ز آهم بر عذار نازکش زلف آن چنان لرزد
که عکس سنبل اندر آب از باد وزان لرزد
دلم افتد ز پا هرگه بلرزد زلف او آری
رسن باز افتد از سررشته هرگه ریسمان لرزد
به صورتخانهٔ چین گر قد و عارض عیان سازی
مصور را ورق در دست و کلک اندر بنان لرزد
خرامان چو شوی گردد تنت سر تا قدم لرزان
به سان گلبنی کز نازکی گلها بر آن لرزد
جوانی جان من پند غلام پیر خود بشنو
مکن کاری که از دستت دل پیر و جوان لرزد
ز دهشت آن چنانم کز برای شرح درد دل
چو گیرم دامن آن گل مرا دست و زبان لرزد
نویسم در بیان معجز لعلش اگر حرفی
ز عجز اندر بنانم خامه معجز بیان لرزد
ز آه سرد من لرزد دل محزون در آن کاکل
چه مرغی کز نسیم صبح دم بر آشیان لرزد
چو گردم مایل لعلش دلم از زهر چشم او
شود لرزان چو دزدی چو دزدی کز نهیب پاسبان لرزد
چو نالم با جرس دور از مه محملنشین خود
ز افغان جهان گیرم دل صد کاروان لرزد
به قصد خون مظلومان چو بندد بر میان خنجر
دلم چون برگ بید از بحر آن نازک میان لرزد
رساند ترک چوگان باز من چون صولجان برگو
دلم چون گو رود از جا تنم چون صولجان لرزد
که تاب آرد به جز من پیش تیر آن کمان ابرو
که پی در پی ز سهم ناوکش پشت کمان لرزد
چنان خونریز و بیباکست چشم او که هر ساعت
ز تاب نیش مژگانش مرا رگهای جان لرزد
نیندیشد ز خون مردم آن مژگان مگر آندم
که رمح موشکاف اندر کف شاه جهان لرزد
جهان دارای دارافر فریدون ملک ملک آرا
که وقت دقت عدلش دل نوشیروان لرزد
شه گیتی ستان طهماسب خان کز بیم رزم او
تن پیل دمان کاهد دل شیر ژیان لرزد
گرانقدری که ذاتش با وجود آن سبک روحی
به هیبت گر نهد پا بر زمین هفت آسمان لرزد
جهانگیری که چون گردد تزلزل در زمین افکن
زمین لنگر گسل گردیده تا آخر زمان لرزد
چو تیرش پر گشاید وحشت اندر وحش و طیر افتد
چو تیغش جان ستاند انس و جان را جسم و جان لرزد
چو گردد از نهیب لشگرش خیل عدو هازم
دل گردون ز بانگ القتال و الامان لرزد
اطاقه باد جولان چون خورد بر سرو آزادش
پر مرغان طوبی آشیان از بیم آن لرزد
رود رنگ از رخ اعدا چه تیغ خون چکان او
ز باد حملهاش مانند شاخ ارغوان لرزد
هژبریهای آن شیر ژیان در بیشه مردی
گر آید در بیان دل در بر ببر بیان لرزد
ز باد تیغ تیز او دل اعدا شود لرزان
چنان کز تیزی باد خزان برگ رزان لرزد
گه تقریر و تحریر فصول دفتر مهرش
زبان کلک در بند آید و کلک زبان لرزد
اگر فغفور چین آید به قصد آستین بوسش
ز چین ابروی دربان او بر آستان لرزد
به دورش دزد گرد کاروان گردد به چاوشی
به عهدش گرگ را بر میش دل بیش از شبان لرزد
نهنگ سرکش کشتی شکن در روزگار او
به دریا بر سر کشتی به شکل بادبان لرزد
ز بیم آن که ننشیند خلاف رای او نقشی
به طاس چرخ دایم کعبتین فرقدان لرزد
دبیرش چون کند آغاز کار از خامه قط کردن
دبیران جهان را بند بند استخوان لرزد
الا ای خسرو روی زمین که اسباب حفظ تو
اگر نبود زمین با هفت گردون جاودان لرزد
تو ای آن تخت شوکت را مکین کز صولتت هرگه
بجنبد لنگر تمکین مکان و لامکان لرزد
گر افتد ماهی رمحت به بحر آسمان شاید
که در دست سماک رامح از سهمش سنان لرزد
به میدان خنک سیمین تنک زرین رنگ چون رانی
ز هیبت چون جرس دل در بر روئین تنان لرزد
تب بغض تو لرزاند عدو را تا دم آخر
کسی را که این چنین گیرد تب لرز آن چنان لرزد
سلیمان مسندا مپسند کز لنگر گسل بادی
دلی با لنگر سنگینتر از کوه گران لرزد
وز آثار هوای یار و فقر و آتشین طبعی
خصوصا در زمان چون تو شاهی هر زمان لرزد
به این فقر و فنا هرگاه گوید محتشم خود را
میان مردم از خجلت زبانش در دهان لرزد
چو طفلی کز ادیب خویشتن دایم بود لرزان
گه از کین جان گاهی ز بیداد زمان لرزد
ور از فرض محالش همچو طفلان بهر آسایش
بخوابانند در گهواره امن و امان لرزد
ردیف افتاد پس دور از قوا فیختم کن ای دل
سخن را بر دعا تا کی بوان گفتن فلان لرزد
ز تحریک طبیعت تا درین مهد گران جنبش
تن سیماب کافتاده است دور از بطن کان لرزد
تن دشمن که اکنون میتپد بر روی خاک از تو
بزیر خاک نیز از صولتت سیماب سان لرزد



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر در مدح شاه طهماسب صفوی سروده شده و به تملک و قوت او اشاره دارد. محتشم کاشانی با توصیفات زیبایی، هیبت و شجاعت این شاه را به تصویر میکشد و میگوید که هر چیزی از جمله دلها و جانها در برابر قدرت او میلرزد. شاعر به اوصاف اخلاقی و ظاهری شاه، تاثیر او بر جان مردم و دشمنان، و وحشیگری لشکریان او اشاره دارد. او در نهایت به عظمت و جاودانگی پادشاهی طهماسب تأکید میکند و ابراز میدارد که حتی بزرگان تاریخ نیز از قدرتش میلرزند. این مدح سرشار از احساسات فخر و احترام به شاه است.
هوش مصنوعی: از شدت آه و نالهام، به خاطر زیبایی و ناز زلف او، چنان بر چهرهاش لرزش میافتد که انگار گل سنبل در آب از اثر باد تکان میخورد.
هوش مصنوعی: هر بار که زلف او را میبینم، دلم به شدت میلرزد و از پا میافتد. در واقع، گویی بازِ رسن از دستم میافتد و رشتهاش شل میشود.
هوش مصنوعی: اگر در دوجا با چهره و قامت زیبایت در برابر مردم ظاهر شوی، آنگاه نقاشی در دستانش لرز خواهدید و قلمش نیز به خاطر زیبایی تو به تردید خواهد افتاد.
هوش مصنوعی: اگر با ناز و زیبایی راه بروی، بدنت از سر تا پا میلرزد، مانند گلی که به خاطر نازکیاش در برابر نازکدلی گلها، تکان میخورد.
هوش مصنوعی: ای جوان، سخنان پندآموز و حکمتآمیز غلام پیر خود را بشنو و سعی نکن کارهایی انجام دهی که باعث نگرانی دل پیر و جوان شود.
هوش مصنوعی: از شدت غم و وحشت، وقتی میخواهم دربارهٔ درد دلم صحبت کنم، به حدی تحت تأثیر زیبایی آن گل قرار میگیرم که حتی دست و زبانم میلرزد.
هوش مصنوعی: اگر بخواهم دربارهٔ معجزهٔ لعل (به معنی لب) او بنویسم، هرچند دستم ناتوان و عاجز باشد، قلمم به خاطر شگفتی از زیباییهای او میلرزد.
هوش مصنوعی: دل غمگین و افسرده من از آهی که میکشم، میلرزد، همچنانکه درختی که پرندهای از نسیم صبحگاهی در آشیانهاش میلرزد.
هوش مصنوعی: وقتی به زیبایی لعل او متمایل میشوم، دل من از زهر نگاه او به لرزه میافتد، مثل دزدی که از ترس صدای پاسبان بترسد.
هوش مصنوعی: وقتی که من از دور به صدای جرس ناله میزنم و از معشوق خود دور هستم، صدای غمانگیز من باعث میشود که دل صد کاروان به لرزه بیفتد.
هوش مصنوعی: وقتی کسی با تیز کردن خنجر به فکر کشتن مظلومان باشد، دل من مانند برگی نرم از درخت بید به شدت میلرزد.
هوش مصنوعی: ترک چوگان، بازیکن چموش و چابکی است که دل من را به شدت تحت تأثیر قرار میدهد و آنچنان احساس تند و شدیدی را در من ایجاد میکند که همچون رود از جا میتراود و بدنم نیز به جنبش درمیآید.
هوش مصنوعی: هیچکس به جز من نمیتواند در برابر تیر کمان ابروی او تاب بیاورد، چراکه هر لحظه به خاطر فرود ناوکی که از آن میآید، کمرم به لرزش درمیآید.
هوش مصنوعی: چشم او به قدری خونریز و بیرحم است که هر لحظه به خاطر تیرگی نگاهش، رگهای جان من به لرزه درمیآید.
هوش مصنوعی: چشمهای زیبا و مژگان کسی که اشاره شده، به قدری پرخطر و خیالانگیز است که او هرگز به خون مردم نمیاندیشد، مگر وقتی که نیزه موشکاف شاه در دست او بلرزد.
هوش مصنوعی: جهان، به خاطر وجود فریدون، پادشاهی که کشور را زینت میدهد، به قدری عادل است که حتی نوشیروان، معروف به پادشاه عادلی که در تاریخ شناخته شده، از دقت و انصاف او میترسد و دلش میلرزد.
هوش مصنوعی: شاه طهماسب صفوی که مالک دنیا است، از ترس جنگهای او، بدن فیلها (جانداران قوی) ضعیف میشود و دل شیرهای جوان نیز میلرزاند.
هوش مصنوعی: وجود باارزش و عظیم او به قدری سنگین است که با این حال، روحی لطیف و سبک دارد؛ اما وقتی پا بر زمین میگذارد، هفت آسمان به لرزه درمیآید.
هوش مصنوعی: جهانگیری که وقتی بر زمین قدم میگذارد، زمین به قدری به لرزه درمیآید که تا ابد حرکت نخواهد کرد و ثابت خواهد ماند.
هوش مصنوعی: وقتی که تیر (دشمن) او را رها میکند، وحشت در میان جانوران و پرندگان میافتد و وقتی که شمشیرش به کار میرود، جان انسانها و جانوران از ترس میلرزد.
هوش مصنوعی: وقتی لشکر شاه طهماسب با صدای جنگ و نداهای «نجات» به میدان میآید، دشمنانش از ترس شکست و وحشت، دلهایشان میلرزد و آسمان نیز به لرزه درمیآید.
هوش مصنوعی: وقتی باد به درخت سروی که همیشه آزاد و سرزنده است، برخورد کند، پرندگان بهشتی که در آنجا لانه دارند، از ترس آن به لرزه میافتند.
هوش مصنوعی: رنگ دشمنان از چهره میپرد، چون تیغی که خون میریزد، و باد حملهٔ او باعث میشود که شاخهای ارغوان به لرزه درآیند.
هوش مصنوعی: شیر ژیان، که استعاره از شاه و قدرت اوست، در جنگل (بیشه) به قدری قدرتمند و باوقار است که اگر مردی که شایسته و تواناست در حضور او بیاید، دلش به خاطر عظمت و وقار شاه لرزیده و احساس کوچکی میکند.
هوش مصنوعی: از تیزی و شدت تیغ او، دل دشمنان به لرزه در میآید، مانند اینکه بر اثر وزش باد خزان، برگهای درختان لرزان میشوند.
هوش مصنوعی: وقتی که دربارهٔ ویژگیهای دفتر مهر (مدح شاه طهماسب) سخن گفته میشود، قلم در توصیف آن به شدت ضعف میزند و زبان هم ناتوان میشود.
هوش مصنوعی: اگر فغفور چین (حاکم چین) به قصد ملاقات بیاید، دربان او به خاطر زیبایی و جذابیت ابروهایش، دستش را برای بوسیدن آستین (لباس) او بر زمین میزند و به نشانه احترام و پرهیز، میلرزد.
هوش مصنوعی: به دور او دزدی که گرد کاروان است، بر اثر عهد او به عنوان پیشابان، گرگ از ترس بیش از شبان بر میش میلرزد.
هوش مصنوعی: در زمان شاه طهماسب، نهنگهای عظیم و سرکش به قدری قدرت داشتند که میتوانند کشتیها را در دریا خراب کنند و حتی بادبانهای کشتیها را به تلو تلو درآورند.
هوش مصنوعی: از ترس اینکه بر خلاف نظر شاه طهماسب صفوی کاری انجام نگیرد، نقشهای آسمانی همیشه در حال تغییر به سوی او حرکت میکنند.
هوش مصنوعی: وقتی که دبیر (نویسنده) کارش را با قلم آغاز کند، و به نوشتن مشغول شود، دبیران دیگر در سراسر جهان از ترس و احترام، مثل اینکه استخوانهایشان به لرزه درآمده باشد، به لرزه درمیآیند.
هوش مصنوعی: ای شاه طهماسب، ای پادشاه برتر از همه، اگر وسایل و لوازم محافظت از تو نبود، زمین به همراه هفت آسمان همیشه لرزیده و بیقرار میشد.
هوش مصنوعی: تو ای کسی که بر آن تخت با عظمت نشستهای، چون قدرت تو هرگز نمیگذارد جایگاه و موقعیت بایستد، حتی مکانهای ثابت و غیر ثابت نیز به لرزه در میآیند.
هوش مصنوعی: اگر دلفینی (مربیاش) به دریا بوسه بزند، ممکن است در دست ستارهای به نام سماک، بختش چنان به اوج برسد که تیری (سلاح) به لرزه درآید.
هوش مصنوعی: اگر در میدان، تن لطیف و نقرهای رنگی درخشان و زرین دیده شود، از زیبایی و شکوه آن، دل همچون زنگوله به لرزه درمیآید.
هوش مصنوعی: عزیزم، عداوت دشمنان تو را به شدت به لرزه انداخته است و به همین خاطر هر کس که با این شدت به تو بغض ورزد، قطعاً لرزانی مشابه را تجربه خواهد کرد.
هوش مصنوعی: سلیمان، پادشاهی معروف به حکمت و قدرت، را بر مسند خود نپسند؛ زیرا اگر طوفان بوزد، دل کسی که با لنگر سنگینتر از کوه خود را محکم نگه داشته است، هم لرزان خواهد شد. این سخن به این معناست که عظمت و قدرت ممکن است در برابر مشکلات و چالشها آسیبپذیر باشد.
هوش مصنوعی: از نشانههای علاقه و احساس به محبوب و همچنین از شرایط سخت و آتشین روحی، به ویژه در زمانی که تو پادشاهی، هر لحظه تغییر و نوسان پیش میآید.
هوش مصنوعی: محتشم کاشانی در این بیت میگوید که وقتی او به فقر و نابودی خود فکر میکند، احساس خجالت میکند و از اینرو، هنگام صحبت کردن در جمع مردم، زبانش از ترس لرزیده و قادر به بیان نمیشود.
هوش مصنوعی: مثل کودکی که به خاطر ادب خود دائماً مضطرب است، گاهی از کیفرها و سختیهای زندگی و گاهی هم به خاطر ظلم روزگار میلرزد.
هوش مصنوعی: اگرچه عملی که غیرممکن است، مانند خواباندن بچهها در گهوارهای که ایمنی و آرامش دارد، ممکن باشد، اما باز هم در دل ترس و اضطراب وجود دارد.
هوش مصنوعی: ای دل، تا کی میخواهی بر دعا و خواستههایت تأکید کنی؟ پس از آن که تحت تأثیر عوامل مختلف قرار گرفتهای، الان بهتر است سکوت کنی و از آنچه فکر میکنی به آن افتادهای، فاصله بگیری.
هوش مصنوعی: به سبب تحریک و تأثیر طبیعت، در این مهد گران قیمت، حرکتی مشابه با حرکت جیوه (سیماب) که در اثر تغییرات و ارتعاشات به وجود میآید، ایجاد شده است و آن درون مکان اصلی و طبیعی خود میلرزد.
هوش مصنوعی: بدن دشمنی که اکنون روی زمین میلرزد، پس از مرگ نیز زیر خاک به خاطر قدرت تو همچون سیماب خواهد لرزید.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.