هر صبح پای صبر به دامن درآورم
پرگار عجز، گرد سر و تن درآورم
از عکس خون قرابهٔ پر میشود فلک
چون جرعه ریز دیده به دامن درآورم
هر دم هزار بچهٔ خونبن کنم له خاک
چون لعبتان دیده به زادن درآورم
از زعفران چهره مگر نشرهای کنم
کبستنی به بخت سترون درآورم
دانم که دهر، خط بلا بر سرم کشید
داند که سر به خط بلا من درآورم
چون آه آتشین زنم از جان آهنین
سیماب وش گداز به آهن درآورم
غم در جگر زد آتش برزین مرا و من
از آب دیده دجله به برزن درآورم
غم بیخ عمر میبرد و من به برگ آنک
دستی به شاخ لهو به صد فن درآورم
طوفانم از تنور برآمد چه سود از آنک
دامن چو پیرزن به نهنبن درآورم
شد روز عمر ز آن سوی پیشین و روی نیست
کاین روز رفته باز به روزن درآورم
با من فلک به کین سیاوش و من ز عجز
اسبی ز نی به حرب تهمتن درآورم
چون کوه خسته سینه کنندم به جرم آنک
فرزند آفتاب به معدن درآورم
از جور هفت پردهٔ ازرق به اشک لعل
طوفان به هفت رقعهٔ ادکن درآورم
از کشتزار چرخ و زمین کاین دو گاو راست
یک جو نیافتم که به خرمن درآورم
از چنگ غم خلاص تمنی کنم ز دهر
کافغان بنای و حلق چو ارغن درآورم
چون زال، بستهٔ قفسم نوحه زان کنم
تا رحمتی به خاطر بهمن درآورم
نینی که با غم است مرا انس لاجرم
مریم صفت بهار به بهمن درآورم
نشگفت اگر چو آهوی چین مشک بردهم
چون سر بخورد سنبل و بهمن درآورم
چون دم برآرم از سر زانو به باغ غم
از شاخ سدره مرغ نوازن درآورم
زانو کنم رصدگه و در بیع خان جان
صد کاروان درد معین درآورم
غم بختیای است توسن و من یار کاروان
از خان بیپشت بختی توسن درآورم
دل تنگتر ز دیدهٔ سوزن شده است و من
بختی غم به دیدهٔ سوزن درآورم
غم تخم خرمی است که در یک دل افکنم
دردی است جنس می که ز یک دن درآورم
عنقای مغربم به غریبی که بهر الف
غم را چو زال زر به نشیمن درآورم
در گلشن زمانه نیابم نسیم لطف
دود از سموم غصه به گلشن درآورم
فقر است پیر مائده افکن که نفس را
بر آستان پیر ممکن درآورم
آب حیات از آتش گلخن دمد چو باد
گر نفس خاک پاش به گلخن درآورم
آری ز هند عود قماری برم به روم
گر حملها به هند ز روین درآورم
چندی نفس به صفهٔ اهل مصفا زدم
یک چند پی به دیر برهمن درآورم
چون کار عالم است شتر گربه من به کف
گه سجدهگاه ساغر روشن درآورم
از هزل و جد چو طفل بنگزیردم که دست
گاهی به لوح و گه به فلاخن درآورم
جنسی نماند پس من و رندان که بهر راه
چون رخش نیست پای به کودن درآورم
آهوی مشک نیست چه چاره ز گاو و بز
کز هر دو برگ عنبر و لادن درآورم
چون چرخ سرفکنده زیم گرچه سرورم
آغوش از آن به خاک فروتن درآورم
دشمن مرا شکسته کند دوست دارمش
حاشا که من شکست به دشمن درآورم
تهدید تیغ میدهد آوخ کجاست تیغ
تا چون حلیش دست به گردن درآورم
کانرا که تیشه رخنه کند فضل کان نهم
رخنه چرا به تیشهٔ کان کن درآورم
در دیولاخ آز مرا مسکن است و من
خط فسون عقل به مسکن درآورم
همت شود حجاب میان من و نظر
گر من نظر به عالم ریمن درآورم
آسیمه سر چو گاو خراسم که چشم بند
نگذاردم که چشم به روغن درآورم
در رنگ و بوی دهر نپیچم که ره روم
ارقم نیم که یال به چندان درآورم
من نامه بر کبوتر راهم ز همرهان
باز اوفتم چو دیده به ارزن درآورم
گر خاص قرب حق نشوم واثقم بدانک
رخت امان به خلد مزین درآورم
جان و دل و خرد برسانم به باغ خلد
آخر مثلثی به مثمن درآورم
چون خرمگس ز جیفه و خس طعمه چون کنم
نحلم که روزی از گل و سوسن درآورم
چون قوتم آرزو کند از گرم و سرد چرخ
بر خوان جان دو نان ملون درآورم
با آنکه قانعم چو سلیمان ز مهر و ماه
نان ریزهها چو مور به مکمن درآورم
نسرین را به خوشهٔ پروین بپرورند
تا من به خون دو مرغ مسمن درآورم
مرد توکلم، نزنم درگه ملوک
حاشا که شک به بخشش ذو المن درآورم
آنکس که داد جان، ندهد نان؟ بلی دهد
پس کفر باشد ار به دل این ظن درآورم
چون موسیم شجر دهد آتش چه حاجت است
کآتش ز تیه وادی ایمن درآورم
گردون ناکس ار نخرد فضل من رواست
نقصی چرا به فضل مبرهن درآورم
بهراموار گر به من آرند دوکدان
غارت چرا به تیغ و به جوشن درآورم
ز آن غم که آفتاب کرم مرد برقوار
شب زهره را چو رعد به شیون درآورم
این پیرزن هنوز عروس کرم نزاد
پس سر چرا به خطبهٔ این زن درآورم
گفتم به ترک مدح سلاطین، مبین از آنک
سحر مبین به شعر مبین درآورم
کو شه طغان جود؟ که من بهر اتمکی
پیشش زبان به گفتن سنسن درآورم
خاقانی مسیح دمم پس به تیغ نطق
همچون کلیم رخنهٔ الکن درآورم
بهر دو نان ستایش دو نان کنم؟ مباد
کب گهر به سنگ خماهن درآورم
چون موی خوک در زن ترسا بود چرا
تار ردای روح به درزن درآورم
هم نعت حضرت نبوی کان نکوتر است
کاین لعل هم به طوق و به گردن درآورم
کحال دانشم که برند اختران به چشم
کحل الجواهری که به هاون درآورم
گفتم روم به مکه و جویم در آن حرم
گنجی که سر به حصن محصن درآورم
چون نیست وجهزر نکنم عزم مکه باز
جلباب نیستی به سر و تن درآورم
تبریز غم فزود مرا آرزوم هست
کاین غم به ارزروم و به ارمن درآورم
خوش مقصدی است ار من و خوش مامن ارزروم
من رخت دل به مقصد و مامن درآورم
چون مور ساز خانه به اخلاط درکشم
چون مرغ برگ دانه به ارزن درآورم
منت برد عراق و ری از من بدین دو جای
بحری ز نظم و نثر مدون درآورم
بس شکر کز منیژه و گیوم رسد که من
شمعی به چاه تیرهٔ بیژن درآورم



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در حالتی از انزوا و قناعت به سر میبرد و در این وضعیت، با زبان ستایش به مدح خاتم انبیاء میپردازد. او با بیان عواطف شدید و گرههای روحی خود، از درد و غم حیات و فقر سخن میگوید و تلاش میکند که از این شرایط رنجآور فرار کند. با تصویرسازیهای زیبا و کنایههای عمیق، شاعر به توصیف زخمهای عاطفی و ناامیدیهایش میپردازد، در حالی که در جستجوی تسکین و رحمت الهی است. او با تأکید بر ضرورت صبر و شکیبایی، در میانهگیریهای مختلف بین غم و امید به آیندهای بهتر، به سر میبرد. در نهایت، این شعر بیانگر کشمکشهای درونی و عشق عمیق شاعر به معنویت و مذهب است.
هوش مصنوعی: هر بامداد پای صبر را در دامن میکشم و گوشهنشین میشوم و از ناتوانی، تن و سر خود را مانند پرگار خم میکنم و در خود فرو میروم.
هوش مصنوعی: وقتی اشک خونینم را مانند جرعهٔ شراب در دامن میریزم، آسمان از بازتاب آن خون مانند شیشهٔ پر از می سرخ میشود.
هوش مصنوعی: هر لحظه که مردمکهای چشمم را به زادن وامیدارم، هزاران کودکِ خونین، یعنی قطرههای اشک، بر خاک میریزم.
هوش مصنوعی: شاید با زردی چهرهام، که چون زعفران است، افسون و دعایی بسازم تا بخت نازا و بیحاصلم بارور شود.
هوش مصنوعی: میدانم که روزگار سرنوشت بلا را بر سرم نوشته است، و روزگار هم میداند که من سر به فرمان این بلا مینهم و تسلیم آن هستم.
هوش مصنوعی: وقتی از جان سخت و پایدارم آه آتشین میکشم، آهن را مانند جیوه آب میکنم.
هوش مصنوعی: غم در جگرم آتشی چون آتشکدهٔ برزین افروخته است و من از اشک چشمم رودی مانند دجله در کوچه روان میکنم.
هوش مصنوعی: غم ریشهٔ عمرم را میبُرد و من به امید توشه و برگی، با صد حیله دست به شاخهٔ شادی و سرگرمی دراز میکنم؛ تلاشی بیحاصل.
هوش مصنوعی: طوفان بلای من مانند طوفان نوح از تنور جوشیده است؛ چه سود اگر مانند آن پیرزن دامن بر سرپوش تنور بگذارم و بخواهم جلویش را بگیرم؟
هوش مصنوعی: روز عمرم از نیمروز گذشته و به پایان نزدیک شده است و راهی نیست که این روز رفته را دوباره از روزن بازگردانم.
هوش مصنوعی: آسمان با کینهای به سختی کین سیاوش با من دشمنی میکند و من از ناتوانی گویی با اسبی از نی به جنگ رستم میروم.
هوش مصنوعی: مانند کوه سینهام را زخمی میکنند، به این گناه که گوهرِ پروردهٔ آفتاب را در کان خود پدید میآورم؛ یعنی به سبب هنر و سخن گرانبهایم آزار میبینم.
هوش مصنوعی: از ستم هفت آسمان کبود، با اشک سرخ چون لعل، بر هفت اقلیم تیرهرنگ زمین طوفان به راه میاندازم.
هوش مصنوعی: از کشتزار آسمان و زمین که در دست آن دو گاو، یعنی برج ثور و گاو زیر زمین، است، حتی یک دانهٔ جو نیافتم که به خرمن ببرم؛ یعنی از جهان هیچ بهرهای نبردم.
هوش مصنوعی: از روزگار آرزوی رهایی از چنگ غم دارم و از این رو مانند نی و ارغنون از گلو فریاد و ناله برمیآورم.
هوش مصنوعی: مانند زال که بهمن او را در قفس کرد، در بند و زندانم و از این رو ناله میکنم تا شاید دل بهمن را به رحم آورم.
هوش مصنوعی: نه، چنین نیست؛ چون با غم انس گرفتهام، مانند مریم که در زمستان خرمای تازه یافت، در ماه سرد بهمن بهار پدید میآورم.
هوش مصنوعی: شگفت نیست اگر مانند آهوی ختن مشک بدهم؛ همانگونه که آهو سنبل و بهمن میخورد و مشک میدهد، من نیز از غم سخنی خوشبو پدید میآورم.
هوش مصنوعی: وقتی در باغ غم، سر بر زانو، نفس برمیآورم، پرندهٔ نغمهخوان را از شاخهٔ سدره، یعنی فرشتگان عالم بالا، فرود میآورم.
هوش مصنوعی: زانویم را دیدهبانگاه میکنم و در کاروانسرای بازرگانیِ جانم، صدها کاروان درد معلوم و معین وارد میکنم.
هوش مصنوعی: غم مانند شتری سرکش است و من همراه کاروانم و این شتر سرکش را از کاروانسرای بیپناه بیرون میآورم.
هوش مصنوعی: دلم از سوراخ سوزن هم تنگتر شده است و با این حال شتر غم را از سوراخ سوزن میگذرانم؛ یعنی غمی بزرگ را در دلی بسیار تنگ جا میدهم.
هوش مصنوعی: غم دانهٔ شادی است که در دلی یگانه میکارم؛ مانند دُرد که با شراب همجنس است و از همان خم بیرون میآید، غم و شادی نیز از یک سرچشمهاند.
هوش مصنوعی: در غربت و تنهایی مانند عنقای مغرب (سیمرغ) هستم؛ چنانکه سیمرغ زال را به آشیانه برد، من هم برای انس و همدمی، غم را به آشیانهٔ خود میآورم.
هوش مصنوعی: در باغ روزگار نسیمی از مهربانی نمییابم و خود از باد سوزان اندوه، دود به این باغ میآورم.
هوش مصنوعی: فقر پیری است که سفرهٔ معنوی میگسترد و من نفس خود را بر آستانهٔ این پیر مینشانم و استوار میکنم.
هوش مصنوعی: اگر نفسِ فروتن و خاکنشین خود را به گلخن ببرم، از آتش گلخن مانند باد، آب حیات برمیخیزد؛ یعنی فروتنی در جای پست هم مایهٔ زندگی میشود.
هوش مصنوعی: آری، اگر بارها از سرزمین روم به هند ببرم، از هند نیز عود قماری به روم میآورم؛ یعنی از هر سفر و تجربهای سودی به دست میآورم.
هوش مصنوعی: مدتی در صُفّهٔ پاکدلان و صوفیان دم زدم و مدتی هم به بتکدهٔ برهمنان پا گذاشتم؛ یعنی راههای گوناگون را آزمودهام.
هوش مصنوعی: چون کار جهان ناهمگون و شترگربه است، من هم گاهی در سجدهگاه جام روشن شراب به دست میگیرم و زهد و رندی را درهم میآمیزم.
هوش مصنوعی: مانند کودک ناچارم که هم شوخی کنم و هم جدی باشم؛ گاه دست به لوح درس میبرم و گاه به فلاخن بازی.
هوش مصنوعی: همجنس و همدلی برایم نمانده جز رندان؛ چون برای رفتن راه رخشی نیست، ناچار بر اسب کندرو سوار میشوم و با آنچه هست میسازم.
هوش مصنوعی: آهوی مشکدار در دسترس نیست، پس چارهای جز گاو و بز ندارم و از همینها عنبر و لادن خوشبو بیرون میکشم؛ یعنی از امکانات ناچیز هم بهره میگیرم.
هوش مصنوعی: هرچند سرور و بلندپایهام، مانند آسمان سر به زیر و فروتن زندگی میکنم و از این رو زمین فروتن را در آغوش میگیرم.
هوش مصنوعی: دشمن مرا میشکند و آزار میدهد، اما من او را دوست دارم و هرگز نمیخواهم او را بشکنم و شکست دهم.
هوش مصنوعی: دشمن مرا به شمشیر تهدید میکند؛ افسوس، شمشیرش کجاست تا مانند حمایل و زیور شمشیر، دست در گردنش بیندازم؟ یعنی از مرگ نمیهراسم و آن را خوشآمد میگویم.
هوش مصنوعی: کانی را که تیشه میشکافد، صاحب فضل میدانم چون گوهرش آشکار میشود؛ پس چرا تیشهٔ کانکن را بشکنم؟ یعنی آزار دیگران گوهر مرا آشکار میکند و من تلافی نمیکنم.
هوش مصنوعی: جایگاهم در دیوستان آز و حرص است، اما من خط افسون عقل را گرد این جایگاه میکشم تا از دیوان در امان بمانم.
هوش مصنوعی: اگر به این جهان پلید نگاه کنم، همت بلندم میان من و دیدن آن پرده میشود و نمیگذارد به آن دل ببندم.
هوش مصنوعی: مانند گاو عصاری سرگردانم که چشمبندش نمیگذارد روغن حاصل از کارش را ببیند؛ یعنی رنج میبرم و ثمره را نمیبینم.
هوش مصنوعی: در رنگ و بوی دنیا گرفتار نمیشوم، چون رهرو هستم؛ مار نیستم که به دور خود بپیچم و اینهمه پیچ و تاب بخورم.
هوش مصنوعی: من کبوتر نامهبر این راهم؛ اگر چشمم به دانهٔ ارزن بیفتد، از همراهان باز میمانم. پس نباید به دانهٔ دنیا دل ببندم.
هوش مصنوعی: اگر هم از خاصان مقرّب درگاه خدا نشوم، اطمینان دارم که بار امن و آسودگی خود را به بهشت آراسته میبرم.
هوش مصنوعی: جان و دل و خردم را به باغ بهشت میرسانم و سرانجام این سه را به هشت بهشت وارد میکنم.
هوش مصنوعی: چگونه مانند خرمگس از مردار و خاشاک خوراک بگیرم؟ من زنبور عسلم که روزیام را از گل و سوسن به دست میآورم.
هوش مصنوعی: هرگاه نیرویم از گرم و سرد روزگار خوراکی بخواهد، بر سفرهٔ جان دو نان رنگارنگ میگذارم؛ یعنی روزی خود را از عالم معنا فراهم میکنم.
هوش مصنوعی: با آنکه مانند سلیمان به نعمتهای بزرگ دسترس دارم و قانعم، مانند مور تنها خردهنانی به لانهٔ خود میبرم و به اندک میسازم.
هوش مصنوعی: گل نسرین را با باران و نم آسمانی میپرورند؛ پس من چرا روزی خود را با ریختن خون دو مرغ فربه به دست آورم؟ یعنی خدا روزی همه را بیآزار دیگران میرساند.
هوش مصنوعی: من اهل توکل بر خدا هستم و در خانهٔ پادشاهان را نمیکوبم. دور باد که در بخشش خداوند صاحب نعمت شک کنم.
هوش مصنوعی: آیا کسی که جان داده، نان نمیدهد؟ آری، میدهد. پس اگر چنین گمانی به دل راه دهم، کفر است.
هوش مصنوعی: وقتی مانند موسی درخت به من آتش و نور میدهد، چه نیازی است که آتش را از بیابان تیه و وادی ایمن بیاورم؟ یعنی فیض الهی مستقیم به من میرسد و نیازی به جستوجوی جای دیگر نیست.
هوش مصنوعی: اگر روزگار فرومایه هنر مرا نخرد، رواست. چرا باید از هنر آشکار خود بکاهم و آن را خوار کنم؟
هوش مصنوعی: اگر مانند بهرام جنگجو برای تحقیر، دوکدان زنانه پیش من بیاورند، چرا با شمشیر و زره به غارت و جنگ برخیزم؟ یعنی با تحقیر روزگار نمیجنگم.
هوش مصنوعی: از اندوه آنکه خورشید بخشندگی مانند برق زود خاموش شد و مرد، شبها زهره را مانند رعد به ناله و شیون وامیدارم.
هوش مصنوعی: این پیرزن، یعنی دنیا، هنوز عروسی به نام بخشندگی نزاییده است. پس چرا به خواستگاری این زن بروم و در پی دنیا باشم؟
هوش مصنوعی: گفتم ستایش پادشاهان را رها میکنم؛ این را عجیب ندان، زیرا من در شعر روشن خود جادوی آشکار میآفرینم و نیازی به درگاه آنان ندارم.
هوش مصنوعی: کجاست پادشاهی بخشنده مانند طغان، تا من برای یک قرص نان پیش او زبان به چاپلوسی بگشایم و «تو، تو» بگویم؟ یعنی چنین شاه بخشندهای وجود ندارد.
هوش مصنوعی: من، خاقانی، دمی چون مسیح جانبخش دارم و با شمشیر سخن، مانند موسی، گرهٔ زبان گنگ را میگشایم. یعنی سخنم زندهکننده و رسا است.
هوش مصنوعی: آیا برای دو قرص نان فرومایگان را ستایش کنم؟ مباد که آب گوهرِ سخنم را بر سنگ بیارزش بریزم.
هوش مصنوعی: وقتی در سوزن زن ترسا موی خوک به جای نخ است، چرا نخ ردای روحم را در آن سوزن کنم؟ یعنی سخن پاکم را با ستایش ناپاکان آلوده نمیکنم.
هوش مصنوعی: بهتر آن است که به ستایش پیامبر بپردازم، تا این لعل سخن را چون گردنبند بر گردن بیاویزم.
هوش مصنوعی: من سرمهکش دانشم؛ سرمهٔ گوهرینی که در هاون میسایم، چنان ارزشمند است که ستارگان آن را به چشم میکشند.
هوش مصنوعی: با خود گفتم به مکه بروم و در آن حرم گنجی بجویم تا در پناه آن دژ استوار ایمن شوم.
هوش مصنوعی: چون هزینهٔ سفر ندارم، از رفتن به مکه بازمیگردم و چادر نیستی و فقر بر سر و تن میکشم.
هوش مصنوعی: تبریز بر غمم افزود و آرزو دارم این غم را به ارزروم و ارمنستان ببرم.
هوش مصنوعی: ارزروم برای من مقصدی خوش و پناهگاهی خوب است و بار دلم را به آن مقصد و پناهگاه میبرم.
هوش مصنوعی: مانند مور توشهٔ خانه را به اخلاط میبرم و مانند پرنده آذوقهٔ دانه را به ارزن میرسانم؛ با بازی با نام شهر ارزن و دانهٔ ارزن.
هوش مصنوعی: عراق و ری از من منتپذیر خواهند شد، زیرا در این دو جا دریایی از شعر و نثر گردآوریشده پدید میآورم.
هوش مصنوعی: منیژه و گیو از من بسیار سپاسگزار خواهند بود که شمعی به چاه تاریک بیژن میبرم؛ یعنی در تاریکی زندان و گرفتاری روشنی میآورم.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
هر شب بذیل صحبت جانان تن آورم
وز دامنش نثار به دامن درآورم
بیرون روم ز ارض جسد در سمای روح
وحی مبین و کشف مبرهن درآورم
انشا کنم به منطق سیمرغ راز غیب
[...]
گر سر بصحبت گل و سوسن در آورم
دست چمن گرفته بمسکن در آورم
با های و هوی ناله کنم راه شوق طی
باشد که هول در دل رهزن درآورم
گر طاعت صنم برم از خانقه بدیر
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۴ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.