شمارهٔ ۱۳۸ - در مدح عصمت الدین خواهر منوچهر و شفیع آوردن برای اجازهٔ سفر
حضرت ستر معلا دیدهام
ذات سیمرغ آشکارا دیدهام
قاف تا قافم تفاخر میرسد
کز حجاب قاف عنقا دیدهام
در صدف در است و در حوت آفتاب
حضرتی کز پرده پیدا دیدهام
در مدینه قدس مریم یافتم
در حظیرهٔ انس حوا دیدهام
حضرت بلقیس بانوی سبا
بر سر عرش معلا دیدهام
چشم زرقا را کشیده کحل غیب
هم به نور غیب بینا دیدهام
انیت بلقیسی که بر درگاه او
هدهد دین را تولا دیدهام
اینت زرقائی که چشم خضر ازو
محرم کحل مسیحا دیدهام
من کیم خواه از یمن خواه از عرب
کاین چنین بلقیس و زرقا دیدهام
قیصر از روم و نجاشی از حبش
بر درش بهروز و لالا دیدهام
روز جوهر نام و شب عنبر لقب
پیش صفهاش خادم آسا دیدهام
جوهر و عنبر سپید است و سیاه
هر دو را محکوم دریا دیدهام
آب دست و خاک پایش را ز قدر
نشرهٔ رضوان و حورا دیدهام
پیشگاه حضرتش را پیش کار
از بناتالنعش و جوزا دیدهام
آن سه دختر و آن سه خواهر پنج وقت
در پرستاری به یک جا دیدهام
هفت خاتون را در این خرگاه سبز
داه این درگاه والا دیدهام
بر درش بسته میان خرگاهوار
شاه این خرگاه مینا دیدهام
بر لب بحر کفش خورشید و ابر
قربهٔ زرین و سقا دیدهام
در کف بخت بلندش ز اختران
هفت دستنبوی زیبا دیدهام
میوهٔ شاخ فریبرز ملک
هم به باغ ملک آبا دیدهام
گوهر کان فریدون شهید
بر فراز تاج دارا دیدهام
عصمة الدین صفوة الاسلام را
افتخار دین و دنیا دیدهام
بارگاه عصمة الدین روز بار
خسروان را جان و ملجا دیدهام
مصر و بغداد است شروان تا در او
هم زبیده هم زلیخا دیدهام
از سر زهد و صفا در شخص او
هم خدیجه هم حمیرا دیدهام
آن خدیجه همتی کز نسبتش
بانوان را قدر زهرا دیدهام
آستان حضرتش را از شرف
صخره و محراب اقصی دیدهام
رابعه زهدی که پیشش پنج وقت
هفت مردان را مجارا دیدهام
خوان آگاه دلش را از صفا
خانقاه از چرخ اعلی دیدهام
بر دل مومین و جان مؤمنش
مهر و مهر دین مهیا دیدهام
آسیه توفیق و سارا سیرت است
ساره را سیاره سیما دیدهام
چشم دزدیدم ز نور حضرتش
تا نهپنداری که عمدا دیدهام
موسیم، کانی انا الله یافتم
نور پاک و طور سینا دیدهام
هر که در من دید چشمش خیره ماند
ز آنکه من نور تجلی دیدهام
حضرتش را هم به نور حضرتش
بر چهارم چرخ خضرا دیدهام
نور عرش حق تعالی را به چشم
هم به فضل حق تعالی دیدهام
کعبه است ایوان خسرو کاندر او
ستر عالی را هویدا دیدهام
کعبه را باشد کبوتر در حرم
در حرم شهباز بیضا دیدهام
هر زمان این شاهباز ملک را
ساعد اقبال ماوا دیدهام
گر کند شهباز مرغان را شکار
من شکارش جان دانا دیدهام
دوش دیدار منوچهر ملک
زنده در خواب آشکارا دیدهام
چند بارش دیدهام در خواب لیک
طلعتش این باره زیبا دیدهام
هم در این ایوان نو برتخت خویش
تاجدار و مجلس آرا دیدهام
لوح پیشانیش را از خط نور
چون ستارهٔ صبح رخشا دیدهام
اندر ایوانش روان یک چشمه آب
با درخت سبز برنا دیدهام
چشمه پنهان در حجاب و بر درخت
دست دولت شاخ پیرا دیدهام
یک جهان دل زیندرخت و چشمه شاد
جمله را عیش مهنا دیدهام
گفتم ای شاه این درخت و چشمه چیست
کین دو را نور موفا دیدهام
گفت نشناسی درخت و چشمهای
کز کرمشان بر تو نعما دیدهام
چشمه بانوی و درخت است اخستان
هر دو با هم سعد و اسما دیدهام
اصلها ثابت صفات آن درخت
فرعها فوق الثریا دیدهام
گفت شادم کز درخت و چشمه سار
دیده را جای تماشا دیدهام
شکر کز بانو و فرزند اخستان
چهرهٔ ملکت مطرا دیدهام
نیز چون همشیره تا شروان رسید
کار شروان دست بالا دیدهام
آسمان سترا! ستاره همتا!
من تو را قیدافه همتا دیدهام
کعبه را ماند در عالیت و من
محرم این کعبهام تا دیدهام
گرچه اخبار زنان تاجدار
خواندهام وندر کتبها دیدهام
از فرنگیس و کتایون و همای
باستان را نام و آوا دیدهام
از سخا وصف زبیده خواندهام
وز کفایت رای زبا دیدهام
کافرم گر چون تو در اسلام و کفر
هیچ بانو خواندهام یا دیدهام
گر به بوی طمع گفتم مدح تو
کعبه را دیر چلیپا دیدهام
مدح تو حق است و حق را با دلت
قاب قوسین او ادنی دیدهام
پیش آرم ذات یزدان را شفیع
کش عطا بخش و توانا دیدهام
پیشت آرم نظم قرآن را شفیع
کز همه عیبش مبرا دیدهام
پیشت آرم کعبهٔ حق را شفیع
کاسمانش خاک بطحا دیدهام
پیشت آرم مصطفائی را شفیع
کاسم او یاسین و طه دیدهام
پیشت آرم چار یارش را شفیع
کز هدیشان عز والا دیدهام
پیشت آرم هفت مردان را شفیع
کز دو عالمشان تبرا دیدهام
پیشت آرم جان افریدون شفیع
کز جهانداریش طغرا دیدهام
پشت آرم جان فخر الدین شفیع
کز شرف کسریش مولا دیدهام
کز پی حج رخصتم خواهی ز شاه
کاین سفر دل را تمنا دیدهام
دل درین سوداست یک لفظ تو را
چون مفرح دفع سودا دیدهام
دولتت جاوید بادا کز جلال
جاه تو جان سوز اعدا دیدهام
تا ابد بادت بقا کاعدات را
بستهٔ مرگ مفاجا دیدهام
بهترین نوروزی درگاه را
تحفه این ابیات غرا دیدهام



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در مدح عصمت الدین، خواهر منوچهر، به توصیف ویژگیها و مقام والای او میپردازد و او را همپایه بانوان بزرگ تاریخ میداند. او ویژگیهای عصمت الدین را با شخصیتهای مقدس و بانوان بزرگ مانند مریم، حوا و بلقیس مقایسه میکند و بارگاه او را محل احترام و بندگی میشمارد. شاعر از نور و نورانیت عصمت و تاثیر او بر مؤمنان سخن میگوید و تاکید دارد که او شفیع مومنان در دنیا و آخرت است. همچنین، او از تمایل خود برای سفر به درگاه شاه و نیاز به اجازه او سخن میگوید و آرزوی دوام مقام و جلال عصمت الدین را دارد.
هوش مصنوعی: به پیشگاه بانوی بلندپایهٔ پردهنشین راه یافتهام. گویی سیمرغ را که همیشه پنهان است آشکارا دیدهام.
هوش مصنوعی: آوازهٔ فخر من سراسر جهان را، از این کران کوه قاف تا آن کران، فرا گرفته است. زیرا عنقای پنهان در پس حجاب قاف را دیدهام، یعنی به دیدار این بانوی پوشیده رسیدهام.
هوش مصنوعی: بانویی که از پس پرده دیدمش مانند مروارید در صدف و خورشید در برج حوت است: پوشیده است، اما گوهر و فروغش پیداست.
هوش مصنوعی: در پاکی، او را مریمی در شهر قدس یافتم و در انس و مهربانی، حوایی در بهشت.
هوش مصنوعی: او را چون بلقیس، ملکهٔ سبا، بر فراز تختی بلند و والا دیدهام.
هوش مصنوعی: او را چون زرقای یمامه دیدهام که سرمهٔ غیب بر چشم کشیده و با نور غیب همه چیز را میبیند. یعنی بانویی بسیار روشنبین است.
هوش مصنوعی: شگفتا از این بلقیس که هدهد دین را بر درگاهش دوستدار و خدمتگزار دیدهام.
هوش مصنوعی: شگفتا از این زرقا که از برکت او چشم خضر با سرمهٔ شفابخش مسیح آشنا شده است. یعنی بینش او حتی به بینایان بزرگ روشنی میبخشد.
هوش مصنوعی: من کیستم که چنین بلقیسی از یمن و چنین زرقایی از عرب را دیدهام؟ این دیدار بخت بزرگی برای من است.
هوش مصنوعی: قیصر روم و نجاشی حبشه را بر درگاه او دیدهام که مانند غلامانی به نام بهروز و لالا خدمت میکنند.
هوش مصنوعی: روز سپید، که گویی نامش «جوهر» است، و شب سیاه، که لقبش «عنبر» است، مانند خادمان در برابر ایوان او ایستادهاند. جوهر و عنبر از نامهای معمول غلامان بوده است.
هوش مصنوعی: جوهر سپید است و عنبر سیاه و هر دو از دریا به دست میآیند. پس هر دو فرمانبر دریای بخشش او هستند.
هوش مصنوعی: آب دستشستن و خاک پای او چنان ارجمند است که آن را تعویذ و داروی رضوان و حوریان بهشت دیدهام.
هوش مصنوعی: خدمتگزاران پیشگاه او را از ستارگان بناتالنعش و جوزا دیدهام.
هوش مصنوعی: آن سه دختر بناتالنعش و آن سه خواهر را در پنج وقت شبانهروز، همه با هم، به خدمتگزاری او مشغول دیدهام.
هوش مصنوعی: هفت بانوی این خیمهٔ سبز آسمان، یعنی هفت سیاره، را دایههای این درگاه بلند دیدهام.
هوش مصنوعی: خورشید، پادشاه این خیمهٔ مینایی آسمان، را بر در او دیدهام که چون خیمه کمر بسته و آمادهٔ خدمت است.
هوش مصنوعی: کف دست او دریای بخشش است و بر کنارهٔ آن، خورشید مشک زرین است و ابر سقا. یعنی خورشید و ابر از بخشش او بهره میبرند و آن را میپراکنند.
هوش مصنوعی: در دست بخت بلند او، هفت سیاره را مانند هفت دستنبوی خوشبو و زیبا دیدهام.
هوش مصنوعی: او را میوهٔ شاخهٔ فریبرز شاه دیدهام که در باغ پادشاهی موروثی نیاکانش رسته است.
هوش مصنوعی: او را گوهر کان فریدون شهید دیدهام که بر فراز تاج دارا میدرخشد.
هوش مصنوعی: عصمةالدین، برگزیدهٔ اسلام، را مایهٔ افتخار دین و دنیا دیدهام.
هوش مصنوعی: درگاه عصمةالدین را در روز بار عام، جان و پناهگاه پادشاهان دیدهام.
هوش مصنوعی: شروان مانند مصر و بغداد شده است، زیرا در آن هم زبیده و هم زلیخا را دیدهام. یعنی این بانو بزرگی و جمال آن دو را با هم دارد.
هوش مصنوعی: در وجود او، از نظر پارسایی و پاکی، هم خدیجه و هم حمیرا (عایشه) را دیدهام.
هوش مصنوعی: او بانویی با همتی چون خدیجه است که بانوان دیگر به سبب نسبت با او قدر و منزلتی همچون حضرت زهرا یافتهاند.
هوش مصنوعی: آستانهٔ درگاه او را از بزرگی و شرف همچون صخرهٔ مقدس و محراب مسجدالاقصی دیدهام.
هوش مصنوعی: او در زهد همچون رابعه است و دیدهام که هفت مرد از اولیا (هفتتنان) در نمازهای پنجگانه پیش او همپا و همراه میشوند.
هوش مصنوعی: سفرهٔ دل آگاه و روشن او را از پاکی و صفا، خانقاهی برتر از فلک بلند دیدهام.
هوش مصنوعی: بر دل نرم و جان باایمان او، هم محبت و هم مُهر دین آماده و نقشبسته دیدهام.
هوش مصنوعی: او در توفیق الهی همچون آسیه و در سیرت همچون ساره است و ساره را در برابر او چون ستارهای دیدهام که از او روشنی گرفته است.
هوش مصنوعی: از شدت نور درگاه او چشم خود را دزدیدم و فرو بستم، تا گمان نکنی که گستاخانه و به عمد به او نگریستهام.
هوش مصنوعی: من همچون موسیام که ندای «من خدایم» را شنیدم و نور پاک و کوه طور را دیدم؛ یعنی درگاه او برایم چون طور سینا است.
هوش مصنوعی: هر کس به من نگریست چشمش خیره ماند، زیرا من نور تجلی را دیدهام و پرتو آن در من مانده است.
هوش مصنوعی: درگاه او را به یاری نور خود او، در آسمان چهارم سبزفام (جایگاه خورشید و عیسی) دیدهام.
هوش مصنوعی: نور عرش خداوند را به لطف و فضل خداوند با چشم خود دیدهام؛ یعنی شکوه این درگاه پرتوی از نور عرش است.
هوش مصنوعی: ایوان شاه همچون کعبه است که در آن پردهٔ والا (و پردهنشین بلندپایه، یعنی بانو) را آشکارا دیدهام.
هوش مصنوعی: در حرم کعبه کبوتر هست، اما من در این حرم شاهبازی سپید دیدهام.
هوش مصنوعی: همواره این شاهباز فرمانروایی را دیدهام که بر ساعد اقبال و بخت جای دارد.
هوش مصنوعی: اگر شاهبازها پرندگان را شکار کنند، من دیدهام که شکار این شاهباز جانهای دانا و فرزانه است؛ یعنی دل دانایان را صید میکند.
هوش مصنوعی: دیشب منوچهرِ پادشاه را در خواب، زنده و آشکار، دیدم.
هوش مصنوعی: چند بار او را در خواب دیده بودم، ولی این بار چهرهاش را بسیار زیبا دیدم.
هوش مصنوعی: او را در همین ایوان نو، بر تخت خودش، تاجبرسر و آرایندهٔ مجلس دیدم.
هوش مصنوعی: صفحهٔ پیشانیاش را از خطوط نور، مانند ستارهٔ صبح درخشان دیدم.
هوش مصنوعی: در ایوان او چشمهٔ آبی روان و درختی سبز و جوان دیدم.
هوش مصنوعی: آن چشمه را در پرده و نهان دیدم و بر آن درخت، دست دولت و بخت را دیدم که شاخههایش را میآراست.
هوش مصنوعی: جهانی از دلها از این درخت و چشمه شاد بودند و زندگی همه را گوارا دیدم.
هوش مصنوعی: به شاه گفتم: ای شاه، این درخت و چشمه چیست که هر دو را سرشار از نور کامل میبینم؟
هوش مصنوعی: شاه گفت: آیا درخت و چشمهای را نمیشناسی که از بخشش آنها نعمتها به تو رسیده است؟
هوش مصنوعی: چشمه همان بانو (عصمةالدین) است و درخت، اخستان؛ هر دو را با هم مبارک و بلندنام دیدهام.
هوش مصنوعی: آن درخت (اخستان) چنان است که ریشهاش استوار و شاخههایش بالاتر از ثریاست. این بیت اشاره به آیهٔ قرآن دربارهٔ «درخت پاک» است.
هوش مصنوعی: آن شاه در خواب گفت: شادم که از این درخت و چشمهسار، چشمم جایی برای تماشا و دلخوشی یافته است.
هوش مصنوعی: خدا را شکر که به برکت بانو و فرزندم اخستان، چهرهٔ ملک را تازه و آراسته میبینم.
هوش مصنوعی: و از وقتی که خواهرم به شروان رسید، کار شروان را رو به بالا و پیروز میبینم.
هوش مصنوعی: شاعر اکنون بانو را خطاب میکند: ای که در پوشیدگی چون آسمانی و در بلندی همتای ستاره! تو را همسنگ قیدافه، ملکهٔ نامدار، میبینم.
هوش مصنوعی: تو در بلندمرتبگی به کعبه میمانی و من از وقتی تو را دیدهام، محرم و زائر این کعبه شدهام.
هوش مصنوعی: هرچند سرگذشت زنان تاجدار را خوانده و در کتابها دیدهام،
هوش مصنوعی: و نام و آوازهٔ زنان باستانی چون فرنگیس و کتایون و همای را شنیدهام،
هوش مصنوعی: و وصف بخشندگی زبیده و تدبیر و کاردانی زبا (ملکهٔ نامدار عرب) را خواندهام،
هوش مصنوعی: کافرم اگر در میان مسلمان و نامسلمان بانویی همانند تو خوانده یا دیده باشم.
هوش مصنوعی: اگر ستایش تو را از سر طمع گفته باشم، کعبه را بتکدهٔ صلیبپرستان دیده باشم؛ یعنی سوگند میخورد که مدحش بیطمع است.
هوش مصنوعی: مدح تو راست و درست است و حق را به دل تو بسیار نزدیک دیدهام، به اندازهٔ دو کمان یا نزدیکتر.
هوش مصنوعی: ذات خداوند را که بخشنده و توانا میدانم، نزد تو شفیع میآورم.
هوش مصنوعی: قرآن را که از هر عیبی پاک یافتهام، نزد تو شفیع میآورم.
هوش مصنوعی: کعبهٔ خدا را شفیع میآورم؛ کعبهای که آسمان را چون خاک سرزمین بطحا (مکه) در برابرش خوار و فرودست دیدهام.
هوش مصنوعی: پیامبر را که نامش یاسین و طه است، نزد تو شفیع میآورم.
هوش مصنوعی: چهار یار پیامبر را که از هدایتشان عزت والا یافتهاند، شفیع میآورم.
هوش مصنوعی: هفت مردان (اولیای پنهان) را که از هر دو جهان بیزار و رستهاند، شفیع میآورم.
هوش مصنوعی: روان فریدون را که نشان و فرمان جهانداری داشت، شفیع میآورم.
هوش مصنوعی: روان فخرالدین را که از شرف و بزرگی، کسری را بندهٔ او میدیدم، شفیع میآورم.
هوش مصنوعی: تا از شاه برای من اجازهٔ سفر حج بخواهی، زیرا دلم آرزوی این سفر را دارد.
هوش مصنوعی: دلم گرفتار این سودا و آرزوست و یک سخن تو را مانند داروی مفرّح، درمان این سودا میدانم.
هوش مصنوعی: دولتت جاودان باد، که شکوه جاه تو را سوزانندهٔ جان دشمنان دیدهام.
عمر جاودان برایت آرزو دارم و برای دشمنانت مرگی ناگهانی
هوش مصنوعی: بهترین هدیهٔ نوروزی برای درگاه تو را همین بیتهای درخشان دانستهام.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.