت، اما دیگر آن دژ را نیافت.
هوش مصنوعی: در شب تاریک، جمهور و شهریار پهلوان بار بستند و از آنجا راه افتادند.
هوش مصنوعی: آن راه را در تاریکی شب پیمودند و از آن چشمه آب برداشتند و سیراب شدند.
هوش مصنوعی: موران در همان شب از رفتن آنان باخبر شدند و برای نامداران کمین گذاشتند.
هوش مصنوعی: موران به دنبال پهلوانان تاختند و همه مانند شیر غران نعره کشیدند.
هوش مصنوعی: دو تن از پهلوانان با اسبانشان به زاری در چنگ موران گرفتار ماندند.
هوش مصنوعی: در حالی که موران به آن دو مشغول بودند، دیگر پهلوانان از آن بیابان بیرون تاختند.
هوش مصنوعی: روز بعد، هنگامی که خورشید بر آسمان نیلگون بالا آمد،
هوش مصنوعی: از آن دره هولناک گذشتند، در حالی که دو تن از نامداران در آنجا کشته شده بودند.
هوش مصنوعی: آنگاه کنار جویی فرود آمدند و از اندوه چهره بر خاک تیره مالیدند.
هوش مصنوعی: مدتی سوگواری کردند، سپس برخاستند و خود را برای ادامهٔ راه آماده کردند.
هوش مصنوعی: در آن هنگام پهلوان به جمهور گفت: ای دلاور روشندل و کاردان،
هوش مصنوعی: در این منزل پنجم، روزگار چه شگفتی دیگری در این نبرد به من نشان خواهد داد؟
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.