از بدان نیک ترس خاقانی
تا دل و دین تو تبه نکنند
با خدا اعتقاد پاکان دار
تا پلیدانت خاک ره نکنند
بر تن دین مدار خال سپید
تا خط عمر تو سیه نکنند
مشکن از طعن ناکسان که سگان
جز شناعت به روی مه نکنند
بده انصاف خود که دینداران
جز بر انصاف تکیهگه نکنند
به گناهی ز مخلصان مازار
کاهل اخلاص خود گنه نکنند
دوستانت خواص به، که عوام
یاد مهر تو مه به مه نکنند
ماه نو را چه نقص اگر گبران
ماه نو بنگرند و خه نکنند
گر چو جمشید جمع خاصان را
اره بر سر برانی اه نکنند
غمز کاره مباش چو خورشید
تات چون سایه وقف چه نکنند
شوخ روئی مکن که پاک دلان
گه کنند احتمال و گه نکنند
بیش چون نقره بوی دار مباش
تات چون زر اسیر گه نکنند
باش یک دل که هرکه یک دل نیست
درجهاش را ز یک به ده نکنند
از دو دل دم مزن که در یک ملک
خطبهٔ شهر بر دو شه نکنند
سر میفراز تا کله داران
سرت بیمغز چون کله نکنند
به غرض دوستی مکن که خواص
درس والتین پی شره نکنند
با مهان آب زیر کاه مباش
تات بیآب تر ز که نکنند
پس نشین از صدور کز کشتی
جز پسین جای پیشگه نکنند
چون کنی دوستی دلیر درآی
که جبا را سر سپه نکنند
از خسان همت کسان مطلب
که رخ و فیل کار شه نکنند
با سران گوش راست گیر به دست
تا به چشم کژت نگه نکنند



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: خاقانی در این قطعه خودش را خطاب میکند و پندهایی پیاپی دربارهٔ رفتار با مردم میدهد: دوری از بدان، پاکی ایمان، انصاف، یکدلی، فروتنی و پرهیز از گستاخی و فریب. او دوستی با خواص را بر عوام برتری میدهد و برای هر پند، تمثیلی از طبیعت، شطرنج، کشتی یا رسم پادشاهی میآورد. سخن با سفارش به فرمانبرداری در برابر بزرگان پایان مییابد.
هوش مصنوعی: ای خاقانی، از بدکاران بهخوبی بترس و دوری کن تا دل و دینت را تباه نکنند.
هوش مصنوعی: با خدا عقیده و ایمانی پاک مانند پاکان داشته باش تا ناپاکان تو را خوار و پایمال نکنند.
هوش مصنوعی: بر پیکر دینت لکهٔ سپید، یعنی عیب و آلودگی، مگذار تا خط عمرت را سیاه و تیره نکنند.
هوش مصنوعی: از طعنهٔ فرومایگان دلشکسته مشو، زیرا سگان کاری جز پارس کردن زشت به روی ماه ندارند و این از روشنی ماه نمیکاهد.
هوش مصنوعی: انصاف را رعایت کن، زیرا دینداران جز بر انصاف و عدالت تکیه نمیکنند.
هوش مصنوعی: از دوستان مخلص به سبب یک خطا آزرده مشو، زیرا اهل اخلاص به عمد گناه نمیکنند.
هوش مصنوعی: بهتر است دوستانت از خواص و برگزیدگان باشند، زیرا عوام محبت تو را ماهبهماه به یاد نمیآورند و زود فراموش میکنند.
هوش مصنوعی: اگر گبران ماه نو را ببینند و آفرین نگویند، از ارزش ماه نو چیزی کم نمیشود؛ یعنی قدرنشناسی نااهلان از ارزش تو نمیکاهد.
هوش مصنوعی: خواص چنان پایدارند که اگر مانند جمشید بر سرشان اره بکشی، آه نمیکشند.
هوش مصنوعی: مانند خورشید که همه چیز را آشکار میکند، سخنچین و فاشکنندهٔ راز مباش تا تو را مانند سایه به ته چاه نیفکنند.
هوش مصنوعی: گستاخی و بیشرمی مکن، زیرا پاکدلان گاهی آن را تحمل میکنند و گاهی نمیکنند.
هوش مصنوعی: مانند نقرهٔ ناخالص که بو میدهد، عیبدار و آلوده مباش تا تو را مانند زر در بوته و آتش گرفتار نکنند.
هوش مصنوعی: یکدل و یکرنگ باش، زیرا کسی که یکدل نباشد، مرتبهاش را از یک به ده بالا نمیبرند.
هوش مصنوعی: از دودلی و دورویی سخن مگو، زیرا در یک کشور خطبه را به نام دو پادشاه نمیخوانند.
هوش مصنوعی: گردنفرازی و غرور مکن تا صاحبان تاج و قدرت سرت را مانند کاسهٔ سر بیمغز و تهی نکنند.
هوش مصنوعی: از روی غرض و سودجویی دوستی مکن، زیرا خواص سورهٔ «والتین» را به هوس انجیر نمیخوانند؛ یعنی کار نیک را برای سود نمیکنند.
هوش مصنوعی: با بزرگان آب زیر کاه و فریبکار مباش تا تو را از کاه هم بیآبروتر نکنند.
هوش مصنوعی: پایینتر از صدرنشینان بنشین و فروتن باش، زیرا در کشتی جای ممتاز همان جای آخر است.
هوش مصنوعی: چون دوستی میکنی، دلیرانه و بیتردید پیش بیا، زیرا ترسو را سردار سپاه نمیکنند.
هوش مصنوعی: بزرگمنشی و همت مردان بزرگ را از فرومایگان مخواه، زیرا در شطرنج رخ و فیل کار شاه را نمیکنند.
هوش مصنوعی: با بزرگان گوش به فرمان و فرمانبردار باش تا با چشم بد و کج به تو ننگرند.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.