باغ در ایام بهاران خوش است
موسم گل با رخ یاران خوشست
چون گل نوروز کند نافه باز
نرگس سرمست در آید به ناز
سبزه برآرد خط عاشق فریب
از دل بیننده رباید شکیب
برگ شود بر گل نسرین فراخ
آب چکد ز ابر بر اندام شاخ
سرو تر اندام ز لطف صبا
از خز بیتار بپوشد قبا
تازه شود لاله چو رخسار دوست
غنچهٔ نوخیز نگنجد به پوست
بر رخ گل غازه کند لاله زار
جلوهکنان دست برآرد چنار
از خط سنبل که معنبر شود
خاک چمن غالیهٔتر شود
ابر بگرید به رخ بوستان
باغ بخندد چو لب دوستان
تا بنهد بر جگر لاله داغ
گل همه از باد فروزد چراغ
بط ز ترانه که برود آورد
فاختگان را به سرود آورد
گر چه کند مرغ ز مستی خروش
نیز نهد بر سر گل پا به هوش
با ز چو گل رخت بریزد ز خار
خنده فراموش کند لالهزار
باغ دهد حله رنگین به باد
غنچه ببندد لب شیرن کشاد
سرو سرافراشته پست اوفتد
در ورق لاله شکست اوفتد
نافه شکوفه ندهد بوی مشک
پر شکند فاخته از شاخ خشک
مرغ خورد بر گل نسرین دریغ
باد بیارد به سر سبزه تیغ
نسترن از شاخ درافتد نگون
خشک شود در جگر لاله خون
سرد شود چشمه چو افسردگان
زرد شود سبزه چو گل خوردگان
شاخ بنفشه که ز جا بر شود
کز دمهٔ دیده عبهر شود
برهنه گردد چمن حله پوش
شاخ دهد مژده به هیزم فروش
خنجر سوسن چو فتد بر زمین
سایه ببر ز سر یاسمین
ابر نیارد گهری از سپهر
خار نخارد سر نسرین به مهر
عهد جوانی که بهار تن است
نسبتش اینک هم ازین گلشن است
تا بود اسباب جوانی به تن
روی چو گل باشد و تن چون سمن
تازه بود مجلس یاران به تو
جلوه کند صف سواران به تو
شیفتگان دیده به رویت نهند
رخت هوس بر سر کویت نهند
نکهت گیسو چو نسیم سحر
رنگ بناگوش چو نسرین تر
نرگس تو باده نداند گناه
غنچهٔ تو خنده ندارد نگاه
تاب دهد چهره ز برنایست
میل کند سینه به رعناییست
دیده سوی فتنه پرستی کشد
دل همه در شوخی و مستی کشد
ناز کنی ناز کشندت به جان
دل طلبی نیز دهندت روان
روز چه جویی به شبت آن رسد
تا شب تو نیز به پایان رسد
نوبت پیری چو زند کوس درد
دل شود از خوش دلی و عیش سرد
گونهٔ رخسار به زردی زند
آتش معده دم سردی زند
موی سپید از اجل آرد پیام
پش خم از مرگ رساند سلام
در تن و اندام در اید شکست
لرزه کند پای ز سستی چو دست
چشم شود منزوی از خانها
رخته شود رستهٔ دندانها
قوت دل بشکند و زور تن
پوست جدا گردد چون پیرهن
چنگ صفت رگ جهد از پشت پیر
تار بخندد چو کهن شد صریر
عشق بتان بار بریزد ز دوش
دیگ هوس باز نشیند ز جوش
تیره شود مشعلهٔ نور عین
دل به مصلا کشد از کعبتین
خشک شود عمده با زو چو کلک
سست شود مهرهٔ گردن ز سلک
کند شود باد هوا را سنان
میل ز معشوق بتابد عنان
از می و گلزار فراغ اوفتد
زهد ضروری به دماغ اوفتد
بر همه این دو دمادم رسد
از همه بگذشته به ما هم رسد
آن که ایام جوانی گذشت
عمر بدان گونه که دانی گذشت
تیر قدی بر سر پیری نژند
گفت به بازی که کمانت به چند
گفت مکن نرخ تهی مایگان
رو که هم اکنون رسدت رایگان
عهد بهار از گل شبگیر پرس
ذوق جوانی ز دل پیر پرس
پیر شناسد که جوانی چه بود
تا نرود از تو ندانی چه بود
فارغی از قدر جوانی که چیست
تا نشوی پیر ندانی که چیست



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر به توصیف زیباییهای بهار و تغییرات طبیعت در این فصل میپردازد و آغازین شادی و طراوت آن را به تصویر میکشد. گلها و درختان در اوج شکوفاییاند و با هزاران رنگ و عطر، دلها را شاداب میکنند. اما به تدریج، شاعر به موضوع پیری و زوال نیز اشاره میکند و خطراتی را که بر اثر گذشت زمان به سراغ انسان میآید بازگو میکند. از آنجا که جوانی و زیبایی موقتیاند، این شعر تأملاتی درباره گذر عمر و ارزش خوشیهای جوانی را مطرح میسازد. در نهایت، شاعر از اهمیت درک و قدردانی از جوانی میگوید، زیرا همگان در نهایت روزی به پیری خواهند رسید و تنها درک این گذر زمان است که میتواند انسان را آگاه سازد.
هوش مصنوعی: باغ در بهار زیبا و پر از گل است و در این فصل، چهرهی یاران نیز زیبا و دلچسب میشود.
هوش مصنوعی: چون گل، در بهار، گلابی را در افشانی میکند، نرگس سرمست و شاداب نیز با شکوه و ناز وارد میشود.
هوش مصنوعی: علف و سبزه، نشانههای عشق را به نمایش میگذارند و توجه و حوصله بینندگان را به خود جلب میکنند.
هوش مصنوعی: برگها بر روی گل نسرین میرویند و آب از ابر بر روی شاخها میچکد.
هوش مصنوعی: باد صبا به قد و قامت زیبا و دلکش سرو، لطافت و نوازش میدهد، بهطوری که سرو با زبر و تار و پود خز میپوشد و به زیبایی خود میافزاید.
هوش مصنوعی: لاله (گل) همانند چهرهٔ معشوق (دوست) تازه و زیبا میشود و غنچهٔ نو (جوان) به قدری لطیف و ظریف است که در پوست خود جا نمیشود.
هوش مصنوعی: لاله در باغ بهعنوان نماد زیبایی جلوهگری میکند و چنار که در کنار آن قرار دارد، بهعنوان درختی بلند و باوقار، دستش را بهسوی گل دراز میکند. این تصویر به زیبایی و جاذبهٔ گل و هماهنگی طبیعت اشاره دارد.
هوش مصنوعی: وقتی خط و شکل سنبل (گل سنبل) زیبا و باوقار شود، خاک چمن نیز به خاطر آن زیباتر و پُررنگتر میشود.
هوش مصنوعی: ابر به خاطر زیبایی و شادابی بوستان میگرید، اما در عوض، باغ مثل لبخند دوستان شاداب و خندان است.
هوش مصنوعی: هنگامی که گل لاله داغی را بر دل خود حس کند، همهجا تحت تأثیر جریانات باد، نور و روشنی میتابد.
هوش مصنوعی: پرندهٔ بط (نوعی پرندهٔ آبزی) آواز میخواند و با صدای دلنشینش، جوجهفاختهها را به خواندن ترانه وامیدارد.
هوش مصنوعی: اگرچه مرغ (پرنده) از سر شوق و مستی آواز میخواند، اما باز هم بر روی گلها پا به احتیاط میگذارد و هوشیار است.
هوش مصنوعی: چهرهات مانند گل، زیباییات را از دست میدهد و دیگر در میان خارها نمیتواند بخندد و فراموش میکند که در لالهزار، جایی برای شادابی و خوشحالی وجود دارد.
هوش مصنوعی: باغ به باد رنگین حلهای میدهد و غنچهها لبهای شیرین خود را میبندند.
هوش مصنوعی: سرو که نماد زیبایی و شکوه است، با وجود بلندیش به زمین میافتد و لاله که نشانهی لطافت است نیز در هم میشکند و از بین میرود. این ابیات به ناپایدار بودن زیبایی و شکوفایی در طبیعت اشاره دارد.
هوش مصنوعی: شکوفهٔ نافت (گل نرگس) بوی خوشی از خود ساطع نمیکند و فاخته از شاخهٔ خشک خود آواز نمیخواند. این بیت به خشکی و بیحالی اشاره دارد که موجب میشود نه زیبایی و عطر گل و نه صدای پرنده شنیده شود.
هوش مصنوعی: پرندهای بر روی گل نسرین (نوعی گل زیبا و خوشبو) نشسته و غمانگیز است که باد آن را میبرد و بر روی سبزه (علفهای سبز) تیغی را به جا میگذارد. این تصویر نشاندهندهٔ حسرت و از دست رفتن لطافت و زیباییهاست.
هوش مصنوعی: گل نسترن از شاخه میافتد و پژمرده میشود، و باعث میشود که در دل لاله خون بریزد.
هوش مصنوعی: چشمه آب، مانند کسانی که افسرده و غمگین هستند، سرد و بیحرکت میشود و سبزهها نیز مانند افرادی که گل و شادابی را از دست داده باشند، زرد و پژمرده میگردند.
هوش مصنوعی: شاخ بنفشه که از زمین بیرون میآید، به دلیل قطرههای اشکی که از چشم میریزد، زیبایی و طراوت خود را به دست میآورد.
هوش مصنوعی: چمن از پوشش گیاهی خود عریان میشود و به زیبایی شاخها پیام میدهند که هیزمفروش خبر خوشی دارد.
هوش مصنوعی: وقتی گل سوسن بر زمین بیفتد، سایهٔ ببر بر سر یاسمن میافتد. این تصویر به زیبایی و برخی نشانههای خطر یا تغییر در طبیعت اشاره دارد.
هوش مصنوعی: ابر نمیتواند مروارید (دانهٔ باران) از آسمان بیاورد و خارها به گل نسرین (گلی زرد رنگ) آسیبی نمیزنند، زیرا مهر (خورشید) بر آن نور میافکند و از آن محافظت میکند.
هوش مصنوعی: عهد جوانی که مانند بهار است، اکنون نیز از این باغ و گلستان بهرهمند است.
هوش مصنوعی: تا وقتی که عوامل و شرایط جوانی در بدن وجود دارد، چهره شبیه گل خواهد بود و جسم نیز مانند سمن (گیاهی خوشبو و زیبا) خواهد شد.
هوش مصنوعی: مجلس دوستان تازه و سرزنده است و به خاطر تو زیباییاش نمایان شده و مانند صفی از سواران در برابر تو خود را نشان میدهد.
هوش مصنوعی: عاشقان و شیفتگان، به خاطر زیبایی تو، آرزوهای خود را در چهرهات مییابند و تمام امیدهایشان را در سرِ کوچه تو میگذارند.
هوش مصنوعی: عطر و خوشبویی گیسوان تو مانند نسیم صبحگاهی است و رنگ گوش تو مانند گل نسرین زیبا و دلانگیز است.
هوش مصنوعی: چشمهای تو مانند نرگس است که بیخبر از شراب و مستی است، و غنچهٔ تو بیخبر از شادی و خنده است.
هوش مصنوعی: چهرهٔ زیبا و دلربا تاب میآورد و سینه به زیبایی و جذابیت آن جذب میشود.
هوش مصنوعی: چشمها به سمت فتنه و زیبایی میرود و دل در حال شوخی و سرخوشی در دلبستگی است.
هوش مصنوعی: اگر زیبایی و ناز کنی، دیگران به خاطر عشق و محبت جان خود را فدای تو خواهند کرد و هر چیزی را که بخواهی، به تو میدهند.
هوش مصنوعی: در روز چه چیزی را جستجو میکنی که به شب میرسد؟ تا وقتی که شب تو نیز به پایان برسد.
هوش مصنوعی: وقتی پیری به سراغ انسان میآید، احساس درد و رنج جانشین شادی و خوشحالی میشود و لذتهای زندگی کاهش مییابد.
هوش مصنوعی: صورت صورت به زردی میزند و این ناشی از گرمای معده است، زیرا که معده دچار سردی شده است.
هوش مصنوعی: موهای سفید انسان پیام مرگ را به همراه میآورد و به نوعی نشان از نزدیک شدن آن زمان دارد.
هوش مصنوعی: در بدن و ساختار، شکست و آسیب ایجاد میشود، به طوری که به خاطر ضعف و ناتوانی، پای انسان نیز میلرزد و به راحتی نمیتواند استقامت داشته باشد.
هوش مصنوعی: چشمها از دیدن خوشیها و زیباییها جدا میشوند و به زحمت از بین دندانها بیرون میآیند.
هوش مصنوعی: زمانی که دل به ضعف میافتد و نیروی بدن کم میشود، انسان از نیرو و قدرت خود تهی میشود و مانند تکهای پارچه که از لباس جدا میشود، از قوت و نیروهای خود فاصله میگیرد.
هوش مصنوعی: چنگ، که نماد زیبایی و هنر است، مانند رگهایی است که از پشت تار تلاشی میکند و به صدای خندهای خوش جریان مییابد؛ این تصویر به پیری و کهنسالی اشاره دارد که با وجود گذشت زمان، هنوز هم نشاط و سرزندگی خود را حفظ کرده است.
هوش مصنوعی: عشق معشوقان، بار سنگین هوس را از دوش برمیدارد و هوس از شدت اشتیاق آرام میگیرد و از تلاطم فرومینشیند.
هوش مصنوعی: دل به خاطر عشق، کمنور و تیره میشود و به نمازگاه کشیده میشود، مانند کسی که به کعبه میرود.
هوش مصنوعی: وقتی که درختان خشک میشوند، بندها و رشتهها هم ضعیف و سست میشوند، گویی لطافت و زیبایی مربوط به آنها تحت تأثیر این خشکی قرار میگیرد.
هوش مصنوعی: باد حرکت کند و مانند نیزهای تیز و برنده باشد که از سوی معشوق به سمت عشق و محبت میتابد و هدف خود را مشخص میکند.
هوش مصنوعی: وقتی شخص از شراب و گلزار دور شود، مذهب و زهد در فکر او وارد میشود.
هوش مصنوعی: هر دو حالت، یعنی بهار و خزان، به ما هم میرسد و در نهایت همه چیز میگذرد و ما نیز از این گذر زمان بینصیب نخواهیم ماند.
هوش مصنوعی: عمر انسان به سرعت و به همان شکلی که میدانی از دوران جوانی گذشت.
هوش مصنوعی: قد بلند و باریک کسی که به سن پیری رسیده و دچار غم و اندوه شده، به او میگوید که هنوز هم میتوانی شادابی و جوانی را تجربه کنی، اما میپرسد که چقدر برای این خوشی و لذت باید بپردازی.
هوش مصنوعی: گفتن نرسان قیمت کالاهای بیارزش را به دیگران، زیرا هماکنون میتوانی آن را بهطور رایگان بهدست بیاوری.
هوش مصنوعی: از گل شبگیر، یعنی از گلهای تازه، دربارهٔ زمان بهار بپرس و از دل پیر، یعنی از آدمی مسن، دربارهٔ لذتهای جوانی بپرس.
هوش مصنوعی: پیر، یعنی فردی که تجربه و آگاهی بیشتری دارد، میداند جوانی چه حالتی است و ارزش آن را درک میکند، اما تو تا زمانی که از این مرحله گذر نکردهای، نمیتوانی واقعاً بفهمی جوانی چه معنایی دارد.
هوش مصنوعی: تا وقتی جوانی را تجربه نکردهای، نمیتوانی ارزش واقعی آن را بفهمی؛ و زمانی که به پیری برسی، متوجه نمیشوی که جوانی چه چیزی بوده است.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.